Cemaleddin Muhammed Aksarayı nin Kitab u Redd i Şerh i Mecmai l Bahreyn Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili — Ahmet İnanır İbrahim İbrahimoğlu

İbrahim İbrahimoğlu tarafından kaleme alınan Cemaleddin Muhammed Aksarayı nin Kitab u Redd i Şerh i Mecmai l Bahreyn Adlı Eserinin Tahkik ve Ta Sonçağ Yayınları eseri olarak okurlarla buluşuyor Cemaleddin Muhammed Aksarayı nin Kitab u Redd i Şerh i Mecmai l Bahreyn Adlı Eserinin Tahkik ve Ta İbrahim İbrahimoğlu Kitap Özeti Bu çalışma Cemâleddin Aksarâyî nin ö 791 1388 89 Kitâb u Redd i Şerh i Mecmail bahreyn adlı eserinin tahkik ve tahlilini yapmayı amaçlamaktadır 1071 de Anadolu nun fethiyle birlikte gerek Hanefî gerekse Şâfiî mezhebine mensup birçok fakih çeşitli gerekçelerle Anadolu ya göç etmektedir Onun yaşadığı dönem Anadolu da beyliklerin etkin olduğu bir zaman dilimidir Bazı kaynakların verdiği bilgiye göre Aksarâyî de meşhur müfessir ve Şâfiî fakihi Fahreddin er Râzî nin ö 606 1210 dördüncü kuşak torunlarından biridir Bu ailenin Osmanlı Devleti nin fıkıh ve tasavvuf geleneğinin oluşmasında önemli bir yeri vardır Zira Osmanlıların meşhur âlimlerinden Molla Fenârî ö 834 1431 Aksarâyî nin talebesidir Meşhur Osmanlı şeyhülislâmı Zenbilli Ali Efendi ve ileri gelen birçok meşâyıh Aksarâyî nin torunları arasındadır Aksarâyî nin dönemin birçok devlet adamıyla münasebeti vardır Meselâ Amasya emiri Hacı Şâdgeldi Paşa ö 783 1381 Karamanoğlu Alaaddin Bey 1361 1398 ve Sultan Yıldırım Bayezid 1389 1403 bunlar arasında sayılabilir Nitekim Zemahşerînin ö 538 1144 Keşşâf ına yazdığı hâşiyesini Osmanlı vezirlerinden Çandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa ya ö 789 1387 ithaf ettiği Ahlâk ı Cemâlî adlı eserini de Yıldırım Beyazıd a takdim ettiği bilinmektedir Aksarâyî Hanefî mezhebinin yaygın ve etkin olduğu Amasya Konya ve Aksaray da müderris ve kadı olarak görev yapmıştır O Hanefîlerin muteber dört metninden biri haline gelen Muzafferüddin Ahmed b Ali Sa leb İbnü s Sââtî nin ö 694 1295 Mecmau l bahreyn adlı eserine yazdığı şerhine Hanefîlerin birçok görüşünü tenkit etmek üzere reddiye yazmıştır Bu eser mezheplere dayalı fıkıh anlayışı yerine delile tabi olmayı önceleyen yaklaşımların bahse konu dönemlerde de varlığını ortaya koyan eserlerden biridir Kitabın yazma eser kütüphanelerinde iki nüshası tespit edilmiştir Tahkikte esas alınan nüsha 772 1370 te yazılan Kitâb u redd i Şerh i Mecmai l bahreyn adlı nüshadır Diğeri de Hâşiye Şerh i İbn Sâatî li Mecmai l Bahreyn adlı nüsha ise 775 1373 yılında istinsah edilmiştir Yani her iki nüsha istinsah edildiğinde müellif henüz hayattadır Bu reddiye İlm i hilaf türünde Anadolu da yazılan nadir çalışmalardan biridir Zira sonraki dönemlerde Hanefî mezhebine yönelik esaslı eleştiri yönelten bu tür eserlere rastlanmaz Ayrıca Türk devletlerinin çoğunlukla Hanefî mezhebini önceleyen siyasetleri dikkate alındığında Hanefîliğin hâkim ve etkin olduğu bir muhitte yazılmış olması da dikkat çekmektedir Dolayısıyla bu eser daha önce yapılan ilm i hilâf tartışmalarının Anadolu daki devamı olduğu diğer taraftan Mısır da o tarihlerde yapılan mezhep üstünlüğü tartışmalarının da öncüsü olduğu söylenebilir Yayınevi Sonçağ Yayınları Yazar İbrahim İbrahimoğlu Sayfa 328 Sayfa Kağıt 2 Hamur Boyut 16 00x24 00 cm Basım Yılı 2024 Barkod 9786256173804 Kategori Edebiyat Sanat

