Doğu nun Bulutları İran Türkmen Sınırında Seyahatler ve Rus Yayılmacılığına Dair Gözlemler — Valentine Baker

Valentine Baker Türkiye de yakından tanınan bir İngiliz subay Osmanlı Ordusunda beş yıla yakın görev yapan ve Tu rk Jandarma Teşkilatı nın kuruluşunda önemli rol oynayan Baker 93 Harbi nde Alman kökenli Osmanlı generali Mehmet Ali Paşa ya Ludwig Karl Friedrich Detroit danışmanlık yapmış ve bizzat iştirak ettiği Şıpka Geçidi ve Taşkesen Muharebelerinde sergilediği komuta ve kararlılıkla Osmanlı Ordusunda haklı bir ün kazanmıştı Baker Kırım Haribi nden sonra Rusların Türkistan daki hızlı ilerleyişlerinin İngiliz yönetimi altındaki Hindistan alt kıtasına ulaşmadan durmayacağına inanan önemli bir askerdi Politika yapıcıları bu konuda bilgilendirmek ve Rusya yla ilişkilerinde alacakları kararlarda bu hususu göz önünde bulundurmaları için elinden geleni sonuna kadar yapmıştır Haddizatında Baker ın gezisinin amacı da İngiliz siyasetçilerin dikkatini bu tehlikeye çekerek tedbir alınmasını sağlamak ve kamuoyunda bu konuya dair farkındalık yaratmaktı Elinizdeki eserin konusu Doğu da Rus İngiliz rekabeti bağlamında Kaçar idaresindeki İran ın kuzeydoğu sınırı olsa da yazar bölgeye giderken uğradığı Balkan şehirleri Tuna Nehri boyları Viyana İstanbul Sinop Trabzon Batum Tiflis Vladikavkaz Gence Şamahı Baku Enzelî Bender i Gez Esterâbâd Aşurada Etrek Nehri ne kadar Hazar ın doğu kıyısı Çekişler Eşref Sârî Bârfrûş mûl Dâmğân Şâhrûd Bistâm Simnân Mezînân Nîşâbûr Meşhed Kelât ı Nâdirî Deregez Bucnûrd ve ayrıca Avrupa ya dönerken uğradığı Stavropol Rostov Moskova St Petersburg gibi şehirler ve bölgeler hakkında da ayrıntılı bilgiler veriyor Baker ilgili tarihte Kaçar Devleti Osmanlı ve Afganistan ın İngiltere nezdinde İngiliz Rus rekabetindeki yerine dair oldukça çarpıcı ve özgün değerlendirmelerde de bulunuyor Dr Resul Şahsi nin yine yüzlerce ayrıntılı notla birlikte çevirdiği bu önemli eserin dünya siyasetinin geçirdiği dönüşümün anlaşılması bağlamında okurlara ciddi bilgiler sunacağı açıktır