Divan Şiirinde Harf Simgeciliği — Dursun Ali Tökel

Yaklaşık 600 yıl boyunca devam etmiş bir edebiyat ekolü olan Eski Türk Edebiyatının mitolojik yönelimleri açısından ele alınıp incelenmesinin bir zaruret olduğu kanaatinden yola çıkılarak hazırlanan bu eserde Eski Türk Edebiyatı metinlerinde adı geçen şahısların mitolojik yönleri üzerinde durulmuştur Bu eserde Divan şiirindeki mitolojik şahıslar hemen hemen bütün kadim milletlerin mitolojik rivayetlerine başvurularak hazırlanmaya çalışılmıştır Giriş bölümünde mitoloji mitoloji ve sanat mitoloji ve edebiyat konularının da uzun ve ayrıntılı bir analize tabi tutulduğu bu eser alanında ilk olma özelliğini de ihtiva etmekte ve bu konularda araştırma yapmak isteyenler için vazgeçilmez bir kaynak olma özelliği taşımaktadır

Hangi dönem ve akıma ait olursa olsun bir şâir iç dokusunda dış âleme göndermelerde bulunan pek çok kaynağa başvurur Bilhassa Divan şâiri şiir kurgusunda tarih din mitoloji menkıbe gündelik hayat astronomi astroloji akıl ve nakli ilimler vb sonsuz denebilecek çeşitlilikte kaynakları kullanması itibariyle pek çok şâirden ayrılır Divan Şâirinin Şiir kurgusunda zaman zaman başvurduğu kaynaklardan biri de harflerin gizemli dünyasıdır Tabi burada harflerle kasdedilen Arap alfabesindeki harflerdir Bu harflerin şekilsel özelliklerini varlıklar âleminde çeşitli nesnelere benzeten şâir şiir kurgusunda bu şekil benzerliklerinden yararlanarak çeşitli harf kelime ve ses oyunları yapmakta ve gizemli bir dil olan şiiri daha da çarpıcı hâle getirmektedir Bu şiirde elif cim dal re sin sad ayın kaf lam mim nun lamelif ve ye gibi harfler zaman zaman sevilen varlığın bazı özelliklerine teşbihen kullanıldığı gibi bazen de delilik varlıkları simgesel yolla ifade etmekte ve bu özellikleri itibariyle şâirin varlığa tasarrufunun başka boyutlarını gözler önüne sermektedir Bu çalışmada şâirin harflerin gizemli dünyasındaki yolculuğu ele alınmış

Hangi dönem ve akıma ait olursa olsun bir şâir iç dokusunda dış âleme göndermelerde bulunan pek çok kaynağa başvurur Bilhassa Divan şâiri şiir kurgusunda tarih din mitoloji menkıbe gündelik hayat astronomi astroloji akıl ve nakli ilimler vb sonsuz denebilecek çeşitlilikte kaynakları kullanması itibariyle pek çok şâirden ayrılır Divan Şâirinin Şiir kurgusunda zaman zaman başvurduğu kaynaklardan biri de harflerin gizemli dünyasıdır Tabi burada harflerle kasdedilen Arap alfabesindeki harflerdir Bu harflerin şekilsel özelliklerini varlıklar âleminde çeşitli nesnelere benzeten şâir şiir kurgusunda bu şekil benzerliklerinden yararlanarak çeşitli harf kelimeve ses oyunları yapmakta ve gizemli bir dil olan şiiri daha da çarpıcı hâle getirmektedir Bu şiirde elif cim dal re sin sad ayın kaf lam mim nun lamelif ve ye gibi harfler zaman zaman sevilen varlığın bazı özelliklerine teşbihen kullanıldığı gibi bazen de delilik varlıkları simgesel yolla ifade etmekte ve bu özellikleri itibariyle şâirin varlığa tasarrufunun başka boyutlarını gözler önüne sermektedir Bu çalışmada şâirin harflerin gizemli dünyasındaki yolculuğu ele alınmış