Divan Şiiri Şekil Bilgisi — Cemal Kurnaz

Kitapta Divan şiirinde kullanılan nazım şekilleri inceleniyor Giriş bölümünde nazım şekilleriyle İlgili terim ve kavramlar tanıtılıyor Böylece kitapta kullanılan veya önerilen terimleri de tanıma imkânı buluyoruz Kitabın en dikkat çekici yönü nazım şekillerinin sistematiğiyle ilgili görüşü Nazım şekilleri kafiyelerine ve nazım birimlerine bağlı olarak ortaya çıkar Nazım şekilleri bu bakımından kafiyelerine göre tek kafiyeli ve çok kafiyeli nazım birimine göre de beyit birimli ve bent birimli olarak yeniden tasnif edilmiştir Bu yeni tasnif nazım şekillerini kendi içinde tutarlı yeni bir sistemle açıklamakta öğretimde yeni bir yaklaşım ve bakış açısı ortaya koymaktadır Buna göre nazım şekilleri üç temel nazım tipi etrafında oluşur 1 Gazel kaside tipi 2 Kıta tipi 3 Mesnevi tipi Nazım şekillerinin bu üç ana tipin belli bir sisteme göre genişlemesiyle nasıl oluştuğu matematiksel bir biçimde formüllerle açıklanıp şekiller arasındaki ilişkiler ortaya konur Gazel tipinin genişlemesiyle ilk bendi matla bentolan musammat şekiller meydana gelir Bunlar müsellesten muaşşere muaşşerden on birli on ikili vs şekillere doğru genişler Kıta tipinin genişlemesiyle ilk bendi musammatlarda olduğu gibi kendi içinde kafiyeli olmayan terci bent çeşitlemeleri oluşur Bunların daha önce bilinmeyen müzdeviç ve mütekerrir biçimleri de söz konusudur Mesnevi tipinin genişlemesiyle her bendin vasıtası birbirinden bağımsız olan terkib bent şekli ortaya çıkar Kitap bu tasnif yöntemiyle daha önceki çalışmalardan ayrılmaktadır Kitabın sonunda ayrıntılı bir dizinle birlikte zengin bir kaynakça sunulmuştur Kitap yeni tasnifi nazım şekillerini inceleme biçimi matematiksel bir biçimde ortaya koyduğu şekillerin oluşumu ve temel sistemini izah biçimiyle benzer çalışmalardan ayrılmaktadır Nazım şekli öğretimi ve araştırmalarına yeni bir bakış açısı kazandırmayı amaçlayan çalışma nazım şekli öğretimini daha tutarlı ve sistemli bir yapıya kavuşturmaktadır

Kitapta Divan şiirinde kullanılan nazım şekilleri inceleniyor Giriş bölümünde nazım şekilleriyle ilgili terim ve kavramlar tanıtılıyor Böylece kitapta kullanılan veya önerilen terimleri de tanıma imkanı buluyoruz Kitabın en dikkat çekici yönü nazım şekillerinin sistematiğiyle ilgili görüşü Nazım şekilleri kafiyelerine ve nazım birimlerine bağlı olarak ortaya çıkar Nazım şekilleri bu bakımdan kafiyelerine göre tek kafiyeli ve çok kafiyeli nazım birimine göre de beyit birimli ve bent birimli olarak yeniden tasnif edilmiştir Bu yeni tasnif nazım şekillerini kendi içinde tutarlı yeni bir sistemle açıklamakta öğretimde yeni bir yaklaşım ve bakışaçısı ortaya koymaktadır Buna göre nazım şekilleri üç temel nazım tipi etrafında oluşur 1 Gazel kaside tipi 2 Kıta tipi 3 Mesnevi tipi Nazım şekillerinin bu üç ana tipin belli bir sisteme göre genişlemesiyle nasıl oluştuğu matematiksel bir biçimde formüllerle açıklanıp şekiller arasındaki ilişkiler ortaya konur Gazel tipinin genişlemesiyle ilk bendi matla bentolan musammat şekiller meydana gelir Bunlar müsellesten muaşşere muaşşerdenon birli on ikili vs şekillere doğru genişler Kıta tipinin genişlemesiyle ilk bendi musammatlarda olduğu gibi kendi içinde kafiyeli olmayan terci bent çeşitlemeleri oluşur Bunların daha önce bilinmeyen müzdeviç ve mütekerrir biçimleri de söz konusudur Mesnevi tipinin genişlemesiyle her bendin vasıtası birbirinden bağımsız olan terkib bent şekli ortaya çıkar Kitap bu tasnif yöntemiyle daha önceki çalışmalardan ayrılmaktadır Kitabın sonunda ayrıntılı bir dizinle birlikte zengin bir kaynakça sunulmuştur Kitap yeni tasnifi nazım şekillerini inceleme biçimi matematiksel bir biçimde ortaya koyduğu şekillerin oluşumu ve temel sistemini izah biçimiyle benzer çalışmalardan ayrılmaktadır Nazım şekli öğretimi ve araştırmalarına yeni bir bakış açısı kazandırmayı amaçlayan çalışma nazım şekli öğretimini daha tutarlı ve sistemli bir yapıya kavuşturmaktadır

