Cicero ve Hegel in Metafor Anlayışları Mukayese Teorisi — Dr M Akif Duman

MÖ 5 4 yüzyıllarda teşekkül eden ve daha Aristoteles takriben MÖ 384 322 ile neredeyse tekamül eden retorik karşısına belagat için başlangıç olarak Cahiz i ö 255 869 alırsak ortaya mukayese edilmesi imkansız bir zaman farkı çıkar 869 dan Cahiz in ölümü takriben 1950 ye Ahmed Hasan ez Zeyyat a kadar yani bin yıldan fazla bir süre Kur an ı Kerim merkezli ve şiir eksenli ama çoğunlukla geleneğe dönük ve durağan seyreden mecaz anlayışının karşısında asırlık gelişimi son doksan yılda evrilen bir metafor anlayışı durur Tamirat tadilat yahut tahribat esaslı seyreden bu inkişaf sürecinin en mühim duraklarındandır Etkileşim Teorisi Temelleri Ivor Armstrong Richards 1893 1979 ve Max Black 1909 1988 tarafından atılan etkileşim al Interaktions ing Interactions teorisinin tüm yönleri ile anlatılmaya çalışıldığı bu kitap 4 ana bölümden oluşmaktadır Her bir bölümde teori başka bir açıdan ancak mutlaka diğer teoriler ile rabıtası koparılmadan izaha çalışılmıştır Recaizade Mahmut Ekrem den Kaya Bilgegil e Süleyman Paşa dan Ahmet Cevdet Paşa ya Münif Mehmet Paşa dan Şahabeddin Süleyman a kadar hemen hemen tüm son dönem edebiyat teorisyenlerinin tatbikine muvaffak olmaya çalıştıkları senteze ulaşmak için metaforu hakkı ile idrak elzemdir Zira metafor demek retorik demektir retorik demek de külliyen Batı medeniyeti demektir Serinin üçüncü kitabı ilki Lacan ın Metafor Anlayışı ve ikincisi Cicero ve Hegel in Metafor Anlayışları idi olarak kaleme alınan Richards ve Black in Metafor Anlayışları Etkileşim Teorisi işte bu yolda atılan adımlardan biridir

Mukayese teorisinin temsilcisi olarak merkeze alacağımız isim Cicero olacaktır Max Black etkileşim teorisi nin Aristoteles de analoji teorisi nin temsilcisi sayılacağı yani bu kişiler o teorileri muhtevasına denk düşen tasavvurları temsil etme kabiliyetine daha fazla sahip olduğu için ağırlık Cicero da olacaktır Interaktion etkileşim teorisinden olduğu gibi bunun da isim babası Max Black tir Ona göre substitution geçici ikâme teorisi ile onun özel bir formu olan mukayese teorisi arasındaki temel fark Richard bir aslandır misali ile izah edilebilir Black 1954 1996 67 1977 381 Temel mesele istiʻâre ve teşbîh arasındaki geçişten farklı değildir Duman 2018 LS 4 10 4 11 s 406 12 Serinin bu ikinci kitabı ilki Lacan ın Metafor Anlayışı idi sadece Mukayese Teorisi ni muhtevi değildir aynı zamanda teorinin bir tamamlayıcısı olarak Cicero nun Retorik Anlayışı da detaylı olarak izah edilmiştir Ayrıca metaforik reaksiyon başlığı altında eleştirel tavrın en mühim temsilcilerinden olan Nietzsche Hobbes ve Locke da kapsama alındı Hatta Geist kavramı ve katharsis gibi bütünleyici olduğunu düşündüğümüz konuları da ihmal etmedik

Mukayese teorisinin temsilcisi olarak merkeze alacağımız isim Cicero olacaktır Max Black etkileşim teorisi nin Aristoteles de analoji teorisi nin temsilcisi sayılacağı yani bu kişiler o teorileri muhtevasına denk düşen tasavvurları temsil etme kabiliyetine daha fazla sahip olduğu için ağırlık Cicero da olacaktır Interaktion etkileşim teorisinden olduğu gibi bunun da isim babası Max Black tir Ona göre substitution geçici ikâme teorisi ile onun özel bir formu olan mukayese teorisi arasındaki temel fark Richard bir aslandır misali ile izah edilebilir Black 1954 1996 67 1977 381 Temel mesele istiʻâre ve teşbîh arasındaki geçişten farklı değildir Duman 2018 LS 4 10 4 11 s 406 12 Serinin bu ikinci kitabı ilki Lacan ın Metafor Anlayışı idi sadece Mukayese Teorisi ni muhtevi değildir aynı zamanda teorinin bir tamamlayıcısı olarak Cicero nun Retorik Anlayışı da detaylı olarak izah edilmiştir Ayrıca metaforik reaksiyon başlığı altında eleştirel tavrın en mühim temsilcilerinden olan Nietzsche Hobbes ve Locke da kapsama alındı Hatta Geist kavramı ve katharsis gibi bütünleyici olduğunu düşündüğümüz konuları da ihmal etmedik