Bizans İmparatorluğu Tarihi

Procopius Savaşlar Üzerine adlı eseri Doğu Roma İmparatoru I Justinianus dönemine ilişkin başlıca kaynak olarak kabul edilen önemli bir tarihçidir General Belisarius ile birlikte Doğu Roma ordusunun seferlerine katılmış gözlemlerini kaydedip sekiz ciltlik bir kitap haline getirerek İmparatora sunmuştur Bizans ın Gizli Tarihi ise Procopius un bu eserinde yer vermeye cesaret edemediği İmparator Justinianus İmparatoriçe Theodora ve Belisarius ile karısı Antonina hakkındaki gerçek duygu ve düşüncelerini skandal niteliğindeki olayların anlatımını içerir Tarihçinin bu eseri ölümünden sonra yayımlanmak üzere kaleme aldığı anlaşılmaktadır

Bizans Araştırmaları Alanında İkinci Dünya Savaşı ndan bu yana büyük başarılar sağlandı ve bu başarılar Bizans Uygarlığının etkilerinin Din ya da Mimarlık alanında doğrudan doğruya hissedildiği ülkelerde ya ya Balkan Ülkelerinden Rusya ya kadar sayıları artan kazılardan çıkarılan eşyalar bağlamında görülmemiştir sadece Çok sayıda Bizans bilimci Batı Avrupa da ABD de aynı zamanda Avustralya da Japonya da ve Çin de kitaplar yayınlıyorlar Bu canlanmanın tüm heyecan uyandırıcı sonuçlarını bir bütün halinde değerlendiren Cheynet Titiz ve yalın bir tarihsel döküm sunuyor

Bu çalışmanın amacı başkenti Bizans olan imparatorluğu ana çizgileriyle yansıtmaktır Roma ve Bizans tarihleri arasında belirgin bir kesintinin olmadığını unutmamak gerekir Bu imparatorluğa imparatorun çöküşü kaçınılmaz olan Roma yı terk ederek başkenti Konstantinopolis e taşıdığı ve kentin böylece imparatorluğun idari ve siyasi merkezi olduğu andan itibaren Bizans İmparatorluğu adı verilebilir Aslında pagan bir devletin Hıristiyan bir devlete dönüştüğü ve Roma nın sahip olduğu üstünlüğü Konstantinopolis e kaptırdığı Constantinus un saltanatı Bizans tarihinin başlangıcıdır Bizans çöküntüye uğramış ve kendini yenilemek gücünden yoksun pagan bir uygarlıktan Hıristiyan bir uygarlık oluşturdu Bu uygarlığın etkilerini Türkler Araplar ve Slav halkların tümü derin bir biçimde duyumsayacaklardır Bizans Tarihi bilgisizlikle önyargı arasında yer alan saptamalardan tam anlamıyla kurtulmuş değildir Bizans ın talihsizliği Thukydides ya da Tacitus gibi büyük tarihçilere değil de Yunancalarının anlaşılması çok zaman güç olan vakanüvislere sahip olmasından kaynaklanır Bu kitapta Batı ile Doğu nun sınırları arasında yer alan ve on bir yüzyıl boyunca her iki taraftan da gelen darbelere dayanabilmiş bir devletin ilgisizlik ya da küçümsenmesinden fazlasına layık olduğu gösterilmektedir

BİN YILDAN UZUN SÜRE HÜKÜM SÜREN BİR İMPARATORLUK NASIL AYAKTA KALDI 532 yılında Bizans İmparatoru Iustinianus Nika İsyanı nın patlak verdiğinde büyük bir tehditle karşı karşıya kaldı Hipodrom da toplanan isyancılar imparatorluk sarayına saldırdılar ve Constantinopolis in büyük bir kısmı alevlere teslim oldu Iustinianus ünlü general Belisarius un liderliğinde isyanı bastırdı İsyanın ardından Iustinianus şehri yeniden inşa etmek için büyük bir fırsat yakaladı ve Hagia Sophia nın muazzam inşa süreci başladı Roma İmparatorluğu neden ve nasıl ikiye bölündü Bizans nasıl çöktü ve imparatorluğun mirası günümüzde nasıl yaşıyor Veba salgınları düşman saldırıları ve iç karışıklıklar karşısında Bizans nasıl direndi Bizans sanatının ve mimarisinin benzersiz özellikleri nelerdi İmparatorluğun sınırları nasıl genişledi ve korundu Malazgirt Savaşı nın imparatorluk üzerindeki etkileri nelerdi Bizans İmparatorları Türk tehdidine karşı nasıl stratejiler geliştirdi Warren Treadgold Bizans İmparatorluğu nun başlangıcından çöküşüne kadar olan süreçte imparatorluğun askeri politik kültürel ve ekonomik yapılarını ayrıntılı bir şekilde analiz ediyor Diocletianus un imparatorluğu ikiye bölmesinden Constantinopolis in kuruluşuna Iustinianus un büyük fetihlerinden ikonoklazm dönemine kadar birçok kırılma noktasını okuyucuya aktarıyor Treadgold un usta kalemiyle bu kitapta Bizans ın Batı Roma İmparatorluğu ndan ayrıldığı tarihten parçalarına ayrılmış imparatorluktan geriye kalan son devletin Türkler tarafından ortadan kaldırıldığı 1461 yılına kadar geçen zamana kadar bir genel tarih okuyacaksınız Warren Treadgold un akıcı üslubu ve kapsamlı araştırması imparatorluğun mirasını ve dünya tarihindeki rolünü anlamak için benzersiz bir fırsat sunuyor Kısa Bizans Tarihi akademisyenler ve tarih meraklıları için vazgeçilmez bir kaynak kitap olacak

