Ekonomik Entegrasyon Avrupa Birliği ve Türkiye — Mehmet Dikkaya Mustafa Acar

Kitap kriz öncesi ve sonrası AB yi çeşitli açılardan değerlendiren AB nin krizden ne kadar etkilendiğini tahlil eden yazılardan oluşan bir derlemedir Böyle bir derleme kitap çalışmasının ortaya çıkma nedeni hem küresel kriz sonrası Avrupa Birliği nin yeni bir fotoğrafını çekmeye çalışmak hem de küresel kriz sonrası Türkiye kamuoyunda ve siyasetinde etkinliği azalan böylesine önemli bir entegrasyon üzerine dikkatleri yeniden çekmeye çalışmaktır Önsözden Konu Başlıkları Küresel Kriz Sonrası Avrupa Birliği ve Entegrasyonun Temel Sorunları Mustafa Acar Necmettin Erbakan Üniversitesi Mehmet Dikkaya Avrupa Birliği nin Kuruluş Felsefesi ve AB yi Ortaya Çıkaran Koşullar Tarihsel Arka Plan Mustafa Acar Avrupa Borç Krizi ve Avro nun Geleceği Muhsin Kar Küresel Finans Krizinden Avro Krizine Türkiye AB Üyelik Süreci Açısından Bir Değerlendirme Erşan Sever Avrupa Merkez Bankası ve Ortak Para Politikasının Evrimi Ali Bora Küresel Kriz Bağlamında Avro Krizi ve Türkiye ye Etkileri Ahmet Çetinkaya Küresel Kriz ve Avrupa Birliği Sosyo Ekonomik Etkiler Âdem Karakaş Küresel Kriz Sonrası Avrupa Ortak Rekabet Politikası ve Türkiye Deniz Özyakışır Fatma Pınar Eşsiz AB ve Türkiye de Tarım Niceliksel Bir Karşılaştırma ve Ortak Tarım Politikasında Küresel Kriz Sonrası Değişimler Âdem Üzümcü Avrupa Enerji Politikalarının Geleceği AB Rusya Krizi Bağlamında Bir Değerlendirme Şerife Özkan Avrupa Birliği nde Vergi Sorunları Genel Bir Bakış Adnan Erdal Avrupa Birliği Sanayi Politikası 2008 Küresel Krizi Ekseninde Bir Analiz Dilek Çetin Türkiye AB Gümrük Birliği AB İle Müzakereler Öncesi ve Sonrası İçin Bir Analiz Mehmet Dikkaya Kırıkkale Üniversitesi Özgür Kanbir Avrupa Birliği İstihdam Politikaları Küresel Kriz Sonrası Gelişen Trendin Analizi Havva Çaha

İçindekiler Birinci Bölüm Bölgeselleşme Teorik ve Tarihsel Arka Plan 1 1 Bölgeselleşmenin Ekonomi Politiği 1 2 Ekonomik Küreselleşmenin İçeriği 1 3 Bölgesel Ekonomik Entegrasyon Türleri 1 4 Bölgeselleşmenin Tarihsel Gelişimi 1 5 Gelişmekte Olan Ülkeler ve Bölgesel Entegrasyon İkinci Bölüm Avrupa Birliği Tarihçe ve Kurumsal Gelişim 2 1 AB nin Kuruluş Felsefesi ve Varoluş Kaygıları 2 2 AB nin Tarihsel Gelişimi 2 3 AB nin Genişleme Süreci 2 4 Kopenhag ve Maastricht Kriterleri 2 4 1 Kopenhag Kriterleri 2 4 2 Maastricht Kriterleri 2 5 AB nin Kurumsal Yapısı Üçüncü Bölüm Türkiye ve Avrupa Birliği İlişkileri 3 1 Türkiye AB İlişkileri Tarihsel Gelişim 3 2 Ankara Anlaşması 1963 3 3 Katma Protokol 1970 3 4 Gümrük Birliği 1995 3 5 Türkiye AB İlişkilerinde Tarımın Rolü 3 6 AB Sürecinin Türkiye Açısından Önemi Dördüncü Bölüm Avrupa Birliği nin Ekonomik Analizi ve Geleceği 4 1 Avrupa Birliği nin Ekonomik Analizi

Ekonomik Perspektiften Küresel Kriz Sonrası Avrupa Birliği

Ekonomik Perspektiften Küresel Kriz Sonrası Avrupa Birliği

