Çanakkale Savaşı Hatıraları — Esat Paşa

Esat Paşa son devir Türk tarihinin değerli askerlerindendir 1862 de babası Mehmed Emin Efendi nin belediye reisi bulunduğu Yanya da doğdu 1890 da askerî tahsilini tamamladı ve kurmay yüzbaşı oldu 1897 Türk Yunan Savaşı na Yanya kolordusu kurmayında vazife alarak katıldı Sonra Harbiye ye muallim ve 1899 da miralay albay rütbesiyle ders nazırı oldu Zamanla rütbesi mîrlivâ ve ferikliğe yükseldi Meşrutiyet ten sonra rütbelerin tasfiyesi kanunu mucibince rütbesi mîrlivâlığa indirildi 1911 de Gelibolu daki 5 Fırka Tümen kumandanı ve Çanakkale Savaşı nda kolordu kumandanı oldu Kurmay Yarbay Mustafa Kemal Bey in 19 Fırkası bu kolordunun 3 tümeninden birini teşkil ediyordu Çanakkale Savaşı nda Esat Paşa nın adı dünyaca tanındı Bu savaştaki başarılarından dolayı rütbesi tekrar ferikliğe korgeneralliğe yükseltildi Çanakkale Savaşı ndan sonra I Ordu kumandanı olarak İstanbul a geldi Askerî Mektepler Umumî Müfettişi II Ordu Kumandanı 1920 de Sâlih Paşa kabinesinde iki hafta kadar Bahriye Nazırı oldu İsteğiyle emekliye ayrıldı Esat Paşa Harbiye de okunmak üzere telif ve tercüme ettiği matematik ve geometri üzerinde 4 basılı eserin sahibidir Bunlardan çok daha önemli olarak askerî hatıralarını gayet etraflı şekilde kaleme almıştır Birinci Dünya Savaşı ve ondan önceki devre için orijinal bilgi veren bu hatıraların yakın tarihimiz bakımından önemi büyüktür