Doktor Ve Sağlıkçılara Şiddetin Hukuki Boyutu Ve Sonuçları — Asım Ekren

YÖNELİK ŞİDDET EYLEMLERİNİN KAPSAMI HUKUKİ BOYUTU ve SONUÇLARI SAĞLIK MESLEĞİ MENSUPLARINA ÖZGÜ SUÇLAR SAĞLIK ÇALIŞANLARIYLA İLGİLİ CEZAİ KAVRAMLAR 1 Doktor yada sağlık personelinin ceza hukuku açısından konumu kamu görevlisi yada memur olmasının sonucu 1 2 Sağlık çalışanlarının mesleki faaliyetleri nedeniyle maruz kaldıkları eylemler 5 a Kasten yaralama öldürme 5 b Hakaret 7 b 1 Yargıtay uygulamalarında doktor sağlık çalışanlarına kamu görevlilerine karşı hakaret 8 b 1 1 Beddua kaba nezaket dışı ağır eleştiri hak arama özgürlüğü kişinin uğradığını düşündüğü haksızlığı dile getirme nedeniyle nedeniyle hakaret 8 b 1 2 Sair söz yada davranışlar nedeniyle verilen karar örnekleri 12 b 1 3 Hastanenin acil servisinde hakaret ve aleniyet unsuru 14 b 1 4 Doktorun davranışı nedeniyle hakaret ve tehdit eyleminde haksız tahrik hükmünün uygulanıp uygulanmayacağının tartışılması 17 c Tehdit 17 ç Görevi yaptırmamak için direnmek 19 d Mala zarar vermek 20 3 Doktorların görevi kötüye kullanma yada ihmal suçları örnek kararlar 23 3 a Doktorlar yönünden genel olarak görevi ihmal görevi kötüye kullanma 23 3 a 1 Biyoloji ve Tıbbın Uygulanması Bakımından İnsan Hakları ve İnsan Haysiyetinin Korunması Sözleşmesi İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi 25 VI 3 a 2 19 02 1960 tarihli Tıbbi Deontoloji Tüzüğü 25 3 a 3 Hasta Hakları Yönetmeliği 25 3 a 4 Hekimlik Meslek Etiği Kuralları 26 3 a 5 Malpractice Bildirisi 26 3 b Doktorların görevi kötüye kullanmaları yada ihmal suçlarına ilişkin karar örnekleri 29 3 b 1 İcapçı doktorun çağrıya rağmen hastaneye gitmeyerek hastanın durumunun ağırlaşmasına neden olmak suretiyle görevi ihmal etmesi 29 3 b 2 İcapçı doktorun çağrıya rağmen hastaneye gitmeyerek hastanın ölümüne neden olmak suretiyle görevi ihmal etmesi 29 3 b 3 Doktorun çağrıya rağmen hastaneye gitmeyerek hastanın bebeğinin ölü doğmasına neden olarak görevi kötüye kullanması 30 3 b 4 İcapçı doktorun çağrıya rağmen hastaneye gitmeyerek hastanın ölümüne neden olmak suretiyle görevi kötüye kullanması 30 3 b 5 Doktorun mesai saatinde görev başında bulunmayarak görevi kötüye kullanması 31 3 b 6 İcapçı doktorun çağrıya rağmen hastaneye gitmeyerek gebe kadının ve bebeğinin ölümüne neden olarak görevi ihmal etmesi 31 3 b 7 Doktorun otopsi yapmayarak görevi kötüye kullanması 31 3 b 8 Doktorun taksirle ölüme neden olması ve görevi kötüye kullanmasının karşılaştırılması 32 3 b 9 Talep edilen ambulansın gönderilmemesi suretiyle görevi kötüye kullanma 33 3 b 10 Doktorun eksik tedaviyle hastanın düşük yapmasına neden olduğunun ileri sürülmesi suretiyle görevi ihmal 34 3 b 11 Doktorun eksik tedaviyle hastanın bebeğinin ve ölümüne neden olduğunun ileri sürülmesi suretiyle görevi ihmal 34 3 b 12 Doktorun tedavi sürecinde gerekli kontrol ve tahlilleri yapmamak suretiyle hastanın ölümüne neden olduğunun ileri sürülmesi suretiyle görevi ihmal 35 3 b 13 Doktorun hastaları özel hastaneye yönlendirmek suretiyle görevi kötüye kullanması 36 3 b 14 Doktorun hastayı hastahane ortamında tedavi etmesi gerekirken taburcu ederek durumunun kötüleşmesine neden olarak görevi ihmal etmesi 36 VII 3 b 15 Doktorun hastayı uzmanından konsültasyon istemesi gerektiği