İçindekiler Birinci Bölüm Bölgeselleşme Teorik ve Tarihsel Arka Plan 1 1 Bölgeselleşmenin Ekonomi Politiği 1 2 Ekonomik Küreselleşmenin İçeriği 1 3 Bölgesel Ekonomik Entegrasyon Türleri 1 4 Bölgeselleşmenin Tarihsel Gelişimi 1 5 Gelişmekte Olan Ülkeler ve Bölgesel Entegrasyon İkinci Bölüm Avrupa Birliği Tarihçe ve Kurumsal Gelişim 2 1 AB nin Kuruluş Felsefesi ve Varoluş Kaygıları 2 2 AB nin Tarihsel Gelişimi 2 3 AB nin Genişleme Süreci 2 4 Kopenhag ve Maastricht Kriterleri 2 4 1 Kopenhag Kriterleri 2 4 2 Maastricht Kriterleri 2 5 AB nin Kurumsal Yapısı Üçüncü Bölüm Türkiye ve Avrupa Birliği İlişkileri 3 1 Türkiye AB İlişkileri Tarihsel Gelişim 3 2 Ankara Anlaşması 1963 3 3 Katma Protokol 1970 3 4 Gümrük Birliği 1995 3 5 Türkiye AB İlişkilerinde Tarımın Rolü 3 6 AB Sürecinin Türkiye Açısından Önemi Dördüncü Bölüm Avrupa Birliğinin Ekonomik Analizi ve Geleceği 4 1 Avrupa Birliği nin Ekonomik Analizi ÖNSÖZ Bugün Avrupa Birliği Türkiye ilişkileri gergin limoni Bir zamanlar çok değil daha on onbeş yıl önce AB den müzakere tarihi alabilmek ve tam üyelik müzakerelerini başlatabilmek için Türkiyede reform üstüne reform yapılıyor AB ile bütünleşmenin önemi her platformda tartışılıyor liderlerimizden gelen mesajların da etkisiyle Türkiyede AB ye kamuoyu desteği zirveye tırmanıyordu Ne olduysa oldu son yıllarda AB ile ilişkilerimiz giderek bozuldu gerginleşti Bunda Birliğin Türkiyeye verdiği bazı sözleri tutmaması kadar Arap Baharı ve Suriye krizi bağlamında yaşanan gelişmeler ve Türkiyenin giderek daha bağımsız bir dış politika yörüngesine kaymasının da rolü var Gerilimin siyaseten kazandıracağı prim ve safları sıklaştırma etkisi de göz önüne alındığında ilişkilerin gerilmesi sanırız daha anlaşılabilir bir hal alır Her şeye rağmen Türk siyasetçilerinin AB üyeliğinin Türkiye için stratejik bir hedef olduğunu sık sık vurgulamaları önemlidir Sadece Almanya da 4 milyon Avrupa da ise 5 milyona yakın vatandaşımızın yaşadığı dış ticaretimizin yaklaşık 40 ının AB ile yapıldığı Türkiyeye yönelik turizm ve yabancı yatırım akımlarının ezici çoğunluğunun Avrupa kaynaklı olduğu göz önünde bulundurulursa Birlik ile ilişkileri germenin veya köprüleri atmanın Türkiyenin çıkarına olmayacağı her türlü izahtan varestedir Daha da önemlisi Türkiyenin demokratikleşme ve sivilleşme sürecine Avrupa Birliği tam üyelik sürecinin yaptığı katkıları inkar etmek akılcı değilidir Bütün sular durulduktan Ortadoğu nun sıcak ve kaygan taşları yerine oturduktan sonra AB ile ilişkiler yeniden ve daha olumlu bir mecraya girecektir Elinizdeki kitabın ilk baskısı Orion Yayınları tarafından 2006 yılında yapılmıştı Aradan 12 yıl geçti hem kitabın mevcudu kalmadı hem rakamlar eskidi hem de Türkiye AB ilişkilerinde köprülerin altından çok sular aktı Yani yeni bir baskının zamanı gelmişti Biz de gereğini yaptık Kitap birçok bakımdan yenilendi güncellendi gözden geçirildi içeriği kısmen değiştirildi ve zenginleştirildi böylece yeni bir çehreye kavuştu İlk olarak bölgeselleşme ve bölgesel ekonomik entegrasyonun teorik ve tarihsel arka planının tartışıldığı genişçe bir bölüm eklendi Ekonomik entegrasyon üzerine kavramsal ve kuramsal açılımlar yapıldı bölgesel iktisadi bütünleşmenin türleri açıklandı bölgeselleşmenin tarihsel gelişimi masaya yatırıldı Gelişmekte olan ülkeler açısından bölgesel entegrasyonun önemi ve aşarılı olma koşulları üzerinde duruldu Böylece kitap sadece bir Avrupa Birliği inceleme kitabı olmaktan çıktı ve daha geniş bir içeriğe kavuştu İkinci olarak Avrupa Birliği eksenli olarak 2006 2016 arasında geçen on yıllık dönemde meydana gelen gelişmeler ilave edildi Olaylar ve yakın tarihte meydana gelen