Anadolu Selçuklu ve erken dönem Osmanlı tarihini anlamlandırabilmek için bu devletlerin kendi tarihleri kadar Bizans İmparatorluğu tarihine de bakılması gerekmektedir Elinizdeki çalışma Türk kökenli hanedanların yönetici kadroların tarihinin başladığı 11 yüzyılda ve sonrasında Anadolu da ne türden bir iktisadi sosyal yapı bulunduğunu ve hâkim yerel nüfusun nasıl bir dünya görüşüne sahip olduğunu anlamaya yönelik olmak üzere ülkemizdeki tarih araştırmalarına küçük bir katkı niteliğindedir Bizans tarihine aşina olmanın Osmanlı İmparatorluğu nun pek çok meselesini daha kolay anlamlandırmayı sağlayacağını okuyucular rahatlıkla görebilecektir

BİZANS IN TARİHİ DEMEK KAÇINILMAZ BİR ŞEKİLDE KONSTANTİNOPOLİS DENİLEN ŞEHRİN DE TARİHİ DEMEKTİR ÇÜNKÜ UÇSUZ BUCAKSIZMIŞ GİBİ GÖRÜNEN BU İMPARATORLUK İLE DÜNYA YÜZÜNDE KURULMUŞ EN ÖNEMLİ KENTLERDEN İSTANBUL UN TARİHİ ANCAK İÇ İÇE OKUNABİLİR KONSTANTİN HANEDANINDAN KOMNENOSLARA JÜSTİNYEN HANEDANINDAN MAKEDONYALILARA SURİYE KÖKENLİLERDEN FRİGYALILARA ERMENİ KÖKENLİLERDEN PALAİOLOGOSLARA KADAR NİCE HANEDAN VE SOY BU ŞEHRİN TAHTINA OTURABİLMEK İÇİN BİNLERCE ENTRİKADAN GEÇMİŞ NİCE OYUNLAR OYNANMIŞTI UNUTULMAMASI GEREKEN BİR GERÇEK VAR Kİ BATI UYGARLIĞININ DOĞUYA BAKAN EN ÖNEMLİ YÜZÜ OLAN BİZANS İMPARATORLUĞU TARİH BOYUNCA DİN UĞRUNA YAŞANMIŞ EN İNANILMAZ SAVAŞLAR OLAN HAÇLI SEFERLERİNİN DE ÇIKIŞ NOKTASI OLMUŞTUR KENDİ TÜRÜNDE EN ÖNEMLİ ESERLERDEN BİRİNİ ÜRETMEYİ BAŞARAN VASİLİEV GÖRKEMLİ BİR İMPARATORLUĞUN ÖYKÜSÜNÜN YANI SIRA BİZLERE HIRİSTİYANLIK VE İSLAM ARASINDAKİ BAĞLANTILAR KÖKENLER ÇATIŞMALARIN TARİHİNİ DE SUNUYOR

Batı kanonu dışında bir demokrasi tarihi yazmak mümkün mü Cumhuriyetçi yönetim sistemlerinin on dokuzuncu yüzyıl ortalarına kadar gerilediği ve gölgede kaldığı düşünülürken Bizans İmparatorluğu olarak adlandırdığımız oluşumu cumhuriyetçi bir perspektiften okuyabilir miyiz Ulusalcılığın küresel bir trend haline geldiği bir dönemde demokrasiyi bir yönetim sistemi olarak değil de pratikler bütünü olarak değerlendiren Anthony Kaldellis Bizans siyaseti ve toplumuna dair devrim niteliğindeki bu çalışmasında MS beşinci yüzyıldan on ikinci yüzyıla kadar Doğu Roma İmparatorluğu nun aslında bir cumhuriyet olduğunu iktidarın halk adına ve bazen de bizzat halk tarafından yürütüldüğünü savunuyor Bizans ı Romalı kökenleriyle yeniden buluşturan Kaldellis Bizans Cumhuriyeti nin Yunanca konuşan yurttaşlarının kendilerini Latince konuşan ataları kadar Romalı gördüklerini iddia edildiğinden daha az otokratik daha halkçı bir yönetim sisteminin altında yaşadıklarını iddia ediyor Siyaset bilimiyle ilgilenen her öğrenci hem kuram hem de belirli tarihsel belgelerle ilgili tartışmalar nedeniyle bu çalışmayı ilgi çekici bulacak Bizans uzmanları yazarın süreklilikle ilgili açıklamalarını ilgiyle takip edecek uzman olmayanlar ise Orta Çağ bağlamında iktidarın meşruiyetiyle ilgili tartışmalarını hayranlıkla karşılayacak J W Nesbitt Choice

