Çöküş

Erdoğan BOP a da dayanarak Anayasa ve yasalarda Cumhurbaşkanlığı na verilmeyen yetkileri kullanmaya başladı Hukuk devletini yok etmeye çalıştı Ona verilmeyen devlet gücünü kullanarak baskıcı bir yönetim sergiledi Kullanabileceği insanları başbakan yapıyor ve onların yetkilerini kendine alıyor fakat sorumluluğu bu yetkisiz başbakanlara bırakıyordu Bakanlar Kurulu mutat olarak Kaçak Saray da toplanıyor Böylece başkanlık vesayetini olabildiğince ülkenin ve devletin tüm kurumlarının üzerinde tutuyordu Anayasal hakkı olmayan örtülü ödeneği kullanma yetkisini dahi Başbakanın elinden aldı Cumhuriyet tarihimizde ilk kez devletin parasını sorumsuz ve yetkisiz biri yasadışı olarak hesapsız ve sorgusuz sualsiz harcadı Erdoğan önceki Danışmanı sonraki Dışişleri Bakanı o dönemde de Başbakanı olan Davutoğlu nu çok zaman rahatlıkla kullandı 1 Kasım seçimlerine gidiş serüveni müthiş kanlı geçti Suruç ta patlatılan bomba ile başlayan süreç tarihimizin en vahşi katliamına dönüşen Ankara Garı nın bombalanmasıyla sonuçlandı Yüzlerce yurttaşımızın ölümüne neden olan bu süreçte Eylemciyi biliyoruz ancak eyleme geçmeden yakalayamıyoruz Eylem sonrası parçalarını toplayıp adalete teslim ediyoruz ardından Van da AKP ye oy verirseniz bombalar patlamaz Oy vermezseniz Beyaz Toroslar da dolaşır gibi akılda kalan bu vahim sözlerin sahibi ne yazık ki Davutoğlu oldu RTE ye göre Davutoğlu görevini tam yapmadı İstediklerini yerine getirmedi Adeta kovuldu Nitekim Davutoğlu Başbakanlıktan istifasını İsteyerek değil zorunlu olarak bırakıyorum şeklinde açıkladı O günler sonrası değerlendirmek üzere 19 Mayıs 2016 kaleme aldığım yazıyı burada dikkatinize sunuyorum Fetö birlikteliği 15 Temmuz a geliş ve Rıza Sarraf olayının perde arkasını görmenizi isterim

Osmanlı İmparatorluğu 1300 lerin başında Anadolu nun kuzeybatısında küçük bir beylikken yaklaşık 200 yıl sonra üç anakaraya yayılan bir imparatorluğa dönüşmüş fetihlerin azalması ve durmasıyla da önce duraklama sonra da gerileme sürecine girmiştir Çöküş Osmanlı Devleti nin özellikle 18 yüzyılda nasıl sömürgeleştiğini ve çöküşe geçtiğini ekonomik bağlama öncelik vererek anlatmaktadır Türk Devrimi nin önderi Mustafa Kemal Atatürk İzmir İktisat Kongresi nde 1923 şöyle belirtmiştir Türk tarihi incelenecek olursa bütün yükseliş ve çöküş nedenlerinin birer ekonomi meselesinden başka bir şey olmadığı anlaşılır Tarihimizi dolduran başarılar kadar yenilgiler de kazançlar kadar kayıplar da o dönemlerdeki ekonomik durumla yakından ilgilidir Kuşkusuz Osmanlı Devleti de Türk tarihinin bir parçasıdır Bu anlamda binlerce yıllık Türk tarihi içinde Osmanlı nın yerini de siyasi hamasete kaçmadan duygusallığa düşmeden bilimsel tarihçiliğin ışığında incelemeli ve öğrenmeliyiz Bu anlamda Osmanlı Devleti nin çöküşünü neden sonuç diyalektiğiyle özellikle ekonomik açıdan bilimsel yöntemlerle incelemek çözümlemek topluma tarih bilinci kazandıracak günümüze ışık tutacak ve geleceğimizi aydınlatacaktır Böylece bin bir güçlükle can ve kan verilerek kurulan Türkiye Cumhuriyeti nin Osmanlı Devleti nin son dönemlerde düştüğü sömürgeleşme ve çöküş sürecinin bir benzerini yaşamasına da dur denilebilecek engel olunabilecektir Uluslar tarihin tekerrür etmemesi için ondan ders almalı tarihte yaşanan benzer yanlışlar yinelememeli yalnızca bilimin ve aklın rehberliğinde ilerlemelidir Bu aydınlık yol yalnızca Türkiye Cumhuriyeti ne değil ezilen bütün dünya uluslarına bugün de örnek olan Atatürk Devrimi nin yoludur

