Derin Tarih Dergisi Özel Sayı 33 Ekim 2025 Haçlı Seferleri Müslüman Dünyada Esen Kasırga — Kolektif

DÜNE AYNA TUTMAK Bağdat Ağustos 1099 Ulu kadı Ebu Saad el Haravî sarıksız kafası matem işareti olarak kazınmış bir şekilde el Mustazhirbillah ın geniş divanına bağırarak girer Peşinde gözü yaşlı bir sürü yoldaşı vardır Bunlar onun her sözünü gürültülü bir şekilde onaylamakta ve tıpkı onun gibi kazıtılmış kafanın altında haşmetli bir sakaldan meydana gelen tahrik edici bir görüntü sunmaktadırlar Sarayın önde gelenlerinden birkaçı onu sakinleştirmeye çalışır ama onları horlar bir şekilde iten kadı salonun ortasına doğru kararlı bir şekilde ilerler sonra kürsüsünden konuşan bir vaizin coşkulu hitabeti içinde mertebeleri hiç dikkate almaksızın herkese birden nutuk çeker Suriye deki kardeşlerimizin deve eyeri ya da akbaba midesinden başka oturacak yerleri yokken siz bir çiçek gibi uçarı bir hayatın içinde huzurlu bir güvenliğin gölgesinde uyuklamaya nasıl cüret ediyorsunuz Ne kadar çok kan döküldü Ne kadar çok güzel kız tatlı çehrelerini utançtan elleriyle örtmek zorunda kaldı Yiğit Araplar hakarete alıştılar mı ve kahraman İranlılar şerefsizliği kabul mü ettiler Arap vakanüvisler bu gözleri yaşlarla dolduracak ve kalpleri coşturacak bir konuşmaydı diye ceklerdir Konuşmayı duyan bütün oradakiler iç çekmeleri ve ağlamalarla sarsılmışlardır Fakat el Haravi onların hıçkırıklarını istememektedir Kılıçlar savaş ateşini canlandırdığında insanın en kötü silahı gözyaşı dökmektir der Lübnan asıllı dünyaca ünlü yazar Amin Maalouf bu anekdotu kült eseri Arapların Gözüyle Haçlı Seferleri nin girişinde aktarır Hikâyenin devamı eserin 81 inci sayfasında şöyle anlatılır Ebu Saad el Haravi 19 Ağustos 1099 Cuma günü arkadaşlarını Bağdat Ulu Camii ne götürür Öğlen olup da müminler dört bir yandan cuma namazını kılmaya gelirlerken ramazan olmasına rağmen saygısız bir şekilde yemek yemeye başlar Birkaç saniye içinde etrafında öfkeli bir kalabalık biri kir askerler onu tutuklamak üzere yaklaşırlar Ama Ebu Saad ayağa kalkar ve etrafındakilere sükûnetle binlerce Müslümanın katledilmesi ve İslâmiyet in kutsal yerlerinin tahribi karşısında tamamen kayıtsız kalırlarken birinin orucunu bozması karşısında nasıl bu kadar altüst olmuş gö zükebildiklerini sorar Böylece kalabalığı sus pus ettikten sonra Suriye nin uğradığı felâketleri ve özellikle de Kudüs ün başına gelenleri anlatır İbn el Esîr Mülteciler ağladılar ve ağlattılar diyecektir Yaklaşık bin yıl öncesinin Ortadoğu sunu tasvir etmesine rağmen sahneler ne kadar tanıdık ve yaşananlara kayıtsızlıklar bugünküne ne kadar benzer öyle değil mi Haçlı Seferleri özel sayımızla kıymetli okurlarımızın karşısına çıkarken tam olarak bu noktaya parmak basmak istedik Düne ayna tutarak bugünleri daha iyi anlamak ve yarınlara sağlam biçim de hazırlanmak Her zaman olduğu gibi bu özel sayımızda da birbirinden kıymetli hocalarımız önemli makaleler kaleme aldı Kendilerine müteşekkiriz Dosyamızın koordinatörü Prof Dr Mustafa Alican hoca mıza da hassaten teşekkür ederiz Yeni özel sayımızda hayırla görüşmek üzere NELER VAR Haçlı tasavvurunun kritik noktalarını Prof Dr Mustafa Alican aydınlığa kavuşturdu Anadolu daki Türk akınlarının Haçlı Seferlerini nasıl tetiklediğini Dr Kemal Taşcı yazdı Haçlı Seferlerinin teolojik arka planına Prof Dr Özlem Genç ışık tuttu Malazgirt Savaşı nın Haçlı Seferlerini nasıl tetiklediğini Prof Dr Mustafa Alican satırlarına taşıdı Haçlı Seferleri öncesi Avrupa nın siyasî ve sosyal yapısını Doç Dr Murat Serdar inceledi Clermont Konsili sonrası Papa II Urbanus un yaptığı tarihî konuşmanın arka planını ve ilk haçlı seferinin nasıl başladığını Prof Dr Birsel Küçüksipahioğlu değerlendirdi Türk beylerinin dayanışması ve I Kılıçarslan ın yıpratma stratejisi sayesinde Haçlıların Anado lu da nasıl peş peşe bozguna uğradığını Prof Dr Tülay Metin yazdı I Haçlı Seferleri sırasında Haçlıların Antakya da sergilediği vahşetin detaylarını Dr Süha Konuk yazdı Geniş kitleleri I Haçlı Seferi ne katılmaya i