Ebü ş Şeyh El İsfahani nin Kitabü l Azame sindeki Rivayetlerin Değerlendirilmesi — Yusuf Ay

Hadîs tefsîr ve fıkıh gibi birçok alanda ilmî çalışmalarıyla tanınan Ebü ş Şeyh in Allah ın varlığı ve sıfatları melekler insan ve evrenin yaratılışı güneş ay yıldız yağmur ve bulutlar gibi kozmolojik olayları Nil Nehri Kafdağı Zülkarneyn Hz Mûsâ ve kavmi Hz Süleymân Hz İlyâs Hz Îsâ ya gönderilen sofra Hz Âdem ve Hz Havva gibi insanlığın ortak değerlerini içeren rivâyetleri ihtivâ eden haberlere yer verdiği Kitâbü l Azame adlı eserin yazılmasında müellifin itikâdî anlayışı yaşadığı dönemde ve öncesinde meydana gelen günün ihtiyaçları sosyo kültürel şartlar siyasî çalkantılar itikâdî ve fıkhî kutuplaşmalar ve insanların yeryüzündeki anlam arayışları da etkili olmuştur Bu tür eserlerin içerikleri tarihten günümüze Müslümanların itikâdî ve dînî algılarını doğrudan etkilemiştir Reddiye türünün bir örneği olan Kitâbü l Azame de kozmoloji İsrâîliyyât târihî mitolojik mevzû rivâyetler bağlamında insanların evrene olan meraklarının ve sorgulamalarının geçmişten o zamana kadar bazı hadîs eserlerine yansımalarını da görmek mümkündür Erken dönem hadîs kaynakları üzerinde yapılacak konu odaklı çalışmaların günümüz hadîs problemlerinin çözümüne sunacağı katkı da şüphesiz önemlidir

Hadîs tefsîr ve fıkıh gibi birçok alanda ilmî çalışmalarıyla tanınan Ebü ş Şeyh in Allah ın varlığı ve sıfatları melekler insan ve evrenin yaratılışı güneş ay yıldız yağmur ve bulutlar gibi kozmolojik olayları Nil Nehri Kafdağı Zülkarneyn Hz Mûsâ ve kavmi Hz Süleymân Hz İlyâs Hz Îsâ ya gönderilen sofra Hz Âdem ve Hz Havva gibi insanlığın ortak değerlerini içeren rivâyetleri ihtivâ eden haberlere yer verdiği Kitâbü l Azame adlı eserin yazılmasında müellifin itikâdî anlayışı yaşadığı dönemde ve öncesinde meydana gelen günün ihtiyaçları sosyo kültürel şartlar siyasî çalkantılar itikâdî ve fıkhî kutuplaşmalar ve insanların yeryüzündeki anlam arayışları da etkili olmuştur Bu tür eserlerin içerikleri tarihten günümüze Müslümanların itikâdî ve dînî algılarını doğrudan etkilemiştir Reddiye türünün bir örneği olan Kitâbü l Azame de kozmoloji İsrâîliyyât târihî mitolojik mevzû rivâyetler bağlamında insanların evrene olan meraklarının ve sorgulamalarının geçmişten o zamana kadar bazı hadîs eserlerine yansımalarını da görmek mümkündür Erken dönem hadîs kaynakları üzerinde yapılacak konu odaklı çalışmaların günümüz hadîs problemlerinin çözümüne sunacağı katkı da şüphesiz önemlidir