Derin Tarih Dergisi Sayı 169 Nisan 2026 Rumeli de Kopuşun Başlangıcı Sırp İsyanları — Kolektif

Osmanlı ordusuyla Sırp Prensi Lazar Hrebelyanoviç komutasındaki Hıristiyan kuvvetlerinin 1389 da karşı karşıya geldiği Kosova Ovası tam 600 yıl sonra 28 Haziran 1989 günü savaşın yıldönümünde yaklaşık bir milyon Sırp milliyetçisini ağırlıyordu Gün boyu devam eden etkinliklerin en dikkat çekici kısmı Sırbistan Devlet Başkanı Slobodan Miloseviç in yaptığı uzun ve hamasî konuşmaydı Savaşta ölen Sırpların anısına 1953 te inşa edilen 25 metre yüksekliğindeki anıtın Gazimestan önünde konuşan Miloseviç sözlerine Kosova Savaşı nın Sırplar ve bütün Avrupa için önemini hatırlatarak başladı Savaşın yıldönümünde Sırbistan artık kendi devletine ulusuna ve ruhî bütünlüğüne kavuşmuştur Bugün artık Kosova Savaşı nın gerçekleriyle efsanelerini birbirinden ayırmak çok zor hale gelmiştir Zaten bu mesele artık önemli de değildir diyen Miloseviç sözü daha sonra Sırbistan ın ve Sırpların kenarda tutulduğuna getirerek şunları söyledi 1974 te ilan edilen Yugoslav Anayasası Sırbistan ın gücünü sınırlamıştır Kosova Savaşı ve Anayasa Sırp millî şuuruna yönelik saldırılardır Sırp liderler arasındaki ayrışmalar kendi halklarına verdikleri sözü tutamamalarına yol açmıştır Sırplar büyüklüklerini kendi lehlerine yeterince kullanamamıştır Bugün ise Sırbistan artık tek parçadır ve diğer cumhuriyetlerle eşittir Kosova Savaşı ndan altı asır sonra şimdi biz yine savaşlarla karşı karşıyayız Şimdilik hiçbiri silahlı savaşlar değil ama silahlı savaş seçeneğini de gözden uzak tutmuyoruz Altı asır önce Sırbistan Kosova Ovası nda hem kendisini hem de Avrupa yı kahramanca savunmuştu Sırbistan o zaman Avrupa kültürünü dinini ve sosyal yapısını müdafaa eden bir kaleydi Bugün bu konuşma Yugoslavya nın dağılma sürecini etikleyen ve sonrasında yaşanan kanlı iç savaşın habercisi olan bir dönüm noktası olarak görülüyor 1389 veya 1989 u maziye karışmış tarihler zannetmeyiniz Bütün dönüm noktaları Sırpların zihninde günümüzde net bir şekilde yaşamaya ve günlük politikayı şekillendirmeye devam ediyor Derin Tarih in bu sayısında biz de hafızalarımızı tazelemek bazı derslerin altını çizmek ve Osmanlı tarihinin dönüm noktalarından Sırp isyanına odaklanmak istedik Balkanlar da artçı sarsıntıları hâlâ hissedilen bir hadise çünkü bu Rumeli de Kopuşun Başlangıcı Sırp İsyanları dosyamızda ilk olarak Dr Samet Tınas farklı dönemlerde kılıç diplomasi ve tabiiyet yoluyla yürütülen Osmanlı Sırp münasebetlerini değerlendirirken Dr Selim Aslantaş ile hem Balkan hem de Osmanlı tarihini derinden etkileyen Sırp isyanlarının sebeplerini ve Osmanlı nın bu isyanlarla baş etme yöntemlerini konuştuk Prof Dr Süleyman Uygun başlangıçta bir köylü reaksiyonu olan Sırp ayaklanmasının dış müdahalelerle millî bir isyana dönüşümünü askerî toplumsal ve yapısal dinamikler üzerinden mercek altına alırken Prof Dr Kahraman Şakul Rusya nın Balkan politikasının agresif arka planına ışık tuttu Doç Dr Hasan Demiroğlu Sırp İsyanları nı fırsat bilerek Balkanlar da büyük Ortodoks imparatorluğu hayallerine kapılan Rusya nın bu emel uğruna yürüttüğü siyasî ve diplomatik faaliyetleri incelerken Prof Dr Zafer Gölen 1875 Hersek İsyanı sonrası Rusların da desteğini alarak bağımsızlık ideallerini gerçekleştiren Sırpların Osmanlı dan kopuşunu kaleme aldı Vokan Koç ise bir ulus devletin doğuşunun yanı sıra derin bir sosyo ekonomik kırılmanın da göstergesi olan Sırp İsyanı nının romantik destandan sosyolojik gerçekliğe uzanan hikâyesini satırlarına taşıdı Rumeli de Kopuşun Başlangıcı Sırp İsyanları dosya konusunun haricinde ise Prof Dr İsmail Kara Prof Dr İsmail Taşpınar Ali Emre Arif Emre Gündüz Tahir Günay Deniz Çıkılı Şeyma Üstün ve Canan Aytaş gibi araştırmacı yazar ve akademisyenlerden oluşan birçok kişi de birbirinden kıymetli yazılar kaleme aldı Tarih Okuyan Şaşırmaz