halde bunu yapmayarak evine göndermesinden sonra hastanın ölmesi nedeniyle görevi ihmal etmesi 37 3 b 16 Tıbbi hata ile yaralanma yada ölüm arasında illiyet bağının olmaması durumu 38 4 Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet eylemlerinin artması üzerine yapılan yasal düzenlemeler 39 663 Sayılı KHK nın 54 Maddesi Hukuki Yardım 39 Sağlık Bakanlığı Personeline Karşı İşlenen Suçlar Nedeniyle Yapılacak Hukuki Yardımların Usül ve Esasları Hakkında Yönetmelik 39 Sağlık Bakanlığı Hasta ve Çalışan Güvenliğinin Sağlanmasına Dair Yönetmelik 40 Sağlık Bakanlığı 14 05 2012 tarih ve 2012 23 sayılı ile 27 07 2012 tarih ve 2012 850 sayılı genelgeleri 41 Sağlık Bakanlığı Beyaz Kod Birimi 41 İçişleri Bakanlığının 26 04 2012 tarih ve 2012 22 sayılı genelgesi 41 3359 Sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu 12 Ek Maddesi 42 5 Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet eylemlerinin soruşturma yapmaya yetkili makamlara cumhuriyet başsavcılığına emniyete jandarmaya bildirilmesinde ihbar veya şikayet edilmesinde yasal zorunluluk var mıdır 44 6 Doktor sağlık çalışanlarına yönelik gerçekleşen şiddet eylemlerinde hızlı ve etkili soruşturma yapılması uygulamadaki soruşturmalarda yapılan hatalar 47 7 Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet eyleminde bulunan şüphelilerin tutuklanması meselesi 49 8 Şiddet eylemlerinde sağlık mesleği mensubunun meydana gelen olayda etken olabilecek söz yada davranışları nedeniyle haksız tahrik uygulaması 52 9 Hekim sağlık çalışanlarına özgü suçlar doktor sağlık çalışanlarınca işlenmesi halinde cezası artan suçlar 56 a Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi 57 b Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç yapma veya satma 60 c Bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaçların ticareti 60 d Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti 61 e Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma 61 f Gerçeğe aykırı belge düzenlemek belgede sahtecilik 61 VIII ı Sağlık birimlerindeki protokol defterlerinde tahrifat yapmak deftere gerçeğe aykırı kayıt yapmak 64 10 Sağlık çalışanlarının kendi aralarındaki suç teşkil eden eylemleri 65 Şahsi sosyal ilişkilerinden kaynaklanan eylemler 66 Bir taraf için görevden kaynaklanan eylemler 66 İki taraf için de görevden kaynaklanan eylemler 67 11 Sağlık mesleği mensuplarının hangi eylemleri doğrudan soruşturmaya hangi eylemleri soruşturma iznine tabidir 68 12 Sağlık birimleri yönetimlerinin cumhuriyet başsavcılığı mahkemelerle yaptıkları resmi yazışmalarında olası sorumluluklar 70 13 Diş tabipliği sahte veya diplomasız yetkisiz diş hekimliği yapmak 74 13 1 Diş hekimliği mesleğinin genel nitelikleri 74 13 2 1219 Sayılı Kanuna göre diş tabiplerinin idari para cezasını gerektiren eylemleri 74 13 3 Diş hekiminin muayenehanesinde yetkisiz kişileri çalıştırması 75 13 4 Yetkisiz olarak diş hekimliğini yapmak 75 13 5 Diplomasız sahte diş hekimliği yapmak 76 13 6 Diş protez teknikerlerinin diş tabipliği faaliyetlerinde bulunması 79 14 İzinsiz ruhsatsız sağlık kurumu açmak sağlık hizmeti sunmak 81 1219 Sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun un 25 Maddesi 81 1262 Sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu nun 19 Maddesi 81 