Dilbilimci Hermî de İstişhad İllet ve İhtilaf — Dr Öğr Üyesi Abdulkadir Kişmir

Nahiv ilmiyle ilgili ilk sistemli çalışmaların Ebü l Esved ed Düelî ye ö 69 688 dayandırılması bu alanın teşriî bir ihtiyaçtan doğduğunu ortaya koymaktadır Rivayetlere göre onun Hz Ali nin ö 40 661 yönlendirmesiyle nahiv kurallarını derlemeye başlaması dilin doğru anlaşılmasını sağlamaya yönelik ilk bilinçli çabayı temsil eder Ebü l Esved le başlayan bu süreç öğrencileri vasıtasıyla gelişerek kurumsallaşmış hicrî ikinci yüzyılda Sîbeveyhi ö 180 796 gibi önemli simaların katkılarıyla teorik bir yapıya kavuşmuştur Onun ardından İslâm coğrafyasının farklı bölgelerinde çok sayıda nahiv âlimi yetişmiş Basra ve Kûfe başta olmak üzere Endülüs Mağrib Mısır ve Yemen gibi ilim merkezlerinde zengin bir gramer literatürü oluşmuştur Bu ilmî birikimin bir parçası olarak Yemen bölgesinde yaşamış olan Ömer b Îsâ el Hermî ö 703 1304 özellikle el Muharrer fî n nahv adlı eseriyle dikkat çekmektedir Hermî kendinden önceki nahiv geleneğini sistematik bir şekilde özümsemiş ve bunu yer yer eleştirel bir yaklaşımla yeniden değerlendirmiştir Anlam odaklı açıklamaları eğitimsel duyarlılığı ve aklî gerekçelere dayalı yorumlarıyla klasik gramer anlayışına özgün katkılar sunmuştur Bu yönleriyle Hermî sadece aktarıcı değil aynı zamanda sorgulayıcı ve geliştirici bir nahiv âlimi olarak öne çıkmaktadır