Bonobo ve Ateist Primatlar Arasında İnsanı Anlamak — Frans De Waal

İçimizdeki Maymun da insan doğası hakkındaki önyargıları altüst eden de Waal bu kez gözlemlerini evrimci biyoloji ve ahlak felsefesi bağlamına taşıyarak eşsiz bir argüman inşa ediyor İnsan ahlakı denilen şeyin gökten zembille inmediğini içten geldiğini savunuyor Ahlaki davranış ne dinle başlamıştır ne de dinle biter evrimin ürünüdür Hayvanlarla aramızdaki bağlar üzerinde duran de Waal ahlakımızı aşağıdan yukarı doğru açıklamaya çalışıyor Dinin ahlak üzerindeki rolünün sonradan gelen bir rol olduğunu işbirliği ve empati gibi doğal içgüdülerimize ek olarak ortaya çıktığını öne sürüyor Ve bu bağlamda günümüzde dinin toplumun işleyişi açısından nasıl bir rol oynadığını sorguluyor Sayfa Sayısı 264 Baskı Yılı 2014 Dili Türkçe Yayınevi Metis Yayıncılık

İçimizdeki Maymun da insan doğası hakkındaki önyargıları altüst eden de Waal bu kez gözlemlerini evrimci biyoloji ve ahlak felsefesi bağlamına taşıyarak eşsiz bir argüman inşa ediyor İnsan ahlakı denilen şeyin gökten zembille inmediğini içten geldiğini savunuyor Ahlaki davranış ne dinle başlamıştır ne de dinle biter evrimin ürünüdür Hayvanlarla aramızdaki bağlar üzerinde duran de Waal ahlakımızı aşağıdan yukarı doğru açıklamaya çalışıyor Dinin ahlak üzerindeki rolünün sonradan gelen bir rol olduğunu işbirliği ve empati gibi doğal içgüdülerimize ek olarak ortaya çıktığını öne sürüyor Ve bu bağlamda günümüzde dinin toplumun işleyişi açısından nasıl bir rol oynadığını sorguluyor Sayfa Sayısı 264Baskı Yılı 2014Dili TürkçeYayınevi Metis Yayıncılık

İçimizdeki Maymun da insan doğası hakkındaki önyargıları altüst eden de Waal bu kez de gözlemlerini evrimci biyoloji ve ahlak felsefesi bağlamına taşıyarak eşsiz bir argüman inşa ediyor İnsan ahlakı denilen şeyin gökten zembille inmediğini içten geldiğini savunuyor Ahlaki davranış ne dinle başlamıştır ne de dinle biter evrimin ürünüdür Hayvanlarla aramızdaki bağlar üzerinde duran de Waal ahlakımızı aşağıdan yukarı doğru açıklamaya çalışıyor Dinin ahlak üzerindeki rolünün sonradan gelen bir rol olduğunu işbirliği ve empati gibi doğal içgüdülerimize ek olarak ortaya çıktığını öne sürüyor Ve bu bağlamda günümüzde dinin toplumun işleyişi açısından nasıl bir rol oynadığını sorguluyor Beş asır sonra hâlâ dinin toplumdaki yeri konusunda kavgaya tutuşuyoruz Hieronymus Bosch un zamanında olduğu gibi şimdi de ana tema ahlak Tanrısız bir dünya canlandırabilir miyiz gözümüzde Böylesi bir dünya iyi olur mu Sanmayın ki köktenci Hıristiyanlar ve biyoloji arasındaki savaş bilgiler üzerinden yürütülüyor İnsanın evrimden şüphe etmesi için kanıtlara karşı epey bağışıklık sahibi olması lazım Çatışma hakikatle değil hakikatin ne yapılacağıyla ilgili Ahlakın doğrudan yaratıcı Tanrı dan geldiğine inanan birisi için evrimi kabul etmek manevi bir uçurum demektir Belki sadece ben böyle düşünüyorumdur ama menfur bir davranışta bulunmasını engelleyen tek şey inanç sistemi olan insandan korkarım Yaşanabilir bir toplum için gerekli özdenetim de dahil bütün insanlığımızın yapımızda olduğunu neden düşünmeyelim

