Dedemin İzinde Fatih Sultan Mehmed

Üstad Necip Fazıl Fatih ten yola çıkılarak nereye varılmaz ki derken ne kadar da haklıydı Fatih Sultan Mehmed Han açtıkça bize kim olduğumuzu hatırlatan sırlı bir düğüm çünkü Fatih i İstanbul un ve Bosna nın fethi gibi başardığı büyük işlerle olduğu gibi bilim sanat ve eğitim alanlarında başladığı ama bitiremediği işlerle de örnek almamız gerekir Nitekim Fatih Medreselerini kurarken İstanbul un fethinin küçük cihad eğitim hamlesinin büyük cihad olduğunu fısıldamıştı hâlâ duymakta zorlandığımız kulağımıza Daha önce Fatih Sultan Mehmed hakkında üç kitaba imza atmış olan Mustafa Armağan bu defa gençlere onun doğudan batıya şimşekleri kıskandıran soluksuz fetih serüveninin yanında genellikle gözden kaçan büyük fetih idealini de anlatmaya soyunuyor Yazara göre İstanbul un fethi 29 Mayıs 1453 günü bitmedi asıl o gün başladı ve günümüze kadar uzattı kollarını Nasıl mı Sayfaları çevirmeye başlasak iyi olacak galiba

Hem Doğu hem de Batı kültürüne aşina olan Fatih Sultan Mehmed Yunanlı Diyojen i Herodot u Romalı tarihçiler Livius ve Rufus u Büyük İskender in papaların imparatorların Fransa krallarının ve Lombardlar ın vekayinamelerini okumuştu Sezar ı İskender i Anibal i Afrikalı Scipio yu Pyrhus u ve Keykavus u aşmak niyetinde olduğunu söylerdi İmparatorluğu nun gerçek kurucusu olan Fatih Sultan Mehmed döneminde Osmanlı Devleti bir dünya gücü hâline geldi Fatih in hükümdarlık dönemi tarihçilikten edebiyata mimariden medrese eğitimine bürokrasiden saray idaresine kadar birçok alanda klasikleşmenin başlangıcıdır Kendisinden sonraki dönemin siyasî idarî ve hukukî yapısını şekillendiren bir hükümdardır Bu eserde bir cihan hükümdarının renkli şahsiyetini ve fetihlerini bulacaksınız

Hasrete vuslat yaklaşmıştı Toplar hazır ordu hazır Çandarlı nın çevresindeki birkaç vezir dışında komutanlar da hazırdı Onca dil dökülmüş ancak Çandarlı yı ikna etmek mümkün olamamıştı Seferin hüsranla sonuçlanacağına inanıyor son ana kadar Padişah ı bu seferden vazgeçirmeye çalışıyordu O kadar ısrar etmişti ki Padişah öfkelenmiş Ya gel ya kal demişti artık kararını ver Çandarlı Çarnaçar o da yola koyulmuştu Ancak yüreğinde değişen bir şey yoktu Hâlâ hüsran bekliyordu Osmanlı ordusu 1452 senesi Ocak ayının sonlarında Edirne den yola çıktı Büyük topların önünde Kraç Bey komutasında on bin akıncı süvarisinden meydana gelen gözü pek bir birlik gidiyordu Koca toplardan her biri elli çift öküzle çekiliyor dengesini sağlamak için de iki tarafında iki yüzer asker bulunuyordu Ayrıca yolları düzeltmek için de elli arabacı ile ikiyüz kazmacı önden gönderilmişti Edirne den İstanbul a geliş o kadar zor oldu ki yol tam iki ay sürdü Fakat zahmet kimsenin umurunda değildi yürekler hedefe kilitlenmiş gözler başka bir şey görmemeye başlamıştı

Fatih i yetiştiren atmosferin resmi kanaatimizce genç nesillere geniş ufuklu insanlar olabilmenin sırlarını vermektedir Böyle insanlar yetiştirmede hayli çorak dönemler yaşayan bu ülkenin eğitimcilerine bahsi geçen noktada başarılı olmuş bir devrin insanlarını anlatmanın gelecekte bu sorunları aşma adına faydalı olacağını düşünüyoruz Her biri İstanbul kadar mühim fetihler gerçekleştirmesini umduğumuz nesillere bir damla can suyu olabilmesi temennisiyle hazırlanan bu eser dileriz geleceğin Fatihlerine ulaşır