Bu kitap ilk kez yayınlanmaktadır Kitapta Divan şiirinde kullanılan nazıma şekilleri inceleniyor Bu konuda daha önce yayınlanmış kitaplar da var Ancak bu eser nazım şekillerini inceleme ve öğretmede eskilerden farklı yepyeni bir yöntem izliyor Giriş bölümünde nazım şekilleriyle ilgili terim ve kavramlar tanıtılıyor Böylece kitapta kullanılan veya önerilen terimleri de tanıma imkânı buluyoruz Kitabın en dikkat çekici yönü nazım şekillerinin sistematiğiyle ilgili görüşü Nazım şekilleri kafiyelerine ve nazım birimlerine bağlı olarak ortaya çıkar Nazım şekilleri bu bakımından Kafiyelerine göre Tek kafiyeli Çok kafiyeli Nazım birimine göre de Beyit birimli Bent birimli olarak yeniden tasnif edilmiştir Bu yeni tasnif nazım şekillerini kendi içinde tutarlı yeni bir sistem le açıklamakta öğretimde yeni bir yaklaşım ve bakış açısı ortaya koymaktadır Buna göre nazım şekilleri üç temel nazım tipi etrafında oluşmuştur 1 Gazel kaside tipi 2 Kıta tipi 3 Mesnevi tipi Nazım şekillerinin bu üç ana tipin belli bir sisteme göre genişlemesiyle nasıl oluştuğu matematiksel bir biçimde formüll erle açıklanıp şekiller arasındaki ilişkiler ortaya konulmuştur Gazel tipinin genişlemesiyle ilk bendi matla bent olan musammat şekiller meydana gelmektedir Bunlar müsellesten muaşşere muaşşerden on birli on ikili vs şekillere doğru genişlemektedir Kıta tipinin genişlemesiyle ilk bendi musammatlarda olduğu gibi kendi içinde kafiyeli olmayan terci bent çeşitleri oluşmaktadır Bunların daha önce bilinmeyen müzdeviç ve mütekerrir biçimleri de söz konusudur Mesnevi tipinin genişlemesiyle her bendin vasıtası birbirinden bağımsız olan terkib bent şekli ortaya çıkmaktadır Kitap bu tasnif yöntemiyle daha önceki çalışmalardan ayrılmaktadır Kitabın sonunda ayrıntılı bir dizinle birlikte zengin bir kaynakça sunulmuştur Kitap yeni tasnifi nazım şekillerini inceleme biçimi matematiksel bir biçimde ortaya koyduğu şekillerin oluşumu ve temel sistemini izah biçimiyle benzer çalışmalardan ayrılmaktadır Nazım şekli öğretimi ve araştırmalarına yeni bir bakış açısı kazandırmayı amaçlayan çalışma nazım şekli öğretimini daha tutarlı ve sistemli bir yapıya kavuşturmaktadır