Duâ Teolojisi — Osman Oral
Duâ Teolojisi
Osman OralCinius Yayınları
Duâ Teolojisi
Osman OralTanrı insan ilişkisinin en varoluşsal formunu oluşturan duâ kulluk ibâdet salât takva ve tevhid eylemlerini kapsar Bir yönüyle duâ insan davranışlarında bir değişim isteği ve çağrısıdır Gönül söz ve eylem birlikteliği ile istek ve arzuların sonuca ulaşacağını anlatır Bu içsel iradenin Tanrı iradesine sunumu gibidir Sadece bir söz ve ibadet değil kişilik ve karakter oluşumunda teolojik bir davranış biçimini yansıtır İnsanın özgürlüğünü reddeden cebrî determinist anlayışlara göre insan duâsının fazla bir önemi olmaz Çünkü Allah ezelden beri her şeyi bilir dilediğini yapar insan rızkını ecelini fiillerini ve karakterini değiştiremez Oysa duâ kainatın işleyişi ile insan davranışlarının ortaya çıkması sürecinde psikolojik önemli bir etkisi vardır Huy ve karakter oluşmasında insanın hiçbir payının olmadığını söylemek yahut onun kısmen de olsa değiştirilemediği iddiası Kur an ın duâ teolojisine ve beşerî tecrübeye zıddır İnsan irâdesini cehâletten ilme zulümden adâlete tembellikten çalışma ve başarıya iyilik ve güzelliklere azim ve sabırla yönlendirmek durumundadır Allah kendisine güvenen mümin kullarına Bana duâ edin duânızı kabul edeyim Rabbinize tazarru ve gizlice boyun bükerek ve ihlâslı olarak duâ edin Duâ edenlerin isteklerine mutlaka karşılık veririm Allah a korkuyla ve ümitle duâ edin diyerek nasıl duâ edeceklerini öğretir sebeplere uyma konusunda tevhidi çaba ve gayretleri önemser Duânız olmasa Rabbim size ne diye değer versin ifadesiyle kulun inanç söz ve eylem olarak düzgün bir şekilde duâsına değer verir Kur an da melek nebi ve salihlerin yaptıkları duâlar örnek olarak sunulur Duâ teolojisinin arka planını ve çerçevesini bu duâların oluşturduğu söylenebilir
Cinius Yayınları
Görünen ve görünmeyen yaratılmış varlıkların varoluş hikmeti bir ve tek Allah a ibadettir İnsanlar sıhhatli ve düzenli bir şekilde hayatlarının devamı için yaratıcının rızâsı yolunda ibadet ederler Şuursuz varlıkların ruku secde teşbih ve salâtı içeren ibadetleri zorunlu iken şuurlu varlıkların ibadeti ise özgür irade ve gönül rızâsına dayanır İbadet insanın Allah a karşı duyduğu güven saygı ve sevginin sonucu O nun rızâsına uygun davranma çabası ve iradî davranışlarını ifade eder Salât namaz savm oruç zekât karz ı hasen hac ve cihad vb nüsükleri de kapsar Şekil ve ritüel ile sınırlı nüsük menâsik daha dar iken ibadet hayatın tüm alanlarına yayılır Nüsük insan yoluyla hayatı gübreler yağmur olup yağar ve hayatın içinde ibadetleri ortaya çıkarır İnsanlar ibadetleri kendi yaşamsal döngüleri yolunda sırf Allah ın rızâsına nâil olmak O na yaklaşmak O na bağlılık ve itaatlarını göstermek şükran ve ta zim duygularını ifade etmek vb gibi hikmetlerle yaparlar Fert ve toplum yararına gerçekleştirilen iradî her olumlu ve iyi davranış ibadet olarak dinî ve mânevî bir anlam kazanır İnsanın yapması edip eylemesi anlamına gelen çalışma üretme icat etme meydana getirme iyilik yapma imar etme zulme karşı mücâdele edip direnme kötülükleri önleme iyi güzel davranma doğru olma vs de birer iş ve oluş ibadet olur Kur an veya kâinatı okumak içindeki hak hakikatleri delilleri ilimleri gizlemeden kelime ve kavramlara yüklenilen anlamları tahrifsiz doğru bir şekilde anlamak anlatmak ve eyleme dönüştürmek de ibadettir Ganî Hamîd ve Samed isim ve nitelikli Allah yarattığı kulların ibadetine ihtiyacı olmaz aksine fakîr âciz fıtratta yaratılan insanın sıhhatli düzenli ve huzurlu yaşayabilmesi için ibadete ihtiyacı vardır İlahî rızâ doğrultusunda ihlâs tevhid ve takvâ temelinde ibadetler güzel ahlâk ve salih amele yönlendirir hayatı canlı düzenli huzurlu ve sıhhatli bir şekilde devamını sağlamada vasıta olurlar