gelişmeler içeriğe dâhil edildi Güzel bir yol haritası sunan Türkiye AB ilişkileri kronolojisi son yılın gelişmelerini içerecek biçimde güncellendi Üçüncü olarak tablo ve grafikler güncellendi rakamlar mümkün mertebe kesinleşmiş son verilerle yenilendi Bazı tablo ve grafikler çıkarılırken bazı yeni tablo ve grafikler ilave edildi Son olarak bazı bölümler birleştirildi bazıları sadeleştirildi yeniden düzenlendi böylece daha sade bir görünüm ortaya çıktı Kitap bölgesel iktisadi bütünleşme ekonomik entegrasyon ve Avrupa Birliği ile ilgilenen başta lisans ve lisan üstü çalışmalar yapan üniversite öğrencileri olmak üzere geniş bir yelpazeye hitap edecek şekilde hazırlanmıştır Ortalama bir okuyucuyu ilgilendirecek pek çok malzeme taşıması bakımından da bu kitabın oldukça vaatkar olduğunu söyleyebiliriz Özellikle Avrupa Birliği ile ilgili doğru bilinen yanlışlar ve AB Türkiye İlişkileri Kronolojisi genel bir resmin çekilebilmesi açısından ortalama bir okuyucu için fevakalde yol göstericidir

Bugün Avrupa Birliği Türkiye ilişkileri gergin limoni Bir zamanlar çok değil daha on onbeş yıl önce AB den müzakere tarihi alabilmek ve tam üyelik müzakerelerini başlatabilmek için Türkiye de reform üstüne reform yapılıyor AB ile bütünleşmenin önemi her platformda tartışılıyor liderlerimizden gelen mesajların da etkisiyle Türkiye de AB ye kamuoyu desteği zirveye tırmanıyordu Ne olduysa oldu son yıllarda AB ile ilişkilerimiz giderek bozuldu gerginleşti Bunda Birliğin Türkiye ye verdiği bazı sözleri tutmaması kadar Arap Baharı ve Suriye krizi bağlamında yaşanan gelişmeler ve Türkiye nin giderek daha bağımsız bir dış politika yörüngesine kaymasının da rolü var Gerilimin siyaseten kazandıracağı prim ve safları sıklaştırma etkisi de göz önüne alındığında ilişkilerin gerilmesi sanırız daha anlaşılabilir bir hal alır Her şeye rağmen Türk siyasetçilerinin AB üyeliğinin Türkiye için stratejik bir hedef olduğunu sık sık vurgulamaları önemlidir Sadece Almanya da 4 milyon Avrupa da ise 5 milyona yakın vatandaşımızın yaşadığı dış ticaretimizin yaklaşık 40 ının AB ile yapıldığı Türkiye ye yönelik turizm ve yabancı yatırım akımlarının ezici çoğunluğunun Avrupa kaynaklı olduğu göz önünde bulundurulursa Birlik ile ilişkileri germenin veya köprüleri atmanın Türkiye nin çıkarına olmayacağı her türlü izahtan varestedir Daha da önemlisi Türkiye nin demokratikleşme ve sivilleşme sürecine Avrupa Birliği tam üyelik sürecinin yaptığı katkıları inkar etmek akılcı değilidir Bütün sular durulduktan Ortadoğu nun sıcak ve kaygan taşları yerine oturduktan sonra AB ile ilişkiler yeniden ve daha olumlu bir mecraya girecektir Elinizdeki kitabın ilk baskısı Orion Yayınları tarafından 2006 yılında yapılmıştı Aradan 12 yıl geçti hem kitabın mevcudu kalmadı hem rakamlar eskidi hem de Türkiye AB ilişkilerinde köprülerin altından çok sular aktı Yani yeni bir baskının zamanı gelmişti Biz de gereğini yaptık Kitap birçok bakımdan yenilendi güncellendi gözden geçirildi içeriği kısmen değiştirildi ve zenginleştirildi böylece yeni bir çehreye kavuştu İlk olarak bölgeselleşme ve bölgesel ekonomik entegrasyonun teorik ve tarihsel arka planının tartışıldığı genişçe bir bölüm eklendi Ekonomik entegrasyon üzerine kavramsal ve kuramsal açılımlar yapıldı