Bu çalışma Cemâleddin Aksarâyî nin ö 791 1388 89 Kitâb u Redd i Şerh i Mecmai l bahreyn adlı eserinin tahkik ve tahlilini yapmayı amaçlamaktadır 1071 de Anadolu nun fethiyle birlikte gerek Hanefî gerekse Şâfiî mezhebine mensup birçok fakih çeşitli gerekçelerle Anadolu ya göç etmektedir Onun yaşadığı dönem Anadolu da beyliklerin etkin olduğu bir zaman dilimidir Bazı kaynakların verdiği bilgiye göre Aksarâyî de meşhur müfessir ve Şâfiî fakihi Fahreddin er Râzî nin ö 606 1210 dördüncü kuşak torunlarından biridir Bu ailenin Osmanlı Devleti nin fıkıh ve tasavvuf geleneğinin oluşmasında önemli bir yeri vardır Zira Osmanlıların meşhur âlimlerinden Molla Fenârî ö 834 1431 Aksarâyî nin talebesidir Meşhur Osmanlı şeyhülislâmı Zenbilli Ali Efendi ve ileri gelen birçok meşâyıh Aksarâyî nin torunları arasındadır Aksarâyî nin dönemin birçok devlet adamıyla münasebeti vardır Meselâ Amasya emiri Hacı Şâdgeldi Paşa ö 783 1381 Karamanoğlu Alaaddin Bey 1361 1398 ve Sultan Yıldırım Bayezid 1389 1403 bunlar arasında sayılabilir Nitekim Zemahşerî nin ö 538 1144 Keşşâf ına yazdığı hâşiyesini Osmanlı vezirlerinden Çandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa ya ö 789 1387 ithaf ettiği Ahlâk ı Cemâlî adlı eserini de Yıldırım Beyazıd a takdim ettiği bilinmektedir Aksarâyî Hanefî mezhebinin yaygın ve etkin olduğu Amasya Konya ve Aksaray da müderris ve kadı olarak görev yapmıştır O Hanefîlerin muteber dört metninden biri haline gelen Muzafferüddin Ahmed b Ali Sa leb İbnü s Sââtî nin ö 694 1295 Mecmau l bahreyn adlı eserine yazdığı şerhine Hanefîlerin birçok görüşünü tenkit etmek üzere reddiye yazmıştır Bu eser mezheplere dayalı fıkıh anlayışı yerine delile tabi olmayı önceleyen yaklaşımların bahse konu dönemlerde de varlığını ortaya koyan eserlerden biridir Kitabın yazma eser kütüphanelerinde iki nüshası tespit edilmiştir Tahkikte esas alınan nüsha 772 1370 te yazılan Kitâb u redd i Şerh i Mecmai l bahreyn adlı nüshadır Diğeri de Hâşiye Şerh i İbn Sâatî li

Çalışma giriş iki bölüm ve bir sonuçtan meydana gelmektedir Giriş bölümünde Cemâleddin Aksarâyî nin hayatı yaşadığı dönem ve eserlerine yer verilmektedir Birinci bölümde araştırma konusu reddiyenin özellikleri müellifin tenkit usûlu âyet ve hadislere yer vermesi seçtiği görüşler mezhep görüşlerine yaklaşımı ve yararlandığı kaynaklar gibi birçok bakımdan değerlendirilmektedir İkinci bölümde ise haşiyenin tahkiki yapılmakta atıf yaptığı eserler tespit edilerek dipnotlarda gerekli açıklamalar yapılmaktadır Hiç şüphesiz bu çalışma insan emeği olmanın bir neticesi olarak bazı hata ve eksiklikleri barındırmaktadır Okuyucuların her türlü yapıcı tenkit ve önerisi çalışmanın daha iyiye ulaşması noktasında bir fırsat olarak değerlendirilecektir Kitabı okuyarak daha iyiye ulaşması konusunda katkılarını esirgemeyen tüm dost ve arkadaşlarımıza ayrıca bizi daima ilme teşvik eden ailelerimize pek çok fedakârlıklara katlanan eş ve çocuklarımıza teşekkürü borç biliriz Eserin istinsah edildiği 770 1370 senesinden 2024 e kadar 650 yılı aşkın sürede bizlere ulaşmasına vesile olanlardan Allah cc razı olsun Nitekim eserin kapak sayfalarında yer alan kayıtlara göre Sultan Orhan Gazi ve Molla Fenârî gibi ileri gelen ilim ve devlet adamlarının kitaplıklarında bulunduğu ve oralardan nesilden nesile aktarıldığı anlaşılmaktadır Asırlardır yazma eser kütüphanelerinde kalan bu eser gayretlerimiz nihayetinde kisve i tab a bürünerek araştırmacıların hizmetine sunulmaktadır Gayret bizden tevfik Allah tandır