Önde gelen Bizans tarihçilerinden Timothy E Gregory kapsamlı araştırması Bizans Tarihi nde coğrafi ve kültürel mirasçısı olduğumuz Bizans İmparatorluğu nun tarih içindeki serüvenine ışık tutuyor Bizans İmparatorluğu nu Constantinus döneminden MS 306 Konstantinopolis in 1453 teki düşüşüne dek izleyen çalışma geleneksel siyasi anlatımı çarpıcı kültürel öğelerden kesitlerle harmanlamayı başarıyor Heretiklerden manastır hayatına saraylı kadınlardan travesti rahibelere imparatorlardan sıradan Bizanslıların yaşantısına Bizans kültürünün zenginliğini ortaya koyuyor ve Bizans a dair kalıplaşmış fikirleri yerinden ediyor

MS 312 yılında Büyük Konstantin in gökyüzünde parıldayan ışık huzmeleri gördüğü rivayet edilir Bu İmparatorun Hıristiyanlığın batıdaki yayılışında belirleyici bir rolü olduğu da düşünülmektedir Yine onun günümüz Modern Avrupa sının şekillenmesinde belirleyici olmuş iki önemli kararın sahibi olduğu da bilinmektedir Bunlardan ilki Hıristiyanlık karşısındaki hoşgörülü hatta sahiplenmeci tavrıdır İkincisi ise İmparatorluğun merkezini Megara dan gelen Yunan koloni yerleşimcileri tarafından Mö 667 yılında kurulmuş olan Byzantium isimli eski bir Yunan şehrine taşımış olmasıdır Byzantium bu ismi ünlü bir Grek lider olan Byzas ın adından almıştı Başkent olmasıyla MS 330 yılında yeni Roma ismini alarak bir anlamda yeniden kurulmuş olan Byzantium çok geçmeden Konstantinopolis yani Konstantin in Şehri ismini almıştır Bizans İmparatorluğu süreç içinde Roma İmparatorluğu nun doğusunda kalan bölge boyunca genişlemiş yine Roma İmparatorluğu nun 476 yılında Cermen akınlarıyla yıkılmasının ardından da uzunca bir dönem ayakta kalmayı başarmıştır Son dönemlere kadar tarih bilimcilerin ve bilim insanlarının çoğunluğu Bizans İmparatorluğu nun medeniyete olan katkılarını ve kaydettiği başarıları Batı Roma ve Yunan Uygarlığı na kıyasla önemsiz saymışlardır Ancak son dönemlerde bu hâkim görüş revize edilmiştir Bilim dünyasında Bizans kültürünün özgül doğasına ve onun antik batıyı ortaçağ kültürüne bağlayan aracı konumuna odaklanan yeni bir eğilim ortaya çıkmaya başlamıştır

Bizans insanlık tarihinin en uzun süre yaşamış imparatorluklarından biridir 1123 yıllık tarihinde farklı on üç hanedan tarafından yönetilerek yaratılan uygarlığın temel nitelikleri ve bu uygarlık yapısına nasıl ulaşıldığının anlatıldığı bu kitap Şu Bizim Bizans ın güncellenmiş baskısıdır Kitapta siyasal olaylar dışında toplumsal yaşam sanat kültür mimarlık ve günlük hayat gibi konular da yer almaktadır Bizans İmparatorluğu Tarihi Şu Bizim Bizans Byzantium 330 1453 önceki baskılardan çok farklı araştırmaları da kapsamış ve bu bilgilerin ışığı altında yeniden düzenlenmiştir Önceki baskıları okumuş olanlar ilk sayfadan itibaren yenilenen konuları fark edeceklerdir Okur Bizans İmparatorluğu ndan yalnız insanlık tarihinin gelişimini değil aynı zamanda ondan sonra gelen Osmanlı İmparatorluğu nun ve Türkiye Cumhuriyeti nin sosyal ve hukuksal yapısının nasıl etkilendiğini görecektir Çünkü tarih yalnızca geçmişi değil geçmişten geleceğe taşınan mirasın yeni kuşakları nasıl etkilediğini de öğreten bir olgudur