Danişmend Gazi Destanı — Necati Demir

Bir milletin yönelimlerini tepkilerini korkularını istek ve beklentilerini direnç ve karşı koyuşlarını tanımanın en kestirme yolu o milletin destanlarını okumak ve bilmektir Çünkü destanlar oluşum sürecine bütün bir halkın katıldığı yüzyıllarca süren uzun bir oluşum evresinden geçerek ortaya çıkar Milletin her ferdi kulaktan kulağa aktararak destanın oluşumuna düşleri hayalleri ve beklentileriyle katkıda bulunur Bu yüzden destanlar milletlerin ortak ürünleridir ve bunun için her hâliyle milleti yansıtırlar Her milletin destanı olmaz Bir milletin millî destanının olabilmesi için o milletin millet halk hayalinin destanlar oluşturmaya elverişli bulunduğu tarihin en eski ve en karanlık devirlerinde millet olarak yaşamış olması gerekir Yine o milletin millet halk hayalinden çağlar boyu silinmeyecek denli iz bırakan önemli ve büyük olaylar yaşamış olması gerekir Bu açıdan milletimiz destanlar yaşamaktan yaşadığı destanları yazıya aktarmaya fırsat bulamamıştır denilebilir Orta Asya coğrafyasında oluşan destanlarımız şimdiye kadar yazıya aktarılmış ve pek çoğunun derli toplu baskıları da yapılmıştı Ancak Anadolu sahasında oluşan destanlarımızın şimdiye değin derli toplu ve güvenilir baskıları henüz yapılamamıştı Hece Yayınları en az Orta Asya coğrafyasında oluşan destanlar kadar önemli ve millet oluşumuzun temel taşlarını sayılan Anadolu coğrafyasında oluşan destanları yayımlayarak çok önemli bir kültür hizmetini yerine getiriyor Hece Yayınları Anadolu coğrafyasında oluşan destanları bir dizi olarak yayımlayacak Şimdiden Battal Gazi Destanı yla Dânişmend Gazi Destanı nı yayımlayan Hece Saltuk Gazi Destanı nı da yayıma hazırlıyor Battal Gazi Destanı konusu ve kaynakları bakımından yerli olmamakla birlikte Türk hafızası ve muhayyilesiyle şekillendiği için millî destanlarımız arasında sayılır Dânişmend Gazi Destanı ile Saltuk Gazi Destanı tamamen Türk kültür coğrafyasında oluşmuştur ve İslamî dönem içinde yer alır Atalarımız 1071 de Anadolu yu vatan kıldıktan sonra bu coğrafyada üç önemli destan vücuda getirirler Battal Gazi Destanı Dânişmend Gazi Destanı ve Saltuk Gazi Destanı T Anadolu da oluşan ilk Türk destanı Battal Gazi Destanı dır Bu destan konu bakımından Türklerle ilgili değildir Ancak Türk toplumunun muhayyilesiyle şekillendiğinden millî bir destan karakteri kazanmıştır Anadolu da yaşayan Türkler tarafından çok sevilir Bunun nedeni Battal Gazi nin İslâmiyet in yayılması için gösterdiği fedakârlık ve kahramanlıklardır Üstelik bu kahramanlıkların mekânı Anadolu dur Bu destan Anadolu sahasındaki diğer Türk destanları Dânişmend Gazi Destanı ve Saltuk Gazi Destanı na da kaynak olmuştur Malatya dan İstanbul a uzayan hattın kuzey kısmının Dânişmend Gazi ve gaza arkadaşları tarafından fethini anlatan Dânişmend Gazi Destanı İslâmî Türk destanlarının ilk ve en önemli örneğidir Anadolu nun bir bölümünün fethini menkıbevî bir dille anlatan Dânişmend Gazi Destanı kültür ve medeniyetimizin açısından son derece önemlidir Battal Gazi Destanı ile Saltuk Gazi Destanı na göre tarihî bilgilere çok daha uygundur ve abartılara fazla yer vermediğinden birçok tarihçi tarafından kaynak kabul edilir Dânişmend Gazi Destanı XIV ve daha önceki yüzyıllarda Anadolu nun coğrafî durumuyla Türklerin gelenek görenek ve hayat tarzının incelenmesi açısından bir kaynak niteliği taşır Bu destanın mekânı Dede Korkut Hikâyeleri nin mekânıyla örtüşür Oğuzlar 1071 Malazgirt Savaşı ndan sonra Anadolu ya girmiş uzun süre bu coğrafyayı vatan yapma kılma mücadelesine girişmişlerdir Oysa hâlâ Anadolu içlerinde kalan çok sayıda Bizans topluluğu bu coğrafyayı Türklere teslim etmemek için uzun yıllar direnir Ayrıca Anadolu nun pek çok yöresine Türkler girmekte zorlanırlar Bizanslılarla Türkler arasında bu mücadeleler devam ederken pek maddî manevî pek çok insan çeşitli faaliyetlerde bulunmuş Hacı Bektaş ı Veli Ahi Evran Mevlâna Celâleddin Rumî gibi ve bazı şahsiyetlerin gayretleri efsaneleşmiştir Bu mücadelel

