Derin Tarih 32 Özel Sayı Medeniyetleri Buluşturan Rota İpek Yolu — Kolektif

BİR MEDENİYET YOLU Çin Japonya ve Tayland la diplomatik ve ticarî bağlantılar kurmak üzere oluşturulan Eulenburg heyetine dâhil olan Alman coğrafyacı Ferdinand Freiherr von Richthofen 1833 1905 sonraki birkaç yıl boyunca devam eden çalışmaları sırasında özellikle Çin e yoğunlaşmıştı 1868 1872 arasında Çin e tam yedi uzun yolculuk yapan von Richthofen o dönemde tamamen kapalı kutu olan bu coğrafyayı derinlemesine keşfetmiş özellikle Çin den doğuya uzanan ticaret rotaları hakkında çarpıcı araştırmalara imza atmıştı Bir terim olarak İpek Yolu ifadesini von Richthofen e borçluyuz İpek Yolu sadece bir ticaret ve alışveriş rotası değildi hiç şüphesiz Çin den ta Akdeniz kıyılarına kadar bazen birkaç kola ayrılmış biçimde yaklaşık 6 bin 500 kilometre boyunca uzanan İpek Yolu aynı zamanda bir kültür ve medeniyet yoluydu Müslümanların hafızasında her birinin ayrı birer ağırlığı bulunan kadim şehirler İpek Yolu üzerinde sıralanmıştı Turfan Gülce Aksu Hoten Kaşgar Hokand Semerkand Buhara Belh Merv Nişâbûr Bağdat Şam Gazze Kahire Halep Antakya İstanbul Dört büyük çöle ve bu çöllerin etrafına sıralanmış dört büyük havzaya da ev sahipliği yapıyordu İpek Yolu Gobi ve Taklamakan çölleri bugünkü Moğolistan ve Doğu Türkistan Kızılkum ve Karakum çölleri bugünkü Özbekistan ve Türkmenistan Yedişehir Havzası bugünkü Doğu Türkistan ile Fergana Buhara ve Harezm havzaları üçü de bugünkü Özbekistan İslâm tarihinin 1200 lere kadarki dönemini okuyan herkesin gözü ve gönlü bu coğrafyanın şehirlerine odaklanacaktır İpek Yolu nun bir Müslüman için anlamını daha da derinleştirecek bir odaklanmadır bu 1800 lerde Rusya ve Britanya İmparatorluğu arasında yıkıcı bir rekabete Büyük Oyun sahne olan İpek Yolu coğrafyası bugün yine çeşitli yarış ve rekabetlerin konusudur Tarihteki anlamıyla İpek Yolu bugün artık fiilen var olmasa da çeşitli projeler ve planlamalarla bölge öneminden herhangi bir şey yitirmiş değildir Derin Tarih olarak İpek Yolu nu müstakil bir özel sayının konusu haline getirirken sizleri işte tüm bu ayrıntıları içinde barındıran çok boyutlu ve çarpıcı bir yolculuğa çıkarmak istedik Dünü bugünü ve hatta yarınıyla İpek Yolu nu kavramak medeniyet havzalarımızdan en önemlilerini barındıran bir coğrafyayı da derinlemesine anlamak demek zira Bu sayımızın hazırlanması Prof Dr Kahraman Şakul Hocamızın incelikli planlaması ve olağanüstü gayretleriyle mümkün oldu Kendisine okurlarımız adına en içten teşekkürlerimizi sunuyoruz Yeni özel sayılarımızda buluşmak üzere NELER VAR Binlerce yıllık ticaret güzergâhını ilk kez İpek Yolu ismiyle kavramsallaştıran Alman bilgin Ferdinand von Richthofen ın hayatını ve çalışmalarını Metin Taha Yılmaz kaleme aldı İç Asya nın kızgın kumlarının altında gömülü olan kadim medeniyetleri yaptıkları keşif seferleri ve arkeolojik çalışmalarla gün yüzüne çıkaran Avrupalı kâşifler Marc Aurel Stein Paul Pelliot ve Sven Hedin in İpek Yolu ndaki izlerini Arş Gör Dilek Taş sürdü İlk İpek Yolu seyahatlerini ve zamanla rotanın oluşmasını Hilmi Çalış satırlarına taşıdı At sırtında kurdukları siyasî düzen ve askerî üstünlük kadar ticaretten de beslenen İskitler in İpek Yolu nun erken güzergâhlarını nasıl şekillendirdiğini Prof Dr Kahraman Şakul yazdı Bugün adı neredeyse unutulmuş olan İpek Yolu nun en sessiz aktörlerinden Yüeçiler ve onların ardılları Toharlar ın tarihine dair bilinmeyenlere Doç Dr Hakan Aydemir ışık tuttu İpek Yolu nun Çin den Akdeniz e uzanan deniz güzergâhını Prof Dr Kahraman Şakul yazdı Çin in İpek Yolu ticaretiyle Batı dan aldığı 10 şeyi Prof Dr Kahraman Şakul kaleme aldı İpek Yolu ticaretiyle Doğu dan Batı ya miras kalanları 10 örnek üzerinden Munise Şimşek inceledi Tundradan bozkıra çölden vahalara uzanan İpek Yolu güzergâhında coğrafyanın tarihe nasıl yön verdiğini Prof Dr Faisal Husain in satırlarından öğrendik Büyük İskender den Roma ya uzanan Doğu Batı etkileşiminin hem diplomatik hem de fikrî bir serüven ola