İçimizdeki Maymun da insan doğası hakkındaki önyargıları altüst eden de Waal bu kez de gözlemlerini evrimci biyoloji ve ahlak felsefesi bağlamına taşıyarak eşsiz bir argüman inşa ediyor İnsan ahlakı denilen şeyin gökten zembille inmediğini içten geldiğini savunuyor Ahlaki davranış ne dinle başlamıştır ne de dinle biter evrimin ürünüdür Hayvanlarla aramızdaki bağlar üzerinde duran de Waal ahlakımızı aşağıdan yukarı doğru açıklamaya çalışıyor Dinin ahlak üzerindeki rolünün sonradan gelen bir rol olduğunu işbirliği ve empati gibi doğal içgüdülerimize ek olarak ortaya çıktığını öne sürüyor Ve bu bağlamda günümüzde dinin toplumun işleyişi açısından nasıl bir rol oynadığını sorguluyor Beş asır sonra hâlâ dinin toplumdaki yeri konusunda kavgaya tutuşuyoruz Hieronymus Bosch un zamanında olduğu gibi şimdi de ana tema ahlak Tanrısız bir dünya canlandırabilir miyiz gözümüzde Böylesi bir dünya iyi olur mu Sanmayın ki köktenci Hıristiyanlar ve biyoloji arasındaki savaş bilgiler üzerinden yürütülüyor İnsanın evrimden şüphe etmesi için kanıtlara karşı epey bağışıklık sahibi olması lazım Çatışma hakikatle değil hakikatin ne yapılacağıyla ilgili Ahlakın doğrudan yaratıcı Tanrı dan geldiğine inanan birisi için evrimi kabul etmek manevi bir uçurum demektir Belki sadece ben böyle düşünüyorumdur ama menfur bir davranışta bulunmasını engelleyen tek şey inanç sistemi olan insandan korkarım Yaşanabilir bir toplum için gerekli özdenetim de dahil bütün insanlığımızın yapımızda olduğunu neden düşünmeyelim

İçimizdeki Maymun da insan doğası hakkındaki önyargıları altüst eden de Waal bu kez de gözlemlerini evrimci biyoloji ve ahlak felsefesi bağlamına taşıyarak eşsiz bir argüman inşa ediyor İnsan ahlakı denilen şeyin gökten zembille inmediğini içten geldiğini savunuyor Ahlaki davranış ne dinle başlamıştır ne de dinle biter evrimin ürünüdür Hayvanlarla aramızdaki bağlar üzerinde duran de Waal ahlakımızı aşağıdan yukarı doğru açıklamaya çalışıyor Dinin ahlak üzerindeki rolünün sonradan gelen bir rol olduğunu işbirliği ve empati gibi doğal içgüdülerimize ek olarak ortaya çıktığını öne sürüyor Ve bu bağlamda günümüzde dinin toplumun işleyişi açısından nasıl bir rol oynadığını sorguluyor Beş asır sonra hâlâ dinin toplumdaki yeri konusunda kavgaya tutuşuyoruz Hieronymus Bosch un zamanında olduğu gibi şimdi de ana tema ahlak Tanrısız bir dünya canlandırabilir miyiz gözümüzde Böylesi bir dünya iyi olur mu Sanmayın ki köktenci Hıristiyanlar ve biyoloji arasındaki savaş bilgiler üzerinden yürütülüyor İnsanın evrimden şüphe etmesi için kanıtlara karşı epey bağışıklık sahibi olması lazım Çatışma hakikatle değil hakikatin ne yapılacağıyla ilgili Ahlakın doğrudan yaratıcı Tanrı dan geldiğine inanan birisi için evrimi kabul etmek manevi bir uçurum demektir Belki sadece ben böyle düşünüyorumdur ama menfur bir davranışta bulunmasını engelleyen tek şey inanç sistemi olan insandan korkarım Yaşanabilir bir toplum için gerekli özdenetim de dahil bütün insanlığımızın yapımızda olduğunu neden düşünmeyelim

İçimizdeki Maymun da insan doğası hakkındaki önyargıları altüst eden de Waal bu kez de gözlemlerini evrimci biyoloji ve ahlak felsefesi bağlamına taşıyarak eşsiz bir argüman inşa ediyor İnsan ahlakı denilen şeyin gökten zembille inmediğini içten geldiğini savunuyor Ahlaki davranış ne dinle başlamıştır ne de dinle biter evrimin ürünüdür Hayvanlarla aramızdaki bağlar üzerinde duran de Waal ahlakımızı aşağıdan yukarı doğru açıklamaya çalışıyor Dinin ahlak üzerindeki rolünün sonradan gelen bir rol olduğunu işbirliği ve empati gibi doğal içgüdülerimize ek olarak ortaya çıktığını öne sürüyor Ve bu bağlamda günümüzde dinin toplumun işleyişi açısından nasıl bir rol oynadığını sorguluyor Beş asır sonra hâlâ dinin toplumdaki yeri konusunda kavgaya tutuşuyoruz Hieronymus Bosch un zamanında olduğu gibi şimdi de ana tema ahlak Tanrısız bir dünya canlandırabilir miyiz gözümüzde Böylesi bir dünya iyi olur mu Sanmayın ki köktenci Hıristiyanlar ve biyoloji arasındaki savaş bilgiler üzerinden yürütülüyor İnsanın evrimden şüphe etmesi için kanıtlara karşı epey bağışıklık sahibi olması lazım Çatışma hakikatle değil hakikatin ne yapılacağıyla ilgili Ahlakın doğrudan yaratıcı Tanrı dan geldiğine inanan birisi için evrimi kabul etmek manevi bir uçurum demektir Belki sadece ben böyle düşünüyorumdur ama menfur bir davranışta bulunmasını engelleyen tek şey inanç sistemi olan insandan korkarım Yaşanabilir bir toplum için gerekli özdenetim de dahil bütün insanlığımızın yapımızda olduğunu neden düşünmeyelim

