Dünden Bugüne Türk Ermeni İlişkileri 23 A 3 — İdris Bal

Ermenilere en sadık millet Millet i Sadıka tanımlaması yapılması nasıl tarihi bir gerçek ise özellikle 19 yüzyıl sonu ve 20 yüzyıl başında tatsız olayların olduğu da bir gerçektir Tarihteki olumlu ilişkilerin olduğu dönem de tatsızlıkların gerçekleştiği dönem de duygusallıktan uzak dönemin şartları güç dengeleri propagandalar gibi faktörler göz önüne alınarak değerlendirmeye tabi tutulmalıdır Tarihte tatsızlıklar olduğu gibi Türkler ve Ermeniler arasında kardeşlikle ve uyumla dolu uzunca bir dönem de olmuştur Bu nedenle geçmişe sadece olumsuzluklar penceresinden bakılarak geleceği gölgeleyecek şekilde değerlendirilmesi olayın kısır bir kan davası şekline dönüştürülmesi Türkler Ermeniler bölge halkı ve hatta dünya barışı için doğru ve adil bir yaklaşım değildir Doğru olan yaklaşım bardağın dolu tarafına bakarak olayları devrin parametreleri içinde değerlendirmek geleceğe umutla bakmak barış ve işbirliğini teşvik edecek olumlu adımlar atmaktır

Sahi kimdir bu Ermeniler Tarihlerini anlatmaya nereden başlamak gerekir Dünyanın dört bir yanına dağılmış bu halk hangi toprağın çocuğudur ve şimdi nerelerde hangi koşullarda yaşar Hangi dilleri konuşurlar ne yerler ne içerler Peki ya bayramları dini ve geleneksel ritüelleri dansları müzikleri kıyafetleri masalları oyunları Londra daki The Armenian Institute ün Ermeni Enstitüsü direktörü Susan Paul Pattie nin Gagik Stepan Sarkissian ve Maral Kerovpyan la beraber hazırladığı 5 16 yaş arası çocuklara yönelik bu kitap Ermeni tarihine ve kültürüne bir giriş niteliğinde Fotoğraflar illüstrasyonlar ve haritalarla renklenen kitap yukarıda yöneltilen sorulara ve daha pek çok merak edilen konuya yanıt verirken her bölüm ek açıklamalar görseller sorular ve alıştırmalarla zenginleşiyor Kitap Ermeni çocukların halklarının geçmişini ve bugününü öğrenmelerine imkân sağlamasının yanı sıra bu coğrafyada yüzyıllardır beraber yaşayan bütün halklardan çocukların birbirlerine değen yaşayış ve geleneklerini fark etmelerini de mümkün kılıyor Umuyoruz ki Kim bu Ermeniler yalnızca çocuklar için değil yetişkinler için de keyifli bir okuma sunar Tüm tarihin ve kültürün fazlasıyla tek boyutlu olarak tanıtılıp öğretildiği Türkiye de yetişkinlerin de Kim Bu Ermeniler den çok şey öğreneceğine inanıyoruz

Ermeni sorunu son yıllarda uluslararası platformda yer alan çok önemli bir konu hale geldi Ama konu tarihsel mecrasından çıkarıldı giderek siyasallaştırıldı Bu konuya siyasi olarak bakanlar soykırım kavramını öne çıkardı Konuya yansız olarak bakan tarihçiler ise belgeler üzerinde durmaktadırlar Gürel kitabında yer verdiği belgeler için şöyle demektedir Türk Devlet Arşivlerinde yaklaşık bir milyona yakın Ermeni temalı belgenin var olduğunu ve tüm araştırmacılara açık olduğunu biliyorum Bazı yabancı araştırmacılar tarafından bu arşivlerden yeteri kadar faydalanıldığı halde Türk Ermeni ilişkisine katkı koyamadıklarını üzülerek görüyorum Bu kitapta Milli Mücadele sırasında Atatürk ün Anadolu da yaşanan Ermeni olaylarına verdiği tepkilere ait 30 belge ile yabancı kaynaklı 330 belgeye yer verilmiştir