Derin Tarih Ağustos 2025 Sayı 161 — Derin Tarih Dergisi

161 Sayı Ağustos 2025 Güneş Kral XIV Louis Fransa tahtında kaldığı 72 yıl boyunca imza attığı birbirinden önemli kararlarla sadece ülkesinin değil Avrupa nın tarihini de şekillendiren XIV Louis 1638 1715 her açıdan dikkat çekici bir hükümdardı Bir yandan Fransız yayılmacılığını sürdürürken bir yandan bilim ve sanata yatırım yapıyor eş zamanlı olarak mutlak monarşiyi güçlendirerek aristokrasinin ve Protestanların gücünü kırıyordu Kendisinden sonra yaşanan onca dönüşüme rağmen XIV Louis nin bıraktığı çok boyutlu tesirler Fransa nın reflekslerinde bugün hâlâ yaşamaya devam ediyor Kıymetli okurlarımız bu ay bir Fransız hükümdarının hayat hikâyesini ve icraatlarını ihtiva eden bir dosyayla karşılarına çıkmamıza belki şaşırmış olabilirler Ancak Güneş Kral XIV Louis sadece bir Avrupa kralı değil aynı zamanda kendi döneminde Osmanlı İmparatorluğu ile geliştirdiği ilişkiler sebebiyle bizim tarihimizde de rolü bulunan bir siyasî aktör Köprülüler dönemiyle çakışan saltanatı sırasında XIV Louis nin Osmanlı ülkesine yaklaşımı ve Paris le İstanbul arasında tesis edilen münasebetler hem Fransa yı hem de Osmanlı yı derinden etkiledi Öyle ki sonraki yüzyıllar boyunca bile iki ülke arasındaki ilişkilere bu uzun zaman diliminin gölgesi düştü Güneş Kral XIV Louis dosyamızda ilk olarak Fransa ve Osmanlı İmparatorluğu tarihi üzerine çok sayıda seçkin esere imza atan saray ve hanedan tarihçisi Philip Mansel ile XIV Louis döneminde Fransa Osmanlı ilişkilerini konuşurken Prof Dr İsmail Taşpınar dan XIV Louis nin din politikasının protestanlar üzerine olan etkisini öğrendik Prof Dr Kahraman Şakul Köprülüler döneminde XIV Louis ile yürütülen stratejik ilişkilerin perde arkasını aralarken Doç Dr Fatih Gürcan Versay Saray ından Place Vendome Meydan ına Güneş Kral ın mimari eserlerini inceledi Güneş Kral XIV Louis dosya konusu haricinde ise Prof Dr İsmail Kara Prf Dr Mustafa İsmet Uzun Dr Ahmet Uçar Enver Beşinci Arif Emre Gündüz Deniz Çıkılı H Yıldırım Ağanoğlu Oktay Türkoğlu Şeyma Üstün Ayhan Demir ve Canan Aytaş gibi araştırmacı yazar ve akademisyenlerden oluşan birçok kişi de birbirinden kıymetli yazılar kaleme aldı Tarih Okuyan Şaşırmaz

172 Sayı TEMMUZ 2026 Osmanlı İmparatorluğu nda Eğlence Kültürü Payitahtta Yaz Her medeniyet kendi insan tipini vücuda getirir Altı asra yaklaşan ömrüyle Osmanlı İmparatorluğu da kendi dünya görüşüne ve hayat prensiplerine uygun insan tipini oluşturmuştur Ve hiç şüphesiz Osmanlı insanının hayatın her alanında sergilediği temel yaklaşımların en net biçimde billurlaştığı yer de Payitaht Âsitâne Dersaâdet İstanbul olmuştur Kıymetli okurlarımız birçok siyasî sosyal veya fikrî konu varken Osmanlı da eğlence kültürü temalı bir dosyayla karşılarına çıkmış olmamızı garipseyebilir Oysa Osmanlı insanı nasıl eğlenirdi veya Payitahtta yaz mevsimleri nasıl geçerdi sorularını cevaplamaya giriştiğinizde karşınıza Osmanlı insanının dünya görüşünü hassasiyet ve önceliklerini bütün çıplaklığıyla gösteren çok renkli ve katmanlı sahneler çıkar Hatta kendinizi birden modern insanın ölümle ilişkisinin neden bu kadar değişip dönüştüğünü tefekkür ederken bulursunuz Çünkü Osmanlı insanının eğlence anlayışında mezarlıklar birer mesire ve piknik yeridir Ölümle tamamen barışık ve iç içe yaşanır Kabristanlar şehrin günlük hayatının ayrılmaz bir parçasıdır Ölüm ve hayat sarmaş dolaştır Osmanlı da eğlence kültürü içerikli dosyamız bize bugünkü eğlence anlayışlarımızı ve sürdüğümüz hayatları sorgulatacak ayrıntıları da ihtiva ediyor Değişen şehir yaşamı yok olan klasik mahalle kültürümüz çeşitli bencillikler sebebiyle hayatın her alanının zehirlenmesi tabiatla kurulan ilişkide kaybolan değerler yeşilin ve mavinin azaldığı bir dünyada yaşamanın bizden eksilttikleri gibi birçok önemli başlık bu çerçevede mütalaa edilebilir Osmanlı İmparatorluğu nda Eğlence Kültürü Payitahtta Yaz dosyamızda ilk olarak Dr Burcu Yağan Köylü İstanbul un kaybolan yazlarının izini sayfiye mimarisi üzerinden sürerken Özgü Çilli Osmanlı toplumunda yalnızca defin alanları değil gündelik hayatın eğlencenin ve sosyalleşmenin merkezlerinden biri olan mezarlıkların neden park gibi kullanıldığını değerlendirdi Prof Dr Kahraman Şakul halkın her kesiminin buluşup kaynaştığı bir yaz aktivitesi olan yazlık sinema kültürüne ışık tutarken Gemolog Nuri Durucu dünyanın ilk kuyumculuk fuarının da yapıldığı Kâğıthane kuyumcular mesiresinin bilinmeyen detaylarını kaleme aldı Osmanlı İmparatorluğu nda Eğlence Kültürü Payitahtta Yaz dosya konusunun haricinde ise Prof Dr İsmail Taşpınar Prof Dr Hilal Kazan Prof Dr Mesut Karakulak Ali Emre Abdullah Çevik Arif Emre Gündüz Ayhan Demir Tahir Günay Deniz Çıkılı Fatma Demircioğlu Parlar Şeyma Üstün ve Canan Aytaş gibi araştırmacı yazar ve akademisyenlerden oluşan birçok kişi de birbirinden kıymetli yazılar kaleme aldı Tarih Okuyan Şaşırmaz