Camondalar Bir Hanedanın Çöküşü — Nora Şeni Sophie Le Tarnec

Camondolar Osmanlı Yahudi cemaatinin en kalabalık kısmını oluşturan Sefaradlar dan yani İspanyol Yahudileri nden Abraham Salomon Camondo İstanbul maliyecilerinin sarraflıktan modern bankacılığa geçmelerine önayak olmuş Yahudi cemaatiyle Bâbıâli arasındaki ilşkilerde de önemli bir rol oynamış Galata nın 19 yüzyıl boyunca modern bir finans merkezine dönüşmesine öncülük etmiştir Salomon Camondo nun torunu Abraham Béhor dedesinden kalan I Camondo et Cie bankası aracılığıyla diğer Galatalı bankerlerle birlikte La Société Générale de l Empire Ottoman ı kurmuştur Abraham Béhor Osmanlı Yahudilerini eğitmek gibi de bir misyon üstlenmiş Ona göre Osmanlı Yahudileri Fransızca öğrenmek suretiyle aydınlanma çağının evrenselliğini yakalayacaklardır Osmanlı devleti Avrupa nın finans kurumlarıyla iş yapmayı tercih edince Abraham ve Nissim biraderler de Paris e taşınmışlar Paris teki malikânelerinde gösterişli balolar düzenleyerek buradaki görkemli hayata süratle uyum sağlamışlar Avrupa finans dünyasıyla ilişkilerini sağlamlaştırırken İstanbul u ihmal etmeyip Osmanlı Bankası ve Galata bankerlerinden Hıristaki Zoğrafos ve Zafiropulo ile Dersaadet Tramvay Şirketi ni kurmuşlar 1889 da birkaç ay arayla ölen Abraham ve Nissim in başlattığı sanat eserleri koleksiyonculuğunu oğulları Isaac ve Moise sürdürmüş Isaac Paris in en önemli ve en etkin koleksiyoncusu olmuş Degas Monet ve Manet gibi empresyonist ressamların başyapıtlarından oluşan koleksiyonunu Louvre a bağışlamış Müzede Isaac Camondo koleksiyonlarını barındıracak sekiz salonun inşaatı iki yılda tamamlanmış Paris sanat dünyasına ayrıca Champs Elysées Tiyatrosu ve Nissim de Camondo Müzesi ni kazandırmışlar Nora Şeni ve Sophie le Tarnec in bu müzede izledikleri tarih sözkonusu büyük hanedanın savaşla nasıl çöktüğünü gösteriyor Moise in oğlu Fransa için savaşırken ölüyor ailenin geri kalan üyeleri de Auscwitz toplama kampında Şeni ve Le Tarnec Camondolar ın hikâyesini tarihî belgeler ve özellikle de mektuplar ışığında anlatıyorlar ama bu kesinlikle kuru bir tarih kitabı değil Bu ünlü ailenin hayatı üzerinden yalnızca Osmanlı nın çözülüş yıllarının etnik siyasî ve malî portresi değil yüzyıl dönümü Avrupası nın toplumsal ve kültürel haritası da çıkıyor tabii bir de yüzyılın en büyük katliamının dehşet görüntüleri