Ebü l Berekat Nesefi ve Adudüddin İci İlmi Hayatları ve Eserleri — Haliloğlu Hasan

Dr Hasan Haliloğlu İslâmî yayınlar geleneğimizde geçmişte yaşamış âlimlerimizin ilmî hayatlarını biyografilerini yaşadıkları dönemleri ele alan eserlerin çokça yazıldığını görmekteyiz Bunlar ilmî geleneğimizin canlı tutulmasında önemli rol oynayan değerli çalışmalardır Bu çalışmalarda âlimlerimizin biyografileri tek tek ele alındığı gibi bazen de ortak ya da karşıt vasıflar taşımaları hasebiyle karşılaştırmalı olarak ele alındığı da görülmektedir Biz de tefsirci yönlerini ön plana çıkardığımız iki âlimimizin her yönüyle bilinmesini amaçladık Bu sebeple Ebü l Berekât Nesefî ile Adudüddîn Îcî nin İlmî Hayatları ve Eserleri adlı kitabımızı yayınladık Müfessirlerimiz Nesefî ile Îcî nin doğum tarihleri arasında 60 yıllık bir zaman farkı vardır Nesefî önce Îcî sonra yaşamıştır Nesefî 620 1223 de Mâverâünnehir de bugünkü Özbekistan toprakları içinde Buhârâ Semerkant arasında Nesef de Naxşeb Qarşı doğmuştur 710 1310 da Bağdat tan ilmî seyahatinden dönerken Huzistan ın Îzec kasabasında vefât etmiştir Îcî 680 1281 de Fars Eyâleti nin Şîrâz şehrine bağlı Îc Eg kasabasında doğmuştur Muzafferîler Hânedanlığı ndan Mübârizüddîn Muhammed tarafından hapsedildiği Direymiyan Kalesi nde 756 1355 de vefât etmiştir Müfessirlerimizin yaşadığı dönem ve ortam arasında ciddî farklılıklar vardır Çünkü Nesefî nin hayatı çileli Îcî nin hayatı istikrarlı geçmiştir Nesefî nin yaşadığı yıllar Bağdat Abbâsî Hilâfeti ne bağlı Selçuklu Devleti nin Moğollar tarafından istilâ edildiği Mâverâünnehir de Buhârâ nın defalarca yıkıldığı yıllardır Moğollar bölgeyi işgal edince İran Moğolları denen İlhanlı Devleti ni kurmuşlardır Îcî nin yaşadığı yıllarda ise Moğol istilâsının hızı çoktan geçmiş Selçuklular yerine İlhanlı Devleti kurulmuştu Önceleri Budist Şamanist olan bu devletin sultanları sonradan Müslüman olmuşlardır Îcî Şîrâz ve Sultâniye de ilim tahsil etmiş Şâfiî kadılığı müderrisliği yapmış İlhanlı sultanlarıyla yakın ilişkiler kurmuştur Nesefî nin Buhârâ Kirmân ve Bağdat taki ilim tahsili sıkıntılı geçmiştir Nesefî Hanefî ve Mâturîdî dir Bunun aksine Îcî Şâfiî ve Eşârî dir Eserlerini bu anlayışla yazmışlardır Eserlerinde ve tefsirlerinde kelâmî konuları tartışırken sapık fırkalara ve Mûtezile ye karşı reddiyeler yaptıkları gözlemlenmektedir Tevfik ve başarı Allah cc tandır img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img

Dr Hasan Haliloğlu İslâmî yayınlar geleneğimizde geçmişte yaşamış âlimlerimizin ilmî hayatlarını biyografilerini yaşadıkları dönemleri ele alan eserlerin çokça yazıldığını görmekteyiz Bunlar ilmî geleneğimizin canlı tutulmasında önemli rol oynayan değerli çalışmalardır Bu çalışmalarda âlimlerimizin biyografileri tek tek ele alındığı gibi bazen de ortak ya da karşıt vasıflar taşımaları hasebiyle karşılaştırmalı olarak ele alındığı da görülmektedir Biz de tefsirci yönlerini ön plana çıkardığımız iki âlimimizin her yönüyle bilinmesini amaçladık Bu sebeple Ebü l Berekât Nesefî ile Adudüddîn Îcî nin İlmî Hayatları ve Eserleri adlı kitabımızı yayınladık Müfessirlerimiz Nesefî ile Îcî nin doğum tarihleri arasında 60 yıllık bir zaman farkı vardır Nesefî önce Îcî sonra yaşamıştır Nesefî 620 1223 de Mâverâünnehir de bugünkü Özbekistan toprakları içinde Buhârâ Semerkant arasında Nesef de Naxşeb Qarşı doğmuştur 710 1310 da Bağdat tan ilmî seyahatinden dönerken Huzistan ın Îzec kasabasında vefât etmiştir Îcî 680 1281 de Fars Eyâleti nin Şîrâz şehrine bağlı Îc Eg kasabasında doğmuştur Muzafferîler Hânedanlığı ndan Mübârizüddîn Muhammed tarafından hapsedildiği Direymiyan Kalesi nde 756 1355 de vefât etmiştir Müfessirlerimizin yaşadığı dönem ve ortam arasında ciddî farklılıklar vardır Çünkü Nesefî nin hayatı çileli Îcî nin hayatı istikrarlı geçmiştir Nesefî nin yaşadığı yıllar Bağdat Abbâsî Hilâfeti ne bağlı Selçuklu Devleti nin Moğollar tarafından istilâ edildiği Mâverâünnehir de Buhârâ nın defalarca yıkıldığı yıllardır Moğollar bölgeyi işgal edince İran Moğolları denen İlhanlı Devleti ni kurmuşlardır Îcî nin yaşadığı yıllarda ise Moğol istilâsının hızı çoktan geçmiş Selçuklular yerine İlhanlı Devleti kurulmuştu Önceleri Budist Şamanist olan bu devletin sultanları sonradan Müslüman olmuşlardır Îcî Şîrâz ve Sultâniye de ilim tahsil etmiş Şâfiî kadılığı müderrisliği yapmış İlhanlı sultanlarıyla yakın ilişkiler kurmuştur Nesefî nin Buhârâ Kirmân ve Bağdat taki ilim tahsili sıkıntılı geçmiştir Nesefî Hanefî ve Mâturîdî dir Bunun aksine Îcî Şâfiî ve Eşârî dir Eserlerini bu anlayışla yazmışlardır Eserlerinde ve tefsirlerinde kelâmî konuları tartışırken sapık fırkalara ve Mûtezile ye karşı reddiyeler yaptıkları gözlemlenmektedir Tevfik ve başarı Allah cc tandır