Biyocoğrafya

Biyocoğrafya Bir Paleocoğrafya ve Ekoloji Yaklaşımı başlıklı bu kitabın asıl amacı en geniş anlamıyla Coğrafi Bilimler Biyolojik Bilimler ve Doğa Bilimleri lisans ve lisansüstü öğrencilerinin yanı sıra konuyla ilgili bilim ve meslek dallarında bilimsel çalışmalar yapan genç akademisyen uzman ve araştırmacıların yeryüzündeki organizmaların hayvanlar bitkiler mantarlar yosunlar algler likenler bakteriler vb populasyon topluluk ve komünitelerinin yaşam birliği coğrafi dağılış desenlerinin ve dinamik özelliklerinin arkasındaki tarihsel evrimsel ve ekolojik neden etmen ve süreçlerin ya da düzeneklerin neler olduğunu öğrenmelerini ve bu bilgileri hem doğal ekosistemleri ve biyolojik çeşitliliği anlamak hem de onların korunması amacıyla kullanabilmelerini sağlamaktır İçerik Kitabın ilk 5 konusu aşağıda genelleştirerek şu alt konu ya da başlıklardan oluşur 1 KONU BİYOCOĞRAFYANIN TANIMI AMACI GELİŞİMİ VE KONULARI Biyocoğrafya ve Ekoloji ile ilgili temel kavram ve tanımlar Biyocoğrafya nın amacı bölümleri tarihçesi ve gelişimi ile ilgili olduğu bilim dalları Biyocoğrafya ile Biyoloji Ekoloji Evrim Çalışmaları Klimatoloji ve Toprak Bilimi gibi bilim dallarının ilişkisi 2 KONU BİYOCOĞRAFYAYA GİRİŞ Yerküre sistemleri levha tektoniği ve atmosferin evrimi Biyocoğrafya nın çalışma konusu yöntem ve ilkeleri organizmaların sınıflandırılması takson ve tür kavramları Biyocoğrafya da ölçek olgusu ekolojik ve biyocoğrafi ilişkiler ve etkileşimler Paleontoloji Paleocoğrafya ve Paleoklimatoloji nin Tarihsel Biyocoğrafyaya katkısı izolasyon ada Biyocoğrafyası ve Ekolojik Biyocoğrafya yeryüzündeki yaşam alanlarının parçalanması 3 KONU BİYOSFERDEKİ DÖNGÜLER VE ETKİLEŞİM TİPLERİ Biyosfer ve organizma işlevlerine coğrafi yaklaşım biyosferdeki biyojeokimyasal döngüler mineraller kayaçlar ve kayaç döngüsü besin zinciri atmosferin ve okyanusların genel dolaşımı ve okyanus akıntılarının klimatolojik sonuçları 4 KONU EKOLOJİK ETMENLER VE İLİŞKİLER Canlıların yaşam ortamları ve ekolojik istekleri Biyocoğrafya da çevresel ve ekolojik etmenler ilişkiler ve uyum Klimatolojik Meteorolojik Edafik Toprağa İlişkin Topografik Biyotik ve İnsan etmenleri ile ekolojik etmenlerin ortak etkileri ormanlar iklim ve iklim değişikliği 5 KONU KARASAL FLORA VE FAUNANIN COĞRAFİ DAĞILIŞ İLKELERİ Karasal flora ve faunanın coğrafi dağılışına yönelik anlamlı bir sınıflandırmanın oluşturulması ekosistemler ve biyomlar Biyocoğrafya da öngörülebilir ilişkiler ve doğal dağılış desenlerinin nedenleri süksesyon Clement in Süksesyon Kuramı vejetasyon süksesyonu ve sınıflandırılması seral topluluklar klimaks ve klimatik klimaks Akdeniz biyomunda süksesyon türleri ve özellikleri ile klimaks bitki tür ve tür toplulukları canlıların evrimi soyoluş yokoluş ve ekolojik süksesyon Yerküre nin Fanerozoik teki büyük kitlesel yokoluşları ve güncel Yokoluş Bunalımı soyoluşsal sınıflandırma İçin evrim ağacının kullanılması Bu noktada Kitabın hazırlanması içerik ve kapsamının belirlenmesinde iki önemli sorun ya da konu ile karşılaştığımı söylemek isterim Bunlardan birincisini Kitabın özellikle lisans ve yüksek lisans öğrencilerine en uygun biçimde ulaşabilmesini sağlamak daha açık bir söyleyişle Kitap üzerinde bir ek maliyete yol açması beklenen renkli şekil harita ve fotoğraflar oluşturuyordu Bu konu Kitabın elinizdeki Birinci Baskısında siyah beyaz basılması yoluyla çözümlenmiş oldu Karşı karşıya kaldığımız ikinci sorun ise Kitapta hem kuramsal olarak hem de şekil harita ve fotoğraflar gibi bir Biyocoğrafya kitabı için yaşamsal önemde olan temel ve yardımcı ya da tamamlayıcı öğelerin genel olarak hayvanlar ve Hayvan Biyocoğrafyası Zoocoğrafya ile genel olarak bitkiler ve Bitki Biyocoğrafyası Vejetasyon Coğrafyası ya da Fitocoğrafya arasında dengeli bir dağılımının sağlanmasıydı İkinci sorunun aşılmasına yönelik olarak önce