Daha önce Paradigmanın İflası çerçevesinde resmî ideolojinin köklü bir eleştirisini geliştiren Başka Bir Uygarlık İçin Manifesto yazarak neyi nerede nasıl üretmeli nasıl tüketmeli nasıl yaşamalı soruları ekseninde müştereklere dayanan yeni bir demokrasiyi tartışan Fikret Başkaya şimdi de Çöküş ü anlatıyor Kapitalizmin son büyük krizi onun aynı zamanda nihai krizi mi Bugüne kadarki krizlerin dinamikleri nelerdi bugün yaşadığımız kriz diğerlerinden farklı olarak ne gibi dinamiklere sahip Aslında kriz ondan çıkış ihtimalini de barındırdığı için çöküş gibi farklı bir kavram ekseninde mi düşünmeliyiz Bir çöküş yaşanacaksa bu birdenbire mi gerçekleşecek yoksa bir süreç eğilim olarak mı kendini gösterecek Ekolojik yıkım hangi noktaya dayandı Gerçekten hepimiz aynı gemide miyiz Mevcut sistem geri dönüşü olmayan bir yola mı girdi öyleyse bunun verileri neler Başkaya nın Çöküş ü bu soruların yanıtlarını oluşturan kalkınma teknoloji uygarlık finansallaşma gibi kavramları ayrıntısıyla tartışan çok önemli bir yapıt Peki bütün bu tartışmaların ışığında önümüzde ne gibi seçenekler beliriyor Yoksa seçeneksiz miyiz Kısa yanıtını Fikret Başkaya nın şu sözlerine uzun yanıtını ise tüm bir kitaba bırakalım Eğer mevcut durum sürdürülebilir değilse çöküş kaçınılmaz ise önümüzde iki seçenek var demektir Birincisi çöküşü radikal bir devrimle bir fırsata dönüştürmek aracın direksiyonunu sola kırmak ama bu işi de vakitlice yapmak zira zaman daralmakta ikincisi çöküşün altında kalmak Bu ikisi arasında bir orta yol bir üçüncü seçenek yok

Nazi Almanyası nın mücadeleyi topyekûn özyıkıma kadar niçin sürdürdüğünü açıklamaya yönelik şimdiye kadarki en iyi çaba Antony Beevor Bir özyıkım destanı Berlin düşer Naziler fareler gibi kaçar ve Hitler ile yakın çevresi intihar mermileri zehir tutuklama ve yargısız infaz cehenneminde mahvolurken Çöküş âdeta soluk soluğa okunuyor David Laskin Ustaca Kershaw ın bu sürükleyici ve zekice çalışmasının Nazi sisteminin o korkunç son safhasına ilişkin başucu eserlerinden biri olacağına şüphe yok Financial Times Alman Silahlı Kuvvetleri İkinci Dünya Savaşı nın son safhasında her ay 350 000 kayıp veriyor tarihte eşine az rastlanır bir kıyımdan geçiyordu Sivil kayıplar da yine bir o kadar korkunçtu Dresden gibi pek çok kentin haritadan silindiği o son aylardaki Müttefik hava bombardımanlarında 400 000 sivil alevlerin ve molozların arasında can verdi milyonlarcası ise evsiz kaldı Yine yarım milyon kişi Kızıl Ordu nun Almanya yı istila ettiği süreçte hayatını kaybetti Peki modern tarihte savaşta yenilgiyle karşı karşıya kalan devletlerin yöneticileri topyekûn yıkım ve işgal görmemek için genellikle bir noktada barış istemiş yahut Mussolini İtalyası örneğindeki gibi postunu kurtarmak isteyen yönetici elitlerin veya ülke içindeki güç odaklarının tertiplediği bir iç kalkışmayla düşmanla müzakereye zemin hazırlamışken Nazi rejimi yaşanan tüm facialara ve aldığı tüm darbelere rağmen devleti orduyu ve halkı son ana kadar pençesi içinde tutup ülkeyi kendisiyle birlikte nasıl felakete sürükleyebildi Mahşer gününü andıran o son aylarda Almanya da Parti nin devletin ordunun ve toplumun içinde neler oldu Alman halkı Nazileri gerçekten son ana kadar destekledi mi yoksa rejimin son kurbanları onlar mı oldu Adolf Hitler ve Nazi Almanyası üstüne yaptığı çalışmalarla Wolfson Tarih O du lu Bruno