YAŞAMININ TÜM YÖNLERİYLE FÂTİH SULTAN MEHMED Fâtih Avrupa dan Karadeniz e kadar ömrü sefer i hümâyunda geçen bir hükümdardı Devrinyazarları onu Büyük İskender Hannibal ve Caesar la karşılaştırıyordu Aynı zamanda ülkesine İtalya dan ressamlar getirecek kadar sanatla da ilgiliydi Arapça Farsça İtalyanca ve Yunanca biliyordu İmparatorluğunu ve çevresindeki dünyayı tarihiyle ve coğrafyasıyla tanımak istiyordu Fâtih Sultan Mehmed i tek bir cümleyle ifade etmek gerekirse Doğu nun ve Batı nın efendisiydi İLBER ORTAYLI Fâtih Sultan Mehmed kitabı Osmanlı nın bir cihan imparatorluğuna dönüşmesinde büyük payı olan II Murad ın icraatlarıyla başlıyor Varna Muharebesi İtalyan şehir devletleriyle ilişkiler ve Çandarlı ailesinin yükselişi Ardından genç yaşta tahta ikinci kez çıkan Fâtih Sultan Mehmed i tarih sahnesinde görüyoruz Eğitim hayatı büyük fethin hazırlıkları kuşatmanın stratejisi ve İstanbul un alınışı Kısa ömrüne sığdırdığı 21 seferle Osmanlı topraklarını iki kattan fazla büyüten askerî dehanın ayrıntılı portresi Saray hayatı Enderun teşkilatı kanunnameleri ve yönetim anlayışı Avrupa da ve Doğu da yarattığı sarsıcı etkinin yanı sıra imparatorluğun yeni sınırlarıyla birlikte Balkanlar a ve İtalya ya uzanan politikaları Ani ölümüyle ortaya çıkan taht mücadeleleri Bayezid Cem çekişmesi veraset sisteminin şekillenmesi ve Pax Ottomana nın temelleri Son olarak bir Rönesans hükümdarı olarak Fâtih Fetihle Rönesans ın kesişim noktaları entelektüel yönü ve yerli yabancı yazarların ona bakışı

İstanbul un 1453 teki fethiyle Fatih unvanı alıp tarihimizin en önemli isimlerinden biri olarak hafızalarımıza kaydettiğimiz Sultan II Mehmed Osmanlı hanedanlığının 7 ve İstanbul daki ilk Osmanlı sultanı dır Osmanlı padişahı ve Roma imparatoru unvanıyla görkemli statüsünü madalyonlara kazıtan tüm Avrupa uluslarını heybetli fetih atılımlarıyla derin endişe ve korkulara sevk eden Mehmed artık bundan sonra Doğu nun ve Batı nın Hükümdarı diye anılacaktı İstanbul da mezarı bulunan 29 Osmanlı padişahından biri olan Sultan Mehmed sınırsız cesaretinin ötesinde çok zeki ve her türlü fikre zihnini açmış bir liderdi Öncü hırslı ideallerinin mutlak surette yerine getirilmesi konusunda ısrarcı ve kararlıydı Fatih Sultan Mehmed ilk kez portresini çizdiren Kanunname i Al i Osman ı hazırlayan bir padişah olmanın yanında İstanbul un fethi ile çağ kapayıp çağ açan da ilk liderdir Fatih Sultan Mehmed tarihsel siyasi askerî kimliğinin yanında bir şairdir de aynı zamanda Alanının önde gelen isimlerince kaleme alınan Fatih Sultan Mehmed çocuk yaşta tahta geçişinden tahttan feragatine ve tekrar dönüşüne küçüklükten başlayan sanat ilgisinden eğitime bilgiye liyakate verdiği önemi Fatih özelinde okuyucusuyla paylaşırken yararlanılan birçok arşiv belge ve görselle hem olayların konuların anlaşılmasını kolaylaştırıyor hem de beş asır öncesinin zihinde canlanmasını sağlıyor Fatih Sultan Mehmed Osmanlı da müzik resim mimari hat sanatı cilt sanatı meslekler medreseler ilim hayatı dil ve edebiyat sosyal hayat mutfak kültürü vakıflar ve vakfiye sikkeler gibi akla gelebilecek birçok konuda hem genel hem de Fatih e ve dönemine dair özel bilgiler sunuyor Kitap tarihin yaşananlarla bir maziden ibaret değil birikimle ilerleyen yol gösteren olduğunu da hatırlatıyor

