Buhara nın Ömer i — Sadık Güner

Başlangıçta niyetler samimi idi Araplar zaman zaman talana yönelse de Hz Ömer le başlayan İslamlaştırma faaliyeti iyi gidiyordu Hz Osman ve Ali dönemlerinde iç çekişmeler yüzünden yavaşlayan fetih hareketi tekrar canlandı ancak ilk Emevî Emîri Halife Muaviye ile amacından sapmaya başladı sonrasında ise kutsal gayesinden uzaklaşıp yerini işgal ve yağmaya bıraktı İran a ve ardından Türkistan a giren Emevî ordularının İslam ı tebliğ ve irşat gibi ulvi bir gayeleri yoktu onlar birkaç yönetici dışında topraklarını büyütüp yağma ve ganimetlerle servetlerine servet katma peşindeydiler Arap orduları Türkistan a girdikleri zaman önlerinde bir devlet de yoktu hanların beylerin yönettiği küçük şehir devletleriyle savaştılar Bu devletler bir yandan Çin le mücadele ederken aynı zamanda birbirleriyle de kavgalıydılar O kadar ki taht kavgalarında kardeşler bile birbirine karşı can düşmanlarıyla iş birliği yapabiliyorlardı Düşmanla ittifak yaparak sonunda birbirlerini yok ettiler düşmanlar kaldı Bu şehir devletlerinin hemen bitişiğinde koca bir Göktürk Devleti vardı Buhara Semerkant Taşkent Horasan gibi hanlıklar Emevî ordularıyla boğuşurken kılı kıpırdamadı onun da kendine göre hesabı vardı Arap ordularının sayıları yüzbinlerle ifade edilen büyük Türk ordularını kılıçtan geçirdiği iddiaları da abartılıdır gözden kaçırılmış büyük hezimetler de söz konusudur Bu iddialar belagat ustası Arapların kalemlerine sorup yazdıkları hamaset eserlerinden ibarettir Meselâ Taberî Beykent i cezalandıran Kuteybe nin 40 bin cesedi dört fersahlık 24 km yol boyunca ceviz ağaçlarına astırdığını yazabilmiştir Hz Peygamber den sonra ilk dönem fetih hareketini başlatan Hz Ömer Ceyhun Nehri nden öteye geçmemişti Emevîler ise Fergana ya kadar ilerlediler ama yağmacı ve zorba tutumları yüzünden taraftar yerine İslam a düşman kazandırdılar Hiçbir dönemde kılıç zoruyla Müslüman olan yoktur İslam ı seçenler kendi gönül rızasıyla inananlardır O da savaş döneminin sona erip ticarî idarî ve askerî alandaki yakınlaşmanın başladığı Abbasî saltanatının sonlarına rastlamaktadır Binaenaleyh Türklerin Araplarla savaşmasından değil İslamlaşmasından söz edeceksek X yy ı başlangıç kabul etmemiz gerekmektedir Elinizdeki bu çalışma Hz Ömer in ilk dönem İslamlaştırma faaliyetleri ile başlayıp Horasan Valisi Kuteybe b Müslim in 96 m 715 yılında katli ile son bulan Emevîler in tartışmalı dönemini konu edinmektedir S G