Kreisky Yılın Politik Kitabı O du lu ve British Academy Kitap O du lu gibi pek çok ödül kazanan İngiliz tarihçi Ian Kershaw Çöküş ile işte bu soruları masaya yatırıyor Stauffenberg in 20 Temmuz daki başarısız suikast girişimi sonrasında Almanya da Parti devlet ordu ve toplum içinde vuku bulan dönüşüm süreciyle başladığı çalışmasını Dönitz hükûmetinin 23 Mayıs taki tasfiyesiyle sonlandıran Kershaw Albert Speer Heinrich Himmler Martin Bormann ve Joseph Goebbels in belirgin bir rol oynadıkları bu 10 aylık süreçte Almanya da yaşananları ve kaybedildiği neredeyse herkes için açık olan bir savaşa Almanların topyekûn işgal ve yıkıma kadar neden ve nasıl devam edebildiklerini devlet arşivlerinden asker ve sivil mektuplarına kadar uzanan muazzam bir kaynakça ve sürükleyici bir anlatımla okuyucuya sunuyor

Viraneye dönmüş Maya piramitlerinin mimarları nerede Paskalya Adası nın terk edilmiş heykellerini yapanlara ne oldu Gökdelenlerimiz Angkor Vat ın tapınakları misali yerle yeksan mı olacak Geleceği şekillendirmiş bazı toplumlar iflas ederken bazı toplumlar neden zenginleşti Yayımlandığı günden bu yana dünyada büyük ses getiren Tüfek Mikrop ve Çelik te Jared Diamond Batı uygarlığının dünyanın büyük bir kısmına hâkim olmasını sağlayan ayrıcalıkları ve teknolojiyi nasıl kazandığını incelemişti Çöküş te ise madalyonun diğer yüzünü aydınlatıyor Geçmişin büyük uygarlıklarından bazılarının yıkılmasına neden olan şey neydi Yıkılan bu kadim uygarlıkların kaderlerinden neler öğrenebiliriz Çevreye verilen zarar iklim değişikliği küreselleşme hızlı nüfus artışı ve politik çatışmalar dünyanın dört bir yanındaki toplumların yok olmasına neden olan faktörlerdi ancak bu toplumlardan bazıları kendi çözümlerini yarattı Bugün pek çok ülke benzer sorunlarla karşı karşıya Çin ve Avustralya bu sorunlarla yenilikçi yollarla baş etmeye çalışırken Ruanda ve Haiti gibi ülkeler felaketlerin altından kalkamıyor Şaşırtıcı miktarda kaynaktan elde ettiği yeni kanıtları derleyip toplayıp bir yapbozun parçalarını bir araya getirir gibi işleyerek toplumların kendilerini yok etmeyi tercih etmelerinin nedenlerini sorgulayan Çöküş atalarımızın mahrum olduğu bir şeyi geçmişimizden nasıl yararlanabileceğimizi ve hayatta kalmak için neler yapabileceğimizi gözler önüne seriyor Diamond dünyanın en parlak beyinleri listesine girmeli San Jose Mercury News Büyük bir kavrayışla hazırlanmış ve aynı derecede şevkle berrak bir şekilde yazılmış tumturaklı bir çalışma Bu yüzden asrın çalışması olmayı hak ediyor BusinessWeek Başucu kitabı niteliğinde Çöküş kendini çabuk toparlayabilen toplumların hünerli olduklarını uzun dönemli planlama yapabildiklerini ve kalplerine yerleşmiş fakat nihai olarak yıkıcı olan değerlerini ve inançlarını terk edebildiklerini göstermektedir Nature Diamond geleceğe dair bir uyarı vermek için geçmişe ve bugüne bakıyor Newsweek Tarih biliminin dolambaçlı yollarıyla doğa bilimlerinin kadim bilgisini eğlenceli bir düzyazıya dönüştüren Diamond bize geçmişi görmezden gelenlerin benzer şeyleri yaşamak zorunda olduklarını hatırlatıyor People Aktüel gazeteciliğin kutsandığı bir dünyada gazetecilerin sözde derinlemesine ele aldıkları olayları anlamlandırmak için düşüncesini farklı disiplinleri karşılaştırarak geliştiren Jared Diamond gibi yazarlara giderek daha fazla ihtiyaç duyuyoruz Neyse ki Diamond gibiler hâlâ var The Washington Post Olağanüstü bir bilgelik ve muazzam