Ceza Muhakemesinde Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi In Dubio Pro Reo — Doğan GEDİK

Ceza MUhakemesi Hukuku kitaplarında savunma dilekçelerinde ve yargı kararlarında en sık rastladığımız ifadelerden biri şüpheden sanık yararlanır tümcesidir Bu kadar sık kullanılmasına rağmen o kalın ceza muhakemesi kitaplarında yer kıtlığından bir türlü ayrıntılı olarak açıklanamayan ülkemizde zaten az sayıda olan monografilere de konu olamayan bir konudur şüpheden sanık yararlanır ilkesi Oysa uygulamada birçok savunma bu ilkeye dayandırılır ve bir çok beraat kararı da bu gerekçeyle verilir Ceza muhakemesine ilişkin kitapların da birçok yerinde değinilmesine rağmen bir türlü ayrıntısına sıra gelmeyen bir konudur şüpheden sanık yararlanır ilkesi Bu kadar önemli olmasına ve uygulamada sıklıkla başvurulmasına rağmen bu kuralın hangi nedenle ve ne zaman çıktığı tarihsel süreçte nasıl geliştiği suçun hangi unsurlarının ispatında şüphe bulunması halinde uygulandığı hangi durumlarda ise uygulanmadığı gibi pek çok soru ülkemizde derinlemesine ve derli toplu olarak çalışılmamıştır İşte elinizdeki bu eser söz konusu bu büyük boşluğu gidermeye adaydır Eserde tüm bu soruların açıklamaları ve daha nicesi ayrıntılı bir biçimde ele alınmakta ve kitabın sonunda yer alan konu ile ilgili Yargıtay kararları da çalışmayı hem akademisyenler hem de uygulamacılar açısından daha da değerli ve kullanışlı hale getirmektedir Hatta daha şimdiden kitabın boşluğu gidermekte adaylıktan bu alandaki temel eser olmaya doğru evrielceğini söylemek yanlış olmayacaktır

Ceza muhakemesi geçmişte yaşandığı iddia edilen bir olayın gerçekten meydana gelip gelmediğini meydana gelmiş ise ne şekilde ve kim tarafından meydana getirildiğini ortaya çıkarmak ve bu olayın hukuk normları karşısındaki durumunu tespit etmek amacıyla yapılmaktadır Bu amacı gerçekleştirmeye yönelik yürütülen temel faaliyete de ispat denilmektedir Maddi olay bakımından ispatın ölçütü hakimin mahkemenin şüpheyi yenerek vicdani kanaate ulaşmasıdır Eğer bu şüphe yenilmezse ve dolayısıyla vicdani kanaate ulaşılmazsa ihtimale tahmine veya varsayıma dayanarak karar vermek mümkün olmadığından şüpheden sanık yararlanır in dubio pro reo ilkesi devreye girmektedir Günümüz ceza muhakemesinde geçerli olan ispat sistemi vicdani delil sistemidir Temel özelliği her şeyin delil kabul edilmesi ve delillerin de serbestçe değerlendirilmesi olan vicdani delil sistemi mahkumiyet için tam bir inanış başka bir deyişle suçluluk konusunda vicdani kanaat aradığından esasen şüpheye dayalı cezalandırmayı yasaklamakta ve şüpheden sanık yararlanır ilkesine uygulama alanı yaratmaktadır Anayasanın 38 4 ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 2 maddelerinde düzenlenmiş bulunan suçsuzluk masumiyet karinesi suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kişinin suçsuz sayılması gerektiğini ifade etmektedir Bu karine uyarınca suçsuz olduğunu varsayılan kişinin suçlu kabul edilmesi için kesin hükümle mahkum olması mahkumiyet için de fiilin ispatlanması yani şüphenin bertaraf edilmesi gerektiğinden şüpheden sanık yararlanır ilkesi suçsuzluk karinesinin bir uzantısı ve ona koşut bir ilke olarak karşımıza çıkmaktadır Suçsuzluğu olasılık içinde bulunan bir kimsenin adli hataya uğratılmasını önleme esasına dayanan şüpheden sanık yararlanır ilkesi tarihsel ve evrensel bir ilke olarak günümüz ceza muhakemesi hukukunun değişmezleri ve vazgeçilmezleri arasındadır Uygulama alanı gittikçe genişleme eğilimindedir ve yargısal kararlarda da daha sık vurgulanır olmuştur Şüpheden sanık yararlanır ilkesinin daha iyi anlaşılabilmesi için öncelikle ispat faaliyeti ve bu bağlamda ispat için ölçüt olan vicdani kanaat vicdani kanaat için de şüphenin yenilmesi zorunluluğu ve son olarak da gerek öğreti ve gerekse Yargıtay kararları ışığında şüpheden sanık yararlanır ilkesi ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir İfade etmeliyim ki bir uygulayıcının asli işlerine ilaveten kitap ve benzeri çalışmalar yapmaya kalkışması aslında sancılı ve meşakkatli bir sürecin davetiyesidir Ödülü de eserin kitap olarak yayınlanmasıyla birlikte sancı veya sıkıntının yerini haz veya mutluluğa bırakması ve eserin hukukçuların ilgisine mazhar olmasıdır Bu çalışmanın temelini her Cumhuriyet Savcısı gibi bizim de bir zamanlar görev yaptığımız Anadolu muzun güzide köşelerinden olan Mersin Çamlıyayla ilçesinde iken yazdığım ve o tarihte Yargıtay Dergisinde yayımlanan Şüpheden Sanık Yararlanır isimli makale oluşturmaktadır Bu makaleyi yazarken şüpheden sanık yararlanır ilkesi ile birlikte ispat ispatın ölçütü olarak vicdani kanaat ve deliller gibi kavramlar üzerine eğilmem başka kitap çalışmam olan Ceza Muhakemesinde İspat ve Şüphenin Sanık Lehine Yorumlanması başlıklı çalışmaya vesile oldu Fakat asıl muradım şüpheden sanık yararlanır ilke sine ilişkin monografik bir çalışma yapmaktı

Doğan Gedik tarafından kaleme alınan Ceza Muhakemesinde İspat ve Şüphenin Sanık Lehine Yorumlanması Adalet Yayınevi eseri olarak okurlarla buluşuyor Ceza Muhakemesinde İspat ve Şüphenin Sanık Lehine Yorumlanması Doğan Gedik Kitap Özeti Yeni bir baskı yapmanın heyecanıyla ilgi gösteren herkese teşekkür ederek başlamak istiyorum İspat hukukuna olan ilginin her geçen gün arttığını ve yeni çalışmaların hukuk dünyasında yerini aldığını görüyoruz Bu baskıda da yeni çalışmalar ve içtihatlardan yararlanılmaya devam edilmiştir Yayınevi Adalet Yayınevi Yazar Doğan Gedik Sayfa 837 Sayfa Kağıt 1 Hamur Boyut 16 00x24 00 cm Basım Yılı Haziran 2022 Barkod 9786258153484 Kategori Ders Kitapları Hukuk Üzerine