İçimizdeki Maymun da insan doğası hakkındaki önyar Yayınevi METİS YAYINLARI Yazar FRANS DE WAAL Baskı ASLI BİÇEN Sayfa Sayısı 259 SAYFA Yıl 2013

İçimizdeki Maymun da insan doğası hakkındaki önyargıları altüst eden de Waal bu kez gözlemlerini evrimci biyoloji ve ahlak felsefesi bağlamına taşıyarak eşsiz bir argüman inşa ediyor İnsan ahlakı denilen şeyin gökten zembille inmediğini içten geldiğini savunuyor Ahlaki davranış ne dinle başlamıştır ne de dinle biter evrimin ürünüdür Hayvanlarla aramızdaki bağlar üzerinde duran de Waal ahlakımızı aşağıdan yukarı doğru açıklamaya çalışıyor Dinin ahlak üzerindeki rolünün sonradan gelen bir rol olduğunu işbirliği ve empati gibi doğal içgüdülerimize ek olarak ortaya çıktığını öne sürüyor Ve bu bağlamda günümüzde dinin toplumun işleyişi açısından nasıl bir rol oynadığını sorguluyor

İçimizdeki Maymun da insan doğası hakkındaki önyargıları altüst eden de Waal bu kez de gözlemlerini evrimci biyoloji ve ahlak felsefesi bağlamına taşıyarak eşsiz bir argüman inşa ediyor İnsan ahlakı denilen şeyin gökten zembille inmediğini içten geldiğini savunuyor Ahlaki davranış ne dinle başlamıştır ne de dinle biter evrimin ürünüdür Hayvanlarla aramızdaki bağlar üzerinde duran de Waal ahlakımızı aşağıdan yukarı doğru açıklamaya çalışıyor Dinin ahlak üzerindeki rolünün sonradan gelen bir rol olduğunu işbirliği ve empati gibi doğal içgüdülerimize ek olarak ortaya çıktığını öne sürüyor Ve bu bağlamda günümüzde dinin toplumun işleyişi açısından nasıl bir rol oynadığını sorguluyor Dünyevi Zevkler den s 9 16 Den Bosch ta dünyaya geldim Hieronymus Bosch un adını aldığı Hollanda şehrinde 1 Sırf orada doğmuş olmak beni Bosch uzmanı yapmaz ama meydandaki heykelini göre göre büyüdüğümden gerçeküstü imge dünyasını simgeciliğini Tanrı nın azalan etkisi altında insanlığın evrendeki yeriyle kurduğu ilişkiyi daima sevdim Fatih Gökhan Diler Ahlaklı olmayı bonobolardan öğrenmeye ne dersiniz Agos Kitap Eylül 2013 Bir Rönesans insanı 15 ve 16 yüzyılda yaşamış olan Hollandalı ressam Hieronymus Bosch başyapıtı sayılan Dünyevi Zevkler Bahçesi adlı üç parçalı ve içinde bolca çıplak figürün olduğu tablosunu cennetteki masumiyete adamıştır İnsanlığın cennetten kovulmadan önceki halini ya da belki hiç kovulmamış gibi suçluluk ve utançtan azade halini gösterir Adını Ressam Hieronymus Bosch tan alan Hollanda kenti Den Bosch ta dünyaya gelen primatolog Frans de Waal ünlü sanatçı için Gerçeküstü imge dünyasını simgeciliğini Tanrı nın azalan etkisi altında insanlığın evrendeki yeriyle kurduğu ilişkiyi daima sevdim diyor Primatların arasında ahlakı cinselliği dini ve pek çok şeyi yani insanı arayan bir bilimadamı olan de Waal ile New York Times gazetesinin The Stone adlı blogunda Tanrısız Ahlak başlıklı yazısıyla tanışmıştım daha sonra Metis ten çıkmış olan İçimizdeki Maymun kitabını okuma fırsatım oldu Dünyevi Zevkler Bahçesi tablosunun karşısına geçtiğinde kendisinin yorumu Benim gibi bir primatolog için çıplaklık cinselliğe ve üretkenliğe yapılan göndermeler bol miktarda kuş ve meyve ve gruplar halinde hareket etmek tümüyle tanıdık şeylerdir ve dini ya da ahlaki bir yorum gerektirmez oluyor Bir Rönesans sanatçısı olan Bosch ise tablosundaki din ve ahlakın toplumdaki ye Niyazi Zorlu O ne bonobo o Radikal Kitap Eki 13 Eylül 2013 Çatışmaları sevişmelerle çözen bonobolardan alınacak