Demokrasi Modelleri

Herhangi bir sistemin tercih edilebilirlik düzeyi günümüz dünyasında bireysel hak ve hürriyetlere atfettiği değer nispetinde anlam kazanmaktadır Bireysel hak ve hürriyetlere karşı devletin ya da herhangi bir kurumun sergilediği tavır bu anlamda sisteme ilişkin değerlendirmelerin de özünü oluşturur denilebilir Bunlar arasında sıkça tartışılmakta olan demokrasi ve cumhuriyet günümüzde üzerinde önemle durulması gereken konular arasındadır Cumhuriyetçi sistemlerin totaliter rejimlere dönüşebilme tehlikesine karşın demokrasilerin de sözde demokrasiler olarak hayata geçirilmesi ihtimali vardır Çünkü yönetim şekli monarşi olmasına rağmen demokratik ilkelerle yönetilen bir demokrasi varolabileceği gibi egemenliğin halkta olduğu iddiasıyla hareket eden ancak bunu fiiliyatta belirli bir grubun eline vererek uygulamayan cumhuriyetçi sistemlerden bununla birlikte de egemenliğin gerçek anlamda halkta olduğu ve bireysel hak ve demokratik olmayan demokrasilerden bahsetmek mümkündür Bu yüzden önemli olan nominal demokrasi nominal cumhuriyete değil gerçek bir demokrasiye ya da bireysel hak ve hürriyetlere bağlı kalmak şartıyla tercih edilebilir bir cumhuriyete kavuşmaktır

Demokrasi ve Cumhuriyet

Arend Lijphart karşılaştırmalı siyaset anayasa hukuku ve seçim sistemleri konusunda bir başvuru eseri olan Demokrasi Modelleri kitabında dünya çapındaki demokratik kurumların geniş ve derin bir analizini sunuyor 1945 ten 2010 a uzanan dönemdeki otuz altı demokrasiyi titizlikle inceleyen Lijphart hangi tür demokrasinin nasıl işlediğine dair önemli sonuçları ortaya koyuyor Muhteşem Günümüzde demokrasiyi konu alan en iyi araştırma kitabı Malcolm Mackerras American Review of Politics Böyle bir kitabı ancak Lijphart kadar donanımlı ve yetkin bir bilim adamı yazabilirdi Kendisi konuyla ilgili literatüre hayret verici hakimiyeti yanında kıyaslanamaz ölçüdeki verileri bir araya getirmiş bulunmaktadır Robert A Dahl Yale Üniversitesi

Mahmut Goloğlu nun Türkiye Cumhuriyeti Tarihi dizisinin dördüncü kitabı Demokrasiye Geçiş tek partili dönemden çok partili döneme geçişin yaşandığı 1946 1950 yıllarını kapsıyor Goloğlu dizinin bir önceki kitabı Milli Şef Dönemi nin kaldığı yerden devam ettirdiği Demokrasiye Geçiş e Demokrat Parti nin kuruluşuyla başlıyor Bu süreçte meclis içinde ve dışında yaşanan büyük tartışmaları 1946 seçimlerinin gerçekleştiği siyasi atmosferi ve sonrasını Türkiye nin değişen iç ve dış politika dengelerini ele alıyor Karşıt siyasi görüşlerin çatışmaları parti içi hizipler yeni kurulan siyasi partiler Avrupa Kalkınma Projesi adı altında kabul ettirilen Marshall Planı Atlantik Paktı tartışmaları Türk siyasi hayatında başlayan yeni bir dönemin öncesi ve sonrasının belgeleriyle birlikte incelendiği Demokrasiye Geçiş Mahmut Goloğlu nun Türkiye Cumhuriyeti Tarihi külliyatı için tamamlayabildiği son kitabıdır

En eski siyasi tartışma konularından biri olan demokrasi birçoklarının gözünde bugün ağır bir krizde Piyasaların demokrasiyi güçlendireceği inancı üzerine kurulu neoliberal düzenin egemenliğini ilan ettiği 21 yüzyılın ilk çeyreği bunun emareleriyle dolu Devlet ve piyasayla iç içe büyük yapılar siyaset sürecinin ana kurumları hâline geliyorlar Piyasanın doğruları siyasetin temel belirleyicisi hâline geldikçe halkın yönetimi ve siyasete müdahalesi sandığa ve seçimlere indirgeniyor Siyasi gücü devrettiği yapıların hâkimiyeti bireyi ele geçiriyor ve bireyler kendi hayatlarını şekillendiren süreçlere müdahale edemez hâle geliyorlar Siyasetten koparılan bireyler sağda ve solda çareyi popülist ve aşırılıkçı yaklaşımlarda partilerde otokratlarda arıyorlar Avrupa nın bugünkü siyasi manzarası bunun çarpıcı bir örneğini teşkil ediyor Bu şartlar altında demokrasi bugün ne anlama geliyor Halkın yönetimini var eden usuller ve ilkeler bugün neden yetersiz görülüyor Demokrasi bir teknik mi yoksa siyasi bir ilke mi 21 yüzyılda insanların siyasi sürecin asıl özneleri olarak siyasete geri dönmeleri nasıl sağlanabilir Arap Baharı İşgal Et Hareketi Haziran Günleri Siyahların Hayatı Değerlidir Sarı Yelekliler ve Lübnan Çöp Eylemleri gibi kitlesel toplumsal hareketler bugün demokrasinin neresinde yer alıyor Bu kitapta Yavuz Yıldırım demokrasinin bugün ne anlama geldiğini nasıl yorumlandığını hangi yeni sıfatlarla tartışıldığını işte bu ve benzeri somut ve güncel sorular ve örnekler üzerinden ele alıyor Demokrasinin mevcut koşullarda kendini nasıl yeniden ürettiğini nasıl şekil değiştirdiğini sorguluyor ve neoliberal kıskaçtan kurtulmanın olanağını irdeliyor

Demokrasi Modelleri nin ilk iki baskısı dünya çapında öğrenciler ve uzmanlar arasında son derece popüler olmuştur David Held geniş kapsamlı bir analizle klasik Yunan dan günümüze demokrasinin temel anlatılarına bir giriş ve günümüzde demokrasinin ne anlama gelmesi gerektiğine dair eleştirel bir tartışma sunuyor Yeni baskı dünya siyasetindeki önemli dönüşümleri dikkate almak üzere kapsamlı bir şekilde gözden geçirilmiş ve güncellenmiştir Müzakereci demokrasi üzerine sadece vatandaşların siyasete katılımının nasıl artırılabileceğine değil aynı zamanda bu katılımın nasıl daha bilinçli hale getirilebileceğine de odaklanan yeni bir bölüm eklenmiştir Selefi gibi Demokrasi Modelleri nin üçüncü baskısı da anlaşılır bir anlatımı dikkatli bir akademik çalışma ve özgünlükle birleştirerek öğrenciler ve bu alandaki uzmanlar için son derece cazip hale getiriyor Bu üçüncü baskı siyaset bilimi siyaset teorisi ve siyaset felsefesiyle ilgilenen herkes için vazgeçilmez bir okuma olacaktır