Doğu Seyahatnamesi

13 YÜZYILIN SONLARINDA ORTADOĞU YA YOLCULUK Ricoldus de Monte Crucis in dürüst ve nispeten tarafsız bir dille kaleme aldığı seyahatnamesi Ortadoğu daki Latin varlığının sona erdiği Moğol istilası sonrası bölgenin istikrara kavuşmaya başladığı ve o coğrafyaya sonraki yüzyıllarda hâkim olacak aktörlerin ortaya çıktığı bir dönemin panoramasını çizmesi bakımından oldukça değerli bir eser Bunun yanı sıra Müslüman dünyasına yönelik militarist perspektifin dışına çıkarak sonraki 300 yıl Doğu Batı dikotomisinin yönünü belirleyen bir kaynak ve oryantalizmin öncülü olmasıyla da Doğu Seyahatnamesi mutlaka okunmayı anlaşılmayı bekliyor Müslüman inancına fazla müsamahakâr bakmasa da kendisinden önce İslam ın reddiyesi üzerine yazan dindaşı teologların düştükleri hataya düşmeyerek İslam ın sapkınlık değil apayrı bir din olduğu gerçeğini ortaya çıkardığı düşünülünce Ricoldus un bölgeye ve insanına bakışını apayrı bir yere koymak gerekiyor 1240 larda Tiflis te faaliyete başlayıp Ortadoğu yu kendine faaliyet alanı olarak belirleyen Dominikan Tarikatı zamanla görev sahasını Tebriz e kadar genişletmiştir Tarikatın Anadolu ve Ortadoğu toprakları hakkında bilgi almak ve misyonerlik faaliyetlerinde bulunmak üzere görevlendirdiği keşişlerden biri de Ri coldus de Monte Crucis tir Kutsal Topraklardan başlayan yolculuğunu Kilikya Doğu Anadolu Azerbaycan İran ve Irak ta sürdürüp Bağdat ta sonlandıran Ricoldus yazdığı eserle Ortadoğu halkları ve gelenekleri üzerine benzersiz bir kaynak ortaya koymuştur 1289 1291 yıllarında keşişin Bağdat ta olduğu günlerde yazdığı ve orijinal ismi Liber Peregrinationis in Partibus Orientis olan Doğu Seyahatnamesi Bağdat ın Moğol işgali altındaki dönemini anlatan kısımlarıyla da modern tarih yazımını aratmayan Batılı kaynakların başında gelmekte Ahmet Deniz Altunbaş ın Latince aslından çevirdiği ve notlandırdığı Doğu Seyahatnamesi Suriye Celile Tiberya Yafa Kudüs Ürdün Filistin Trablusşam Tartus Kilikya Yumurtalık Toroslar Sivas Erzurum Ağrı Tebriz Bağdat Musul Tikrit gibi dünyada benzersizliğini hâlâ koruyan Ortadoğu ve Mezopotamya diyarlarının kendine has çok kültürlü atmosferini başarıyla yansıtıyor ve bugün de ilgiyle okunmayı fazlasıyla hak ediyor