Kitabın Bitki ve Hayvan Biyocoğrafya Bölgelerinin Gelişimi başlıklı 6 KONUSUNDA her hangi bir ayrıma gidilmeksizin genel olarak yeryüzündeki Biyocoğrafya bölgeleri bu bölgelerin belirlenmesi ve oluşturulmasında önemli roller oynayan öncü bilim insanlarının yaptığı katkılar ve Biyocoğrafya âlemlerinin jeolojik evriminin kısa bir bireşimi yapıldı Sonra çok uzun yıllardan beri Bitki Coğrafyası ya da Vejetasyon Coğrafyası altındaki başlıca araştırma ve uzmanlık alanlarından biri olan Kitabın Floristik Bitki Coğrafyası başlıklı 7 KONUSUNDA genel olarak vejetasyon formasyonu alanlarının ve floristik bölgelerin oluşumu dünyadan ve Türkiye den örneklerle relikt alan ve relikt bitkiler ile endemizm ve endemikler ele alınarak tartışıldı Ancak bunların yapılmasından sonra içerik kapsam ve materyaller açısından oldukça denk ve pek çok noktada ortak özellikler taşıyan iki ilişkili ama bağımsız konu daha açık bir deyişle Kitabın 8 KONUSUNU oluşturan Yerküre nin Flora Âlemleri ve Bölgeleri ile 9 KONUSUNU oluşturan Yerküre nin Zoocoğrafya Âlemleri ve Bölgeleri ana bölümleri hazırlanabildi Kitabın Türkiye de Biyolojik Çeşitlilik ve Endemizm başlıklı 10 KONUSUNDA Türkiye nin biyolojik çeşitliliği endemik ve nesli tehlike altındaki türleri de yukarıda tasarım içerik ve kapsam sistematiğini kısaca açıkladığımız 7 8 ve 9 konulardakine benzer bir biçimde birlikte ama ayrı başlıklar altında tartışıldı Kitabın son ve ulaşmak istediğimiz ana hedef ve ya da nihai amacı olarak gördüğümüz Günümüzün Karasal Biyomları ve Vejetasyon Formasyonları başlıklı 11 KONUSU kendi bilimsel deneyim ve görüşlerimize dayanan bazı kuramsal yaklaşımlarımızı da yansıtma olanağını bulduğumuz Yerküre nin enerji dengesi ve iklim sisteminin çalışma ilkelerinin ışığında küresel iklim sisteminin yeryüzündeki vejetasyon formasyonları ve biyomların oluşumu gelişimi ve dağılış örüntülerinin evrimi üzerindeki rolü ve denetimi biyom bitki birlik ve formasyonu kavramlarının ilkeleri Biyocoğrafya açısından önemli bitki topluluklarının klimatik klimaks formasyon ve komünitelerin hiyerarşisi ve vejetasyon formasyonu gruplarından karasal biyomlara geçisin ana ilkelerine ilişkin bilimsel açıklama ve tartışmalardan oluşur Ayrıca beklendiği gibi bu konuda yeryüzündeki karasal biyomlar özellikleri karakteristik bileşim ve dağılış desenleri ile son olarak günümüzde başlıca karasal biyomlarda yaşamlarını sürdüren karakteristik ve ya da yerli fauna ile doğal biyotop habitat ve savunakları konularına ilişkin gerekli ancak oldukça öz açıklama ve tartışmalara yer verildi 11 Konunun son bölümünü oluşturan Ana Biyomların Karakteristik Faunası ve Doğal Habitatları başlığı altında yeryüzündeki büyük biyomlara özgü faunayı niteleyen başlıca hayvan taksonları ve temel özellikleri yaygın olarak bulundukları asıl yaşam ortamları biyotop ve habitatlarını ve ya da savunakları bu canlıların kabul edilmiş Latince ve olabildiğince dünyanın farklı ülke ve bölgelerinde kullanılan isimlerinin Türkçe karşılıklarını içerecek biçimde özetle tartışıldı Bu kapsamda Türkiye nin ör Avrasya Vaşağı Karakal Anadolu Leoparı Hatay Dağ Ceylanı vb ve dünyanın ör Tembel Hayvan Avustralya Miğferli Devekuşu Aslan Yeleli Altın Tamarin Bengal Kaplanı Zürafa Uludoğan Moğol Saigası Kutup Ayısı Kar Leoparı Çinçilla vb biyolojik çeşitlilik açısından iyi bilinen bilim insanlarınca önemsenen ancak çoğu çeşitli insan etkinlikleri ile bağlantılı çeşitli etmenler nedeniyle nesli tehlikede altındaki hayvanlara daha fazla yer verildi Bu bölümünün biyomlardan hemen sonra ancak ayrı bir bölüm olarak hazırlanmasındaki asıl amacımız ise biyomlara özgü taksonlardaki bazı hayvanların fotoğraflarının ana metnin bütünlüğünü bozmadan bir arada verilmesi yoluyla okuyucunun metin ile karakteristik hayvanlar ve doğal yaşam ortamları arasında daha kolay bir bağ kurabilmesini sağlayabilmekti