bölgesel iktisadi bütünleşmenin türleri açıklandı bölgeselleşmenin tarihsel gelişimi masaya yatırıldı Gelişmekte olan ülkeler açısından bölgesel entegrasyonun önemi ve aşarılı olma koşulları üzerinde duruldu Böylece kitap sadece bir Avrupa Birliği inceleme kitabı olmaktan çıktı ve daha geniş bir içeriğe kavuştu İkinci olarak Avrupa Birliği eksenli olarak 2006 2016 arasında geçen on yıllık dönemde meydana gelen gelişmeler ilave edildi Olaylar ve yakın tarihte meydana gelen gelişmeler içeriğe dâhil edildi Güzel bir yol haritası sunan Türkiye AB ilişkileri kronolojisi son yılın gelişmelerini içerecek biçimde güncellendi Üçüncü olarak tablo ve grafikler güncellendi rakamlar mümkün mertebe kesinleşmiş son verilerle yenilendi Bazı tablo ve grafikler çıkarılırken bazı yeni tablo ve grafikler ilave edildi Son olarak bazı bölümler birleştirildi bazıları sadeleştirildi yeniden düzenlendi böylece daha sade bir görünüm ortaya çıktı Kitap bölgesel iktisadi bütünleşme ekonomik entegrasyon ve Avrupa Birliği ile ilgilenen başta lisans ve lisan üstü çalışmalar yapan üniversite öğrencileri olmak üzere geniş bir yelpazeye hitap edecek şekilde hazırlanmıştır Ortalama bir okuyucuyu ilgilendirecek pek çok malzeme taşıması bakımından da bu kitabın oldukça vaatkar olduğunu söyleyebiliriz Özellikle Avrupa Birliği ile ilgili doğru bilinen yanlışlar ve AB Türkiye İlişkileri Kronolojisi genel bir resmin çekilebilmesi açısından ortalama bir okuyucu için fevakalde yol göstericidir Elinizdeki eserin sizlerle buluşmasında birçok dostumuzun katkısı var Kendilerine teşekkürü bir borç bilirim Özellikle verilerin güncellenmesi konusunda yardımcı olan Şerife Özşahin Günay Özcan Hüsnü Bilir Fatih Kaleci ve Mustafa Gömleksiz e teşekkür ederim Hayatın her halinde sürekli yanımızda olan aile bireylerimize ve dostluklarını en kötü şartlarda bile gösterme cesareti taşıyan gerçek gönüldaşlarımıza müteşekkiriz Son olarak kitabın yayına hazırlanmasında emeği geçen Savaş Yayınevi ne ve değerli yöneticisi Barış Gezerkaya ya teşekkür ederiz Şubat 2018 Prof Dr Mehmet Dikkaya Kırıkkale Üniversitesi Prof Dr Mustafa Acar Necmettin Erbakan Üniversitesi

İçindekiler Birinci Bölüm Bölgeselleşme Teorik ve Tarihsel Arka Plan 1 1 Bölgeselleşmenin Ekonomi Politiği 1 2 Ekonomik Küreselleşmenin İçeriği 1 3 Bölgesel Ekonomik Entegrasyon Türleri 1 4 Bölgeselleşmenin Tarihsel Gelişimi 1 5 Gelişmekte Olan Ülkeler ve Bölgesel Entegrasyon İkinci Bölüm Avrupa Birliği Tarihçe ve Kurumsal Gelişim 2 1 AB nin Kuruluş Felsefesi ve Varoluş Kaygıları 2 2 AB nin Tarihsel Gelişimi 2 3 AB nin Genişleme Süreci 2 4 Kopenhag ve Maastricht Kriterleri 2 4 1 Kopenhag Kriterleri 2 4 2 Maastricht Kriterleri 2 5 AB nin Kurumsal Yapısı Üçüncü Bölüm Türkiye ve Avrupa Birliği İlişkileri 3 1 Türkiye AB İlişkileri Tarihsel Gelişim 3 2 Ankara Anlaşması 1963 3 3 Katma Protokol 1970 3 4 Gümrük Birliği 1995 3 5 Türkiye AB İlişkilerinde Tarımın Rolü 3 6 AB Sürecinin Türkiye Açısından Önemi Dördüncü Bölüm Avrupa Birliği nin Ekonomik Analizi ve Geleceği 4 1 Avrupa Birliği nin Ekonomik Analizi ÖNSÖZ Bugün Avrupa Birliği Türkiye ilişkileri gergin limoni Bir zamanlar çok değil daha on onbeş yıl önce AB den müzakere tarihi alabilmek ve tam üyelik müzakerelerini başlatabilmek için Türkiye de