Türk tarihi sayılamayacak kadar çok kahraman ve cihangirlerle doludur Fatih Sultan Mehmet de bunların başında gelenlerdendir Çünkü o kılıçla keşfi yan yana yürütmüş çağ açıp çağ kapatmıştır İstanbul u bütün ganimetleri içinde firuze bir yüzük taşı gibi parmağında taşımış bu güzel şehri torunlarının torunlarına bırakmıştır Onun için asırlar boyu her cephesiyle yazılmış çizilmiş hakkında Garp da ve Şark ta çok şeyler söylenmiştir Tetkik edildikçe derinleşen derinleştikçe deryalaşan bu büyük cihangirin sayısız vasıfları vardı Soğukkanlı cesur merhametli ve müsamahalı idi Çok başarılı bir diplomattı Otuz sene Asya ve Avrupa da bazen birkaç cephede beş on hatta daha fazla devletle birden harp halinde bulunduğu günler oldu Askeri ve siyasi dehasının yanında ilmi yönden de Osmanlı padişahları arasında mümtaz bir mevkie sahipti İlim ehline çok hürmet gösterdi Alimleri İstanbul a topladı ve onların talebe yetiştirmesi için medreseler kurdu İşte bu çalışmada Fatih in 49 yıllık hayatına ışık tutmak ve O nu her yönüyle ele almak istedik

İstanbul un 1453 teki fethiyle Fatih unvanı alıp tarihimizin en önemli isimlerinden biri olarak hafızalarımıza kaydettiğimiz Sultan II Mehmed Osmanlı hanedanlığının 7 ve İstanbul daki ilk Osmanlı sultanı dır Osmanlı padişahı ve Roma imparatoru unvanıyla görkemli statüsünü madalyonlara kazıtan tüm Avrupa uluslarını heybetli fetih atılımlarıyla derin endişe ve korkulara sevk eden Mehmed artık bundan sonra Doğu nun ve Batı nın Hükümdarı diye anılacaktı İstanbul da mezarı bulunan 29 Osmanlı padişahından biri olan Sultan Mehmed sınırsız cesaretinin ötesinde çok zeki ve her türlü fikre zihnini açmış bir liderdi Öncü hırslı ideallerinin mutlak surette yerine getirilmesi konusunda ısrarcı ve kararlıydı Fatih Sultan Mehmed ilk kez portresini çizdiren Kanunname i Al i Osman ı hazırlayan bir padişah olmanın yanında İstanbul un fethi ile çağ kapayıp çağ açan da ilk liderdir Fatih Sultan Mehmed tarihsel siyasi askerî kimliğinin yanında bir şairdir de aynı zamanda Alanının önde gelen isimlerince kaleme alınan Fatih Sultan Mehmed çocuk yaşta tahta geçişinden tahttan feragatine ve tekrar dönüşüne küçüklükten başlayan sanat ilgisinden eğitime bilgiye liyakate verdiği önemi Fatih özelinde okuyucusuyla paylaşırken yararlanılan birçok arşiv belge ve görselle hem olayların konuların anlaşılmasını kolaylaştırıyor hem de beş asır öncesinin zihinde canlanmasını sağlıyor Fatih Sultan Mehmed Osmanlı da müzik resim mimari hat sanatı cilt sanatı meslekler medreseler ilim hayatı dil ve edebiyat sosyal hayat mutfak kültürü vakıflar ve vakfiye sikkeler gibi akla gelebilecek birçok konuda hem genel hem de Fatih e ve dönemine dair özel bilgiler sunuyor Kitap tarihin yaşananlarla bir maziden ibaret değil birikimle ilerleyen yol gösteren olduğunu da hatırlatıyor