Dini Tasavvufi Türk Edebiyatında İnsan — Sibel Turhan Tuna

Bu çalışmada Anadolu da Dini Tasavvufi Türk Edebiyatının başlangıç döneminin 13 yüzyıl ın öne çıkan şahsiyetlerinden olan üç büyük mutasavvıf Mevlana Celaleddin Rumi Yunus Emre ve Hacı Bektaş Veli nin eserlerinden örnek olarak seçilen şiirlerinde insan teması edebiyat ve varoluşçu felsefe disiplinlerinin sınırları çerçevesinde benzeyen ve ayrılan yönleriyle genel olarak incelenmiş böylece insan a hem edebiyat hem de bir felsefe ekolü olan Varoluşçuluk açısından disiplinlerarası bir bakışla yaklaşılmıştır Bu bakışta ortaya çıkan manzara nettir 13 yüzyıl Anadolu sunda yaşama dönük kaygılarla dini mistik bir ortama adeta sığınan insan ile 20 yüzyılda makineleşme savaşlar vb sebeplerle yitik varoluşunu arayan insan bir noktada zaman tünelinde paralel bir çizgide seyretmektedir Yaşamında bir anlam bulabilmek adına öz yaşamıyla her daim mücadele içinde olan her iki yüzyıl insanı derin bir kaygı içindedir umutsuzdur bir kaçış planı içindedir Bu kaçış yolu 13 yüzyıl Anadolu sunda İslam dininin tesiriyle mistik ve ruhani öğretilerle insanı sonsuzluk yoluna çıkaracak olan Tasavvuf dolayısıyla İslam dini ve Kur an olurken 20 yüzyıl kıta Avrupa sında düşünür yazarlarca insan yaşamının anlamını her yönüyle sorgulayan ve sorgulatan Varoluşçuluk öğretisi ve dahası teist Varoluşçular için Hristiyanlık olacaktır Her iki yüzyıl ve dönemi hazırlayan siyasi sosyal etmenler tamamen insan ı yine kendisine keşfettirecek olan etmenlerdir Nitekim bu insanlar kendi varlığındaki gizem i ya da herkesin görmesi imkansız olan eksikliği yine kendi özgür arayışlarıyla bir sorumluluk bilincinde çözmektedirler

Bu çalışmada Anadolu da Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatının başlangıç döneminin XIII yüzyıl ın öne çıkan şahsiyetlerinden olan üç büyük mutasavvıf Mevlânâ Celâleddin Rûmî Yûnus Emre ve Hacı Bektaş Velî nin eserlerinden örnek olarak seçilen şiirlerinde insan teması edebiyat ve varoluşçu felsefe disiplinlerinin sınırları çerçevesinde benzeyen ve ayrılan yönleriyle genel olarak incelenmiş böylece insan a hem edebiyat hem de bir felsefe ekolü olan Varoluşçuluk açısından disiplinlerarası bir bakışla yaklaşılmıştır Bu bakışta ortaya çıkan manzara nettir XIII yüzyıl Anadolu sunda yaşama dönük kaygılarla dinî mistik bir ortama adeta sığınan insan ile XX yüzyılda makineleşme savaşlar vb sebeplerle yitik varoluşunu arayan insan bir noktada zaman tünelinde paralel bir çizgide seyretmektedir Yaşamında bir anlam bulabilmek adına öz yaşamıyla her daim mücadele içinde olan her iki yüzyıl insanı derin bir kaygı içindedir umutsuzdur bir kaçış planı içindedir Bu kaçış yolu XIII yüzyıl Anadolu sunda İslam dininin tesiriyle mistik ve ruhânî öğretilerle insanı sonsuzluk yoluna çıkaracak olan Tasavvuf dolayısıyla İslam dini ve Kur an olurken XX yüzyıl kıta Avrupa sında düşünür yazarlarca insan yaşamının anlamını her yönüyle sorgulayan ve sorgulatan Varoluşçuluk öğretisi ve dahası teist Varoluşçular için Hristiyanlık olacaktır Her iki yüzyıl ve dönemi hazırlayan siyasi sosyal etmenler tamamen insan ı yine kendisine keşfettirecek olan etmenlerdir Nitekim bu insanlar kendi varlığındaki gizem i ya da herkesin görmesi imkânsız olan eksikliği yine kendi özgür arayışlarıyla bir sorumluluk bilincinde çözmektedirler

Bu çalışmada Anadolu da Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatının başlangıç döneminin XIII yüzyıl ın öne çıkan şahsiyetlerinden olan üç büyük mutasavvıf Mevlânâ Celâleddin Rûmî Yûnus Emre ve Hacı Bektaş Velî nin eserlerinden örnek olarak seçilen şiirlerinde insan teması edebiyat ve varoluşçu felsefe disiplinlerinin sınırları çerçevesinde benzeyen ve ayrılan yönleriyle genel olarak incelenmiş böylece insan a hem edebiyat hem de bir felsefe ekolü olan Varoluşçuluk açısından disiplinlerarası bir bakışla yaklaşılmıştır Bu bakışta ortaya çıkan manzara nettir XIII yüzyıl Anadolu sunda yaşama dönük kaygılarla dinî mistik bir ortama adeta sığınan insan ile XX yüzyılda makineleşme savaşlar vb sebeplerle yitik varoluşunu arayan insan bir noktada zaman tünelinde paralel bir çizgide seyretmektedir Yaşamında bir anlam bulabilmek adına öz yaşamıyla her daim mücadele içinde olan her iki yüzyıl insanı derin bir kaygı içindedir umutsuzdur bir kaçış planı içindedir Bu kaçış yolu XIII yüzyıl Anadolu sunda İslam dininin tesiriyle mistik ve ruhânî öğretilerle insanı sonsuzluk yoluna çıkaracak olan Tasavvuf dolayısıyla İslam dini ve Kur an olurken XX yüzyıl kıta Avrupa sında düşünür yazarlarca insan yaşamının anlamını her yönüyle sorgulayan ve sorgulatan Varoluşçuluk öğretisi ve dahası teist Varoluşçular için Hristiyanlık olacaktır Her iki yüzyıl ve dönemi hazırlayan siyasi sosyal etmenler tamamen insan ı yine kendisine keşfettirecek olan etmenlerdir Nitekim bu insanlar kendi varlığındaki gizem i ya da herkesin görmesi imkânsız olan eksikliği yine kendi özgür arayışlarıyla bir sorumluluk bilincinde çözmektedirler