çok dersimiz var Bonobolara maymun demeye ve hatta insan dememeye şahit istiyor Doğrusu ateist olmayan birinin bu şahitliği üstlenmesi çok zor R Barış Ünlü Şempanze siyasetine karşı bonobo direnişi Demokrat Haber 12 Eylül 2013 Şempanze ve bonobo insanın en yakın iki akrabası İkisiyle de 99 a yakın DNA benzerliğimiz var Evrim sürecinde onlardan yaklaşık 6 milyon yıl önce ayrılmışız Onlar da birbirinden 2 milyon yıl kadar önce Akrabalarımızdan şempanze olanı çok daha iyi tanıyoruz Bu hem zoologlar tarafından daha çok çalışılmış olduğundan hem de davranışları biz insanlara daha çok benzetildiğinden ötürü böyle 20 yüzyılda yaşanan soykırımlar dünya savaşları ırkçı rejimler diktatörlükler ve diğer kitlesel gaddarlıklar insanın doğasında şiddet olduğu görüşünü güçlendirdi Yine aynı yüzyılda zoologlar sayesinde giderek artan şempanze bilgimiz bu tezi sadece doğruluyordu Emre Caner İçimizdeki ahlak yasasının kökenleri Sol Kitap Eki 15 Ocak 2014 İki şey var ki üzerine ne kadar sık ve ne kadar derli toplu düşünürsek zihin o kadar artan bir hayret ve hayranlıkla doluyor Biri üzerimizdeki yıldızlı gökyüzü diğeri içimizdeki ahlak yasası diyor Immanuel Kant Frans de Waal ise Bonobo ve Ateist te içimizdeki ahlak yasasının kökenlerine dair görüşlerini anlatıyor Waal bir primatolog olduğu için ahlakın izini milyonlarca yıl öncesine dek sürebiliyor ve insan doğası denilen o muammanın daha iyi anlaşılması adına primat atalarımızın dünyasını mercek altına alıyor Ayrıca bir primataolog olarak sadece kendi uzmanlık alanının sınırları içerisinde kalmıyor Frans de Waal Felsefecilerden sanat tarihine damga vurmuş tablolardan edebiyattan filmlerden örnekler vererek anlatısını zenginleştiriyor Mesleki hayatında karşılaştığı ilginç olayları da hikâye kıvamında sayfalara ekleyerek kitabını sıkıcı bir bilimsel metin olmaktan çıkartıyor Böylece kolay okunan bir popüler bilim kitabı haline geliyor Bonobo ve Ateist Aydın Uğur Primatlar Arasında İnsanı Aramak K24 24 Aralık 2020 Acı bir itiraf Korona bana yaradı eve tıkılmak bolca okuma yazma fırsatı tanıdı Hacimli mesleki yayınların yanı sıra paşa keyfimi doyuran okumaların hakkından gelebildim Keyfimi besleyen iki yapıtı zikretmeden geçemeyeceğim İlki Peter Wohleben in Ağaçların Gizli Yaşamı ötekisi Anne Sverdrup un Böcekler Gezegeni Her ikisi de hem çok öğretici hem de çok akıcı bir dille yazılmış kitaplardı canlılar âlemini yepyeni bir gözle görmemi sağladılar Ama esas üstünde duracağım yapıt Frans de Waal ın Bonobo ve Ateist Primatlar Arasında İnsanı Aramak adlı denemesi F De Waal ünlü bir primatolog Maymun milletinin özellikle şempanze ve bonoboların davranışlarını incelerken insana dair yepyeni boyutlara ulaşıyor Bu kitabındaki temel derdi insanların ahlâkının hangi zemin üzerinde inşa edildiği Tam da benim etrafında dolanıp durduğum bir mesele bu Ne teknolojinin vaatleri ne dinlerin vazettikleri ne de bilinen siyasal idealler insan evlatlarına içinde yaşadığımız dönemde yönlerini tayin etmede pek bir yardımda bulunamıyorlar Neyin iyi neyin kötü olduğuna karar vermek üzere kullanageldiğimiz tutamaklar bir bir elimizde kalıyor Her birimizin günümüzün dünyasında yol alırken kendi ahlâkımızdan gayri bir rehberi kalmamış gibi Burada bir noktanın altı çizilmeli Ahlâkın içeriğinin unsurları ayrı onları temellendirdiğimiz zeminin meşruluğu ayrı Frans de Waa