reform üstüne reform yapılıyor AB ile bütünleşmenin önemi her platformda tartışılıyor liderlerimizden gelen mesajların da etkisiyle Türkiye de AB ye kamuoyu desteği zirveye tırmanıyordu Ne olduysa oldu son yıllarda AB ile ilişkilerimiz giderek bozuldu gerginleşti Bunda Birliğin Türkiye ye verdiği bazı sözleri tutmaması kadar Arap Baharı ve Suriye krizi bağlamında yaşanan gelişmeler ve Türkiye nin giderek daha bağımsız bir dış politika yörüngesine kaymasının da rolü var Gerilimin siyaseten kazandıracağı prim ve safları sıklaştırma etkisi de göz önüne alındığında ilişkilerin gerilmesi sanırız daha anlaşılabilir bir hal alır Her şeye rağmen Türk siyasetçilerinin AB üyeliğinin Türkiye için stratejik bir hedef olduğunu sık sık vurgulamaları önemlidir Sadece Almanya da 4 milyon Avrupa da ise 5 milyona yakın vatandaşımızın yaşadığı dış ticaretimizin yaklaşık 40 ının AB ile yapıldığı Türkiye ye yönelik turizm ve yabancı yatırım akımlarının ezici çoğunluğunun Avrupa kaynaklı olduğu göz önünde bulundurulursa Birlik ile ilişkileri germenin veya köprüleri atmanın Türkiye nin çıkarına olmayacağı her türlü izahtan varestedir Daha da önemlisi Türkiye nin demokratikleşme ve sivilleşme sürecine Avrupa Birliği tam üyelik sürecinin yaptığı katkıları inkar etmek akılcı değilidir Bütün sular durulduktan Ortadoğu nun sıcak ve kaygan taşları yerine oturduktan sonra AB ile ilişkiler yeniden ve daha olumlu bir mecraya girecektir Elinizdeki kitabın ilk baskısı Orion Yayınları tarafından 2006 yılında yapılmıştı Aradan 12 yıl geçti hem kitabın mevcudu kalmadı hem rakamlar eskidi hem de Türkiye AB ilişkilerinde köprülerin altından çok sular aktı Yani yeni bir baskının zamanı gelmişti Biz de gereğini yaptık Kitap birçok bakımdan yenilendi güncellendi gözden geçirildi içeriği kısmen değiştirildi ve zenginleştirildi böylece yeni bir çehreye kavuştu İlk olarak bölgeselleşme ve bölgesel ekonomik entegrasyonun teorik ve tarihsel arka planının tartışıldığı genişçe bir bölüm eklendi Ekonomik entegrasyon üzerine kavramsal ve kuramsal açılımlar yapıldı bölgesel iktisadi bütünleşmenin türleri açıklandı bölgeselleşmenin tarihsel gelişimi masaya yatırıldı Gelişmekte olan ülkeler açısından bölgesel entegrasyonun önemi ve aşarılı olma koşulları üzerinde duruldu Böylece kitap sadece bir Avrupa Birliği inceleme kitabı olmaktan çıktı ve daha geniş bir içeriğe kavuştu İkinci olarak Avrupa Birliği eksenli olarak 2006 2016 arasında geçen on yıllık dönemde meydana gelen gelişmeler ilave edildi Olaylar ve yakın tarihte meydana gelen gelişmeler içeriğe dâhil edildi Güzel bir yol haritası sunan Türkiye AB ilişkileri kronolojisi son yılın gelişmelerini içerecek biçimde güncellendi Üçüncü olarak tablo ve grafikler güncellendi rakamlar mümkün mertebe kesinleşmiş son verilerle yenilendi Bazı tablo ve grafikler çıkarılırken bazı yeni tablo ve grafikler ilave edildi Son olarak bazı bölümler birleştirildi bazıları sadeleştirildi yeniden düzenlendi böylece daha sade bir görünüm ortaya çıktı Kitap bölgesel iktisadi bütünleşme ekonomik entegrasyon ve Avrupa Birliği ile ilgilenen başta lisans ve lisan üstü çalışmalar yapan üniversite öğrencileri olmak üzere geniş bir yelpazeye hitap edecek şekilde hazırlanmıştır Ortalama bir okuyucuyu ilgilendirecek pek