Cihannüma

Mevlânâ Mehmed Neşrî Sultan II Bayezid devrinin 1481 1512 önde gelen tarih yazarlarındandır Neşrî eserinin giriş kısmında Oğuzlar Selçuklular ve Karamanoğulları ile ilgili özet bilgiler verdikten sonra 1288 yılı olaylarıyla başlattığı Osmanoğullarının siyasî tarihini Kara Boğdan gazası Eylül 1485 ile bitirir Neşrî yeri geldikçe olayların kritiğini yaparak okuyucuya doğru bilgiler vermede titiz davranmıştır O metot ve anlatım tekniği bakımından çağının ilerisinde bir tarihçilik anlayışı sergileyerek nitelikli bir eser ortaya koymuştur Neşrî nin Cihânnümâ sı Neşrî Tarihi Neşrî Kroniği kuruluş ve yükseliş dönemlerine ait Osmanlı tarih yazıcılığının en iyi örneklerinden biridir Neşrî nin II Bayezid e sunduğu bu tarih eserinde 14 15 yüzyıl Osmanlı tarihi araştırmaları için orijinal ve doğru bilgiler bulunmaktadır Osmanlı devletinin kuruluş yıllarına ait anlatılanlar bu eserde standartlaştırılmıştır Kemalpaşazâde İdrîs i Bitlisî Hoca Sadeddin ve Gelibolulu Mustafa Âlî gibi 16 yüzyılın âlim tarihçileri bazı bilgileri doğrudan ya da dolaylı olarak Neşrî nin eserinden almayı tercih etmişlerdir Güvenilir bir tarihçinin kalemiyle akıcı ve anlaşılır bir Türkçeyle yazılmış olan Cihânnümâ zevkle okunacak bir tarih ve edebiyat kaynağıdır Eserde 14 15 yüzyılın dil özelliklerini yansıtan zengin arkaik Türkçe kelimelerle terim ve deyimlerin bulunması Cihânnümâ yı Türk dili ve edebiyat tarihi araştırmaları için de önemli kılmaktadır Denilebilir ki Osmanlı tarihinin ilk iki yüzyılı en geniş ve en doğru biçimde Neşrî nin Cihânnümâ sından okunur