Çevre Zararlarından Doğan Hukuki Sorumluluk — Başak Başoğlu

İÇİNDEKİLER PROF DR RONA SEROZAN IN SUNUŞ YAZISI VII PROF DR SAİBE OKTAY ÖZDEMİR İN ÖNSÖZÜ IX TEŞEKKÜR YAZISI XIII KISALTMALAR XXVII GİRİŞ 1 I BÖLÜM ÇEVRE KORUMA HUKUKUNUN ÖZELLİĞİ TEMEL KAVRAMLARI VE İLKELERİ A Hukukun Çevre Korunmasındaki Önemi 5 1 Çevre Hukukunun Gelişimi 5 2 Çevre Hakkı Kavramının Oluşumu 9 B Çevre Hukukuna İlişkin Genel Kavramlar 13 1 Çevre Kavramı 13 a Çevrenin Tanımı 13 1 Çevrebilimi Açısından 13 2 Hukuki Açıdan 13 b Çevreyi Oluşturan Unsurlar 14 2 Çevre Kirliliği Kavramı 15 a Giriş 15 b Ekolojik Dengenin ve Çevrenin Bozulması 16 c Su Kirliliği 17 d Hava Kirliliği 18 e Toprak Kirliliği 19 f Gürültü Kirliliği 19 g Elektromanyetik Kirlilik 20 3 Çevre Zararı Kavramı 20 a Tanımı 20 b Ortaya Çıkış Biçimlerine Göre Çevre Zararları 21 1 Ani Çevre Zararları 21 2 Tedrici Çevre Zararları 22 3 Toplu Zararlar 24 c Etki Alanlarına Göre Çevre Zararları 24 1 Bireysel Çevre Zararları 24 2 Ekolojik Zararlar Ecological Damages 25 3 Mesafe Zararları 26 C Çevre Hukukuna Hâkim olan İlkeler 26 1 Giriş 26 2 Önleme İlkesi Principle of Prevention 27 3 İhtiyat ilkesi Precautionary Principle 29 4 Sürdürülebilir Kalkınma İlkesi Sustainable Development 31 5 Bütünleşme İlkesi Integration Principle 34 6 Katılım İşbirliği İlkesi Principle of Participation 35 7 Kirleten Öder İlkesi Polluter Pays Principle 37 II BÖLÜM KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA ÇEVREYİ KİRLETENİN SORUMLULUĞU A Giriş 41 B Amerikan Hukukunda Kirletenin Sorumluluğu 44 1 Haksız Fiiler Hukukunun Kavramsal Çerçevesi 44 2 Kirletenin Sorumluluğunun Dayanabileceği Sorumluluk Hâlleri 49 a İhmali Davranıştan Sorumluluk Negligence 49 b Taşınmaza Saldırı Trespass to Land 51 c Taşınmaza Zarar Verme Taşkınlık Nuisance 53 1 Kavramsal Çerçeve 53 2 Özel Mülkiyete Tabi Taşınmaza Zarar Verme Private Nuisance 53 3 Kamusal Taşınmaza Zarar Verme Public Nuisance 55 d Tehlike Sorumluluğu Liability for Abnormally Dangerous Activites 56 e Özel Bir Kurala Aykırılıktan Sorumluluk Statutory Liability 61 1 Kavramsal Çerçeve 61 2 Kapsamlı Çevresel Müdahale Tazminat ve Sorumluluk Kanunu Comprehensive Environmental Response Compensation and Liability Act 62 3 Petrol Kirliliği Kanunu Oil Pollution Act 63 3 Nedensellik Bağına İlişkin Önem Arz Eden Hususlar 64 a Kavramsal Çerçeve 64 b Çoklu Nedensellik Multiple Causation Sorunu 65 c İspat Sorunu Olarak Nedensellik 67 1 Olgusal Nedensellik Factual Causation 67 2 Seçimlik Nedensellik Alternative Causation 68 3 Piyasa Payına Göre Sorumluluk Market Share Liability 68 4 Kirletenin Sorumluluğunda Uygulanabilecek Yaptırımlar 69 a Tazminat 69 1 Kavramsal Çerçeve 69 2 Zararın Telafisine Yönelik Tazminat Compensatory Damages 70 3 Nominal Tazminat Nominal Damages 71 4 Cezalandırıcı Tazminat Exemplary veya Punitive Damages 71 5 Salt Ekonomik Zararın Tazmini Pure Economic Loss 78 6 Ekolojik Zararın Tazmini Ecological Damages 79 7 Manevi Zararın Tazmini Mental Distress 81 8 Öncelenmiş Tazminat Talepleri 81 i Artan Riskin Tazmini Increased Risk 81 ii Tıbbi Gözetim Masraflarının Tazmini Medical Monitoring Expenses 83 b Mahkeme Emirleri Injunctions 84 1 Kavramsal Çerçeve 84 2 Durdurma Emirleri Prohibitory Injunctions 85 3 Önleyici Emirler Quia Timet Injunctions 85 4 Zorunlu Emirler Mandatory Injunctions 85 5 Mahkeme Emr