Darbeler

Türkiye nin demokratikleşme sürecinin en önemli engellerinden birisi olan darbeler tarihsel ve ideolojik bir geçmişe dayanır Meşru demokratik siyasetin ve sivil toplum düşüncesinin yeteri kadar gelişmediğini varsayan toplumu ise devlet tarafından yetişkin ve ehliyet sahibi bir yapı olarak kabul etmeyen dolayısıyla demokratik siyaseti itibarsız gören militarist vesayet zihniyetinde devlet ister istemez ideolojik olarak üstün bir konumda yer alır Cumhuriyet in kuruluşu sonrasında yaşanan demokratikleşme sürecinin problemli alanı haline gelen darbeler devletin meşru fiziki güç kullanma aracı ordu vasıtasıyla gerçekleştirilmiştir Toplumsal alana müdahale eden ordu ise bunu daha çok devleti topluma karşı koruma refleksiyle yapmıştır Ancak bu refleks demokratikleşme sürecinin önünde büyük bir engele dönüşmüştür Çünkü ordunun asli görevi topluma müdahale etmek değil dış tehditlere karşı güvenliği sağlamaktır Cumhuriyet tarihinde 27 Mayıs 1960 darbesiyle başlayan ve sivil alana çeki düzen verme şeklinde çeşitli zaman aralıklarıyla gündeme gelen darbeler tarihinin son uğrağı ise 15 Temmuz 2016 da olmuştur Büyük bir toplumsal mukavemete uğrayan ve başarısızlığa uğratılan bu darbe girişiminden sonra bir daha bu ülke de darbe olur mu sorusu ve dolayısıyla kaygısı zihinleri meşgul etmektedir Demokratik bilinç düzeyinin hem kurumsal anlamda hem de toplumsal yapıdaki gelişme seviyesi hiç şüphesiz bu sürecinen önemli kriteridir Bu nedenle anti demokratik bir yol olarak darbelerin artık toplumsal alana yönelik bir müdahale aracı olmaktan çıkması çıkarılması rasyonel bir yaklaşıma demokratik ve hukuksal süreçlerin toplumsal değer ve dinamiklere endekslenmesiyle mümkündür Bu kitap bütün darbeleri ayrıntılı bir şekilde inceleyen bir çalışma olmayıp darbelerin tarihsel alt yapısını teorik yönleriyle farklı disiplinlerden akademisyenlerin çalışmalarıyla ele alan bir çabaya dayanmaktadır

Rejim değişikliği George W Bush la başlamadı Yüz yılı aşkın bir süredir Amerikan dış politikasının ayrılmaz parçası oldu Hawaii monarşisinin 1893 te alaşağı edilmesinin ardından tüm 20 yüzyıl boyunca devam edip günümüze kadar geldi Amerika Birleşik Devletleri kendi politik ve ekonomik hedeflerine engel olan hükümetleri hiç tereddüt etmeden devirdi 2003 Irak istilası en sonuncusu ama Amerika nın bu tür operasyonlarının sonu değil Darbe de Stephen Kinzer kralları başkanları başbakanları iktidardan devirmeyi kendine vazife edinen cüretkâr politikacıların küstah ajanların atak komutanların ve arsız iş adamlarının hikâyesini anlatıyor Amerika nın uzun rejim değişikliği çağı Hawaii de başlayıp Küba Porto Riko ve Filipinler in Amerikan idaresine geçmesi ile sonuçlanan İspanyol Amerikan Savaşı yla hızlandı Amerika ardından Nikaragua ve Honduras başkanlarının iktidardan devrildiği darbeleri hazırladı ve yönetti Daha sonra başlayan Soğuk Savaş hesaplaşması Amerika nın tüm dünya olaylarına Sovyetler Birliği ile rekabet gözlüğünden bakmasına sebep oldu Bu dönemde Güney Vietnam başkanının katledilmesiyle İran Guatemala ve Şili deki demokratik yönetimlerin iktidardan düşürülmeleriyle sonuçlanan örtülü operasyonlar düzenledi Son yıllarda Grenada Panama Afganistan ve Irak ta olduğu gibi istila hareketleri rejim değişikliklerinin temel aracı haline geldi Stephen Kinzer Darbe de tüm bunları çarpıcı bir anlatımla naklediyor