Bir milletin yönelimlerini tepkilerini korkularını istek ve beklentilerini direnç ve karşı koyuşlarını tanımanın en kestirme yolu o milletin destanlarını okumak ve bilmektir Çünkü destanlar oluşum sürecine bütün bir halkın katıldığı yüzyıllarca süren uzun bir oluşum evresinden geçerek ortaya çıkar Milletin her ferdi kulaktan kulağa aktararak destanın oluşumuna düşleri hayalleri ve beklentileriyle katkıda bulunur Bu yüzden destanlar milletlerin ortak ürünleridir ve bunun için her hâliyle milleti yansıtırlar Her milletin destanı olmaz Bir milletin millî destanının olabilmesi için o milletin millet halk hayalinin destanlar oluşturmaya elverişli bulunduğu tarihin en eski ve en karanlık devirlerinde millet olarak yaşamış olması gerekir Yine o milletin millet halk hayalinden çağlar boyu silinmeyecek denli iz bırakan önemli ve büyük olaylar yaşamış olması gerekir Bu açıdan milletimiz destanlar yaşamaktan yaşadığı destanları yazıya aktarmaya fırsat bulamamıştır denilebilir Orta Asya coğrafyasında oluşan destanlarımız şimdiye kadar yazıya aktarılmış ve pek çoğunun derli toplu baskıları da yapılmıştı Ancak Anadolu sahasında oluşan destanlarımızın şimdiye değin derli toplu ve güvenilir baskıları henüz yapılamamıştı Hece Yayınları en az Orta Asya coğrafyasında oluşan destanlar kadar önemli ve millet oluşumuzun temel taşlarını sayılan Anadolu coğrafyasında oluşan destanları yayımlayarak çok önemli bir kültür hizmetini yerine getiriyor Hece Yayınları Anadolu coğrafyasında oluşan destanları bir dizi olarak yayımlayacak Şimdiden Battal Gazi Destanı yla Dânişmend Gazi Destanı nı yayımlayan Hece Saltuk Gazi Destanı nı da yayıma hazırlıyor Battal Gazi Destanı konusu ve kaynakları bakımından yerli olmamakla birlikte Türk hafızası ve muhayyilesiyle şekillendiği için millî destanlarımız arasında sayılır Dânişmend Gazi Destanı ile Saltuk Gazi Destanı tamamen Türk kültür coğrafyasında oluşmuştur ve İslamî dönem içinde yer alır Atalarımız 1071 de Anadolu yu vatan kıldıktan sonra bu coğrafyada üç önemli destan vücuda getirirler Battal Gazi Destanı Dânişmend Gazi Destanı ve Saltuk Gazi Destanı T Anadolu da oluşan ilk Türk destanı Battal Gazi Destanı dır Bu destan konu bakımından Türklerle ilgili değildir Ancak Türk toplumunun muhayyilesiyle şekillendiğinden millî bir destan karakteri kazanmıştır Anadolu da yaşayan Türkler tarafından çok sevilir Bunun nedeni Battal Gazi nin İslâmiyet in yayılması için gösterdiği fedakârlık ve kahramanlıklardır Üstelik bu kahramanlıkların mekânı Anadolu dur Bu destan Anadolu sahasındaki diğer Türk destanları Dânişmend Gazi Destanı ve Saltuk Gazi Destanı na da kaynak olmuştur Malatya dan İstanbul a uzayan hattın kuzey kısmının Dânişmend Gazi ve gaza arkadaşları tarafından fethini anlatan Dânişmend Gazi Destanı İslâmî Türk destanlarının ilk ve en önemli örneğidir Anadolu nun bir bölümünün fethini menkıbevî bir dille anlatan Dânişmend Gazi Destanı kültür ve medeniyetimizin açısından son derece önemlidir Battal Gazi Destanı ile Saltuk Gazi Destanı na göre tarihî bilgilere çok daha uygundur ve abartılara fazla yer vermediğinden birçok tarihçi tarafından kaynak kabul edilir Dânişmend Gazi Destanı XIV ve daha önceki yüzyıllarda Anadolu nun coğrafî durumuyla Türklerin gelenek görenek ve hayat tarzının incelenmesi açısından bir kaynak niteliği taşır Bu destanın mekânı Dede Korkut Hikâyeleri nin mekânıyla örtüşür Oğuzlar 1071 Malazgirt Savaşı ndan sonra Anadolu ya girmiş uzun süre bu coğrafyayı vatan yapma kılma mücadelesine girişmişlerdir Oysa hâlâ Anadolu içlerinde kalan çok sayıda Bizans topluluğu bu coğrafyayı Türklere teslim etmemek için uzun yıllar direnir Ayrıca Anadolu nun pek çok yöresine Türkler girmekte zorlanırlar Bizanslılarla Türkler arasında bu mücadeleler devam ederken pek maddî manevî pek çok insan çeşitli faaliyetlerde bulunmuş Hacı Bektaş ı Veli Ahi Evran Mevlâna Celâleddin Rumî gibi ve bazı şahsiyetlerin gayretleri efsaneleşmiştir Bu mücadelel

Kolektif tarafından kaleme alınan Danişmend Gazi Destanı Hece Yayınları eseri olarak okurlarla buluşuyor Danişmend Gazi Destanı Kolektif Kitap Özeti Anadolu da oluşan Türk destanlar zincirinin ikinci halkası Danişmend Gazi Destanı dır Danişmend Gazi Destanı Anadolu destan zincirinde Battal Gazi Destanı yla Saltuk Gazi Destanı arasındadır Anadolu da 8 yüzyıldan itibaren Müslümanlaşma ve Türkleşme serüvenini anlatan Battal Gazi Destanı ndan sonra Danişmend Gazi Destanı nda da aynı mücadelenin 11 15 yüzyıllar arasındaki kısmı anlatılır Bu dönem Anadolusunda yaşanan olaylar Danişmend Gazi nin efsanevi kişiliğiyle birleştirilir Danişmend Gazi Destanı tip motif konu ve şahıslar bakımından Battal Gazi Destanı ndan etkilenmiştir Hatta bu destanın devamı niteliğindedir Battal Gazi nin Malatya da başlattığı mücadeleyi Danişmend Gazi adeta Niksar da sürdürür Daha sonra Türkleşme ve İslamlaşma süreci ilerledikçe Saltuk Gazi de Sinop ta bu mücadelenin yeni bir halkasını ortaya koyacaktır Danişmend Gazi Destanı nda Selçuklu Türkleriyle diğer Türk boylarının Niksar merkezli Anadolu ya yerleşme serüvenleri anlatılır Destanda Türk boylarının Anadolu yu yurt tutma çabalarının kahramanlık hikayeleri son derece akıcı bir üslupla anlatılır Ayrıca bu destanda Orta Anadolu ve Kuzey Anadolu nun coğrafi durumuyla ilgili fazlaca bilgi bulunmaktadır Olayların yaşandığı mekanlar Dede Korkut Hikayeleri nin mekanlarıyla birleşir Danişmend Gazi Destanı 11 15 yüzyıllar arası Türklerin tarih kültür ve coğrafyasıyla ilgili zengin bir birikim oluşturduğu için son derece önemlidir Yayınevi Hece Yayınları Yazar Kolektif Sayfa 352 Sayfa Kağıt 2 Hamur Boyut 16 00x24 00 cm Basım Yılı Eylül 2006 Barkod 9789758988709 Kategori Efsane Destan

Anadolu da oluşan Türk destanlar zincirinin ikinci halkası Dânişmend Gazi Destanı dır Dânişmend Gazi Destanı Anadolu destan zincirinde Battal Gazi Destanı ile Saltuk Gazi Destanı arasındadır 8 yüzyılda Anadolu daki Müslümanlaşma ve Türkleşme serüvenini anlatan Battal Gazi Destanı ndan sonra Dânişmend Gazi Destanı nda da aynı mücadelenin 11 15 yüzyıllar arasındaki kısmı anlatılır Bu dönem Anadolu sunda yaşanan olaylar Dânişmend Gazi nin efsanevî kişiliğiyle birleştirilir Dânişmend Gazi Destanı tip motif konu ve şahıslar bakımından Battal Gazi Destanı ndan etkilenmiştir Hatta bu destanın devamı mahiyetindedir Battal Gazi nin Malatya da başlattığı mücadeleyi Dânişmend Gazi âdeta Niksar da sürdürür Daha sonra Türkleşme ve İslamlaşma süreci ilerledikçe Saltuk Gazi de Sinop ta bu mücadelenin yeni bir halkasını ortaya koyacaktır Dânişmend Gazi Destanı nda Selçuklu Türkleri ile diğer Türk boylarının Niksar merkezli Anadolu ya yerleşme serüvenlerinden bahsedilir Destanda Türk boylarının Anadolu yu yurt tutma çabalarının kahramanlık hikâyeleri son derece akıcı bir üslûpla anlatılır Ayrıca bu destanda Orta Anadolu ve Kuzey Anadolu nun coğrafî durumuyla ilgili fazlaca bilgi bulunmaktadır Olayların yaşandığı mekânlar Dede Korkut Hikâyeleri nin mekânlarıyla birleşir Prof Dr Necati Demir in el yazması nüshalardan Türkiye Türkçesine aktardığı Dânişmend Gazi Destanı 11 15 yüzyıllar arası Türklerin tarih kültür ve coğrafyasıyla ilgili zengin bir birikim oluşturduğu için son derece önemlidir

Anadolu da oluşan Türk destanları zincirinin ikinci halkası Danişmend Gazi Destanı dır Danişmend Gazi Destanı Anadolu destan zincirinde Battal Gazi Destanı yla Saltuk Gazi Destanı arasındadır Anadolu da 8 yüzyıldan itibaren Müslümanlaşma ve Türkleşme serüvenini anlatan Battal Gazi Destanı ndan sonra Danişmend Gazi Destanı nda da aynı mücadelenin 11 15 yüzyıllar arasındaki kısmı anlatılır Bu dönem Anadolusunda yaşanan olaylar Danişmend Gazi nin efsanevi kişiliğiyle birleştirilir