bir yaratıcılık bugünün dijital kıyametini uzak geçmişte açan tarım güneşiyle ilişkilendirebilme becerisine sahip ender bir çalışma The New York Times Book Review Geleceğe emin adımlarla yürümek için yüzleşmesi gereken gerçekler karşısında hayal kırıklığına uğramaktan korkmayan herkes için temel bir okuma Nature Bu kitabı okuyanlar birinci sayfadan itibaren uzun ve dolambaçlı ama bir o kadar da etkileyici bir gezintiye çıkacaklarını hissediyorlar Hiç kimse Diamond ın kronolojiden başka bir şey yapmadığını ve coğrafi olarak belli bir bölgeyle sınırlı kaldığını iddia edemez Diamond ekseriyetle bizzat gidip aylarca hatta yıllarca kaldığı bölgelerden bahsetmiş bu bölgelerin yapısını ve buralarda yaşayan toplumları anlatırken kişisel gözlemlerini kullanmış İzlandalılar gerçekle yüzleşmeyi ve doğal çevrenin sınırları içinde yaşamaya adapte olmayı öğrendiler Jared Diamond bize de aynısını yapmamızda yardımcı olacak bir kitap yazdı Los Angeles Times Jared Diamond Çöküş kitabıyla dünya uygarlıklarının çöküşünü tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor Başarısızlığa uğrayan bu medeniyetlerin tecrübelerinden yararlanıp yararlanmamak gerektiğini merak eden her okur bu kitabı elinden bırakamayacak Çöküş ü okuyan herkes gezegenimizi kurtarmak için yapabileceklerimiz konusunda ikna olacaktır The Boston Globe Tüfek Mikrop ve Çelik ve Çöküş kitapları birlikte çağımızın parlak bir entelektüelinin başlattığı en önemli projelerden birini temsil ediyor İkisi de fevkalade çalışmalar Olağanüstü bir bilgelik ve muazzam bir yaratıcılık İkisi de okunmalı Literatürde bu denli net ve sistematik argümanların böylesine titizlikle inşa edildiğini görmek umutları yeşertiyor The New York Times Bu kitabı okuyun Hayata başka türlü bakacaksınız Scientific American Usta bir hikâye anlatıcısından insanlığa dair kapsamlı bir anlatı Daily Mail Sürükleyici enfes korkutucu Observer Merak uyandıran tutkularının peşinden giden bir kitap Böyle bir kitabı sadece Diamond yazabilirdi Economist Bu kitap da Diamond ın diğer çalışmaları gibi etrafına ışık saçıyor Sunday Times

TOPLUMLAR BAŞARISIZLIĞI YA DA BAŞARIYI NASIL SEÇERLER Viraneye dönmüş Maya piramitlerinin mimarları nerede Paskalya Adası nın terk edilmiş heykellerini yapanlara ne oldu Gökdelenlerimiz Angkor Vat ın tapınakları misali yerle yeksan mı olacak Geleceği şekillendirmiş bazı toplumlar iflas ederken bazı toplumlar neden zenginleşti Yayımlandığı günden bu yana dünyada büyük ses getiren Tüfek Mikrop ve Çelik te Jared Diamond Batı uygarlığının dünyanın büyük bir kısmına hâkim olmasını sağlayan ayrıcalıkları ve teknolojiyi nasıl kazandığını incelemişti Çöküş te ise madalyonun diğer yüzünü aydınlatıyor Geçmişin büyük uygarlıklarından bazılarının yıkılmasına neden olan şey neydi Yıkılan bu kadim uygarlıkların kaderlerinden neler öğrenebiliriz Çevreye verilen zarar iklim değişikliği küreselleşme hızlı nüfus artışı ve politik çatışmalar dünyanın dört bir yanındaki toplumların yok olmasına neden olan faktörlerdi ancak bu toplumlardan bazıları kendi çözümlerini yarattı Bugün pek çok ülke benzer sorunlarla karşı karşıya Çin ve Avustralya bu sorunlarla yenilikçi yollarla baş etmeye çalışırken Ruanda ve Haiti gibi ülkeler felaketlerin altından kalkamıyor Şaşırtıcı miktarda kaynaktan elde ettiği yeni kanıtları derleyip toplayıp bir yapbozun parçalarını bir araya getirir gibi işleyerek toplumların kendilerini yok etmeyi tercih etmelerinin nedenlerini sorgulayan Çöküş atalarımızın mahrum olduğu bir şeyi geçmişimizden nasıl yararlanabileceğimizi ve hayatta kalmak için neler yapabileceğimizi gözler önüne seriyor Diamond dünyanın en parlak beyinleri listesine girmeli San Jose Mercury News Büyük bir kavrayışla hazırlanmış ve aynı derecede şevkle berrak bir şekilde yazılmış tumturaklı bir çalışma Bu yüzden asrın çalışması olmayı hak ediyor BusinessWeek Başucu kitabı niteliğinde Çöküş kendini çabuk toparlayabilen toplumların hünerli olduklarını uzun dönemli planlama yapabildiklerini ve kalplerine yerleşmiş fakat nihai olarak yıkıcı olan değerlerini ve inançlarını terk edebildiklerini göstermektedir Nature Diamond geleceğe dair bir uyarı vermek için geçmişe ve bugüne bakıyor Newsweek Tarih biliminin dolambaçlı yollarıyla doğa bilimlerinin kadim bilgisini eğlenceli bir düzyazıya dönüştüren Diamond bize geçmişi görmezden gelenlerin benzer şeyleri yaşamak zorunda olduklarını hatırlatıyor People Aktüel gazeteciliğin kutsandığı bir dünyada gazetecilerin sözde derinlemesine ele aldıkları olayları anlamlandırmak için düşüncesini farklı disiplinleri karşılaştırarak geliştiren Jared Diamond gibi yazarlara giderek daha fazla ihtiyaç duyuyoruz Neyse ki Diamond gibiler hâlâ var The Washington Post Olağanüstü bir bilgelik ve muazzam bir yaratıcılık bugünün dijital kıyametini uzak geçmişte açan tarım güneşiyle ilişkilendirebilme becerisine sahip ender bir çalışma The New York Times Book Review Geleceğe emin adımlarla yürümek için yüzleşmesi gereken gerçekler karşısında hayal kırıklığına uğramaktan korkmayan herkes için temel bir okuma Nature Bu kitabı okuyanlar birinci sayfadan itibaren uzun ve dolambaçlı ama bir o kadar da etkileyici bir gezintiye çıkacaklarını hissediyorlar Hiç kimse Diamond ın kronolojiden başka bir şey yapmadığını ve coğrafi olarak belli bir bölgeyle sınırlı kaldığını iddia edemez Diamond ekseriyetle bizzat gidip aylarca hatta yıllarca kaldığı bölgelerden bahsetmiş bu bölgelerin yapısını ve buralarda yaşayan toplumları anlatırken kişisel gözlemlerini kullanmış İzlandalılar gerçekle yüzleşmeyi ve doğal çevrenin sınırları içinde yaşamaya adapte olmayı öğrendiler Jared Diamond bize de aynısını yapmamızda yardımcı olacak bir kitap yazdı Los Angeles Times Jared Diamond Çöküş kitabıyla dünya uygarlıklarının çöküşünü tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor Başarısızlığa uğrayan bu medeniyetlerin tecrübelerinden yararlanıp yararlanmamak gerektiğini merak eden her okur bu kitabı elinden bırakamayacak Çöküş ü okuyan herkes gezegenimizi kurtarmak için yapabileceklerimiz konusunda ikna olacaktır The Boston Globe Tüfek Mikrop ve Çelik ve Çöküş kitapları birlikte çağımızın parlak bir entelektüelinin başlattığı en önemli projelerden birini temsil ediyor İkisi de fevkalade çalışmalar Olağanüstü bir bilgelik ve muazzam bir yaratıcılık İkisi de okunmalı Literatürde bu denli net ve sistematik argümanların böylesine titizlikle inşa edildiğini görmek umutları yeşertiyor The New York Times Bu kitabı okuyun Hayata başka türlü bakacaksınız Scientific American Usta bir hikâye anlatıcısından insanlığa dair kapsamlı bir anlatı Daily Mail Sürükleyici enfes korkutucu Observer Merak uyandıran tutkularının peşinden giden bir kitap Böyle bir kitabı sadece Diamond yazabilirdi Economist Bu kitap da Diamond ın diğer çalışmaları gibi etrafına ışık saçıyor Sunday Times