3359 Sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu 82 14 1 Sahte hekimlik yapmak 83 14 2 İzinsiz yetkisiz hekimlik yapmak 83 14 3 İzinsiz ruhsatsız tıbbi müstahzar imal etmek satmak 84 14 4 Ruhsatsız izinsiz sağlık hizmeti sunmak 86 15 Aydınlatılmış onam belgesi ve cezası 88 Uygulamada karıştırılan bin husus Usulüne göre hazırlanmış ve izah edilmiş aydınlatılmış onam belgesi doktorun sorumluluğunu ortadan kaldırır 89 Aydınlatılmış onam belgesini düzenlememenin cezası 90 Anayasa Madde 17 90 1219 Sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarz ı İcrasına Dair Kanun Madde 70 91 IX İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi 5 Maddesi 91 Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 91 Türk Tabipleri Birliği Hekimlik Meslek Etiği Kuralları Madde 26 92 16 Ebeler sahte diplomasız yetkisiz olarak ebelik yapmak 95 16 1 Ebelik mesleğinin genel nitelikleri 95 16 2 Sahte ebelik yapmak 96 16 3 İzinsiz yetkisiz ebelik yapmak 96 16 4 1219 SK ya göre ebelerin idari para cezasını gerektiren eylemleri 96 17 Hastabakıcı diplomasız yetkisiz olarak hastabakıcılığı yapmak 98 17 1 Hastabakıcılık mesleğinin genel nitelikleri 98 17 2 İzinsiz yetkisiz hastabakıcılık yapmak 98 17 3 1219 SK ya göre hastabakıcıların idari para cezasını gerektiren Eylemleri 99 18 Hemşireler sahte veya diplomasız yetkisiz hemşirelik yapmak 100 18 1 Hemşirelik mesleğinin genel nitelikleri 100 18 2 Sahte izinsiz yetkisiz hemşirelik yapmak 101 18 3 6283 Sayılı Kanuna göre hemşirelerin idari para cezasını gerektiren eylemleri 102 19 Başka doktorun kaşe ve veya imzasını kullanmak 103 20 Bir kısım sağlık mesleği mensubunun yetkisinde olan işleri diplomasız veya belgesiz olarak yapmak veya bu unvanları takınma suçu 106 21 Tabiplerinin idari para cezasını gerektiren eylemleri 108 21 1 Muayenehane açma yada nakil bildirimini yapmama 108 21 2 Görev yerini terk yada mesleği bırakma bildirimini yapmama 108 21 3 Kendisinde olmayan belli ünvanları kullanma yetkisiz tıp eğitimini verme 108 21 4 Ticari faaliyette bulunma 108 21 5 Tabip odasına kayıt yapmama 108 21 6 Reklam yapma 108 22 Özel ve kamu sağlık urum ve kuruluşlarında çalışan tabipler diş tabipleri ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanların sigortasının yapılmaması suçu 109 23 Bir karşılaştırma Sağlık mesleği mensupları ile diğer kamu görevlilerinin usulsüz olarak görev yapmaları 111 23 1 Kamu görevinin usulsüz olarak üstlenilmesi 112 X 23 2 Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma 112 23 3 Sahte diplomasız tabiplik yapmak 112 23 4 İzinsiz yetkisiz olarak tabiplik yapmak 112 23 5 Diplomasız sahte diş tabipliğini yapmak 112 23 6 İzinsiz yetkisiz olarak diş tabipliğini yapmak 113 23 7 Sahte diplomasız ebelik yapmak 113 23 8 İzinsiz yetkisiz ebelik yapmak 113 23 9 Sahte izinsiz yetkisiz hemşirelik yapmak 113 23 10 İzinsiz yetkisiz hastabakıcılık yapmak 114 II BÖLÜM UYGULAMADA ADLİ RAPOR 1 Adli rapora genel bakış 115 2 Adli raporun yasal dayanağı 116 3 Adli raporun düzenlenmesi 118 4 Adli raporun önemi etkisi ve hukuki değeri 120 5 Adli raporun sorumluluğu 122 6 Adli raporun düzenlenmesinde görev ve takdirin kapsamı 124 7 Uygulamada adli rapor düzenlenmesindeki eksiklik ve aksaklıklar 125 8 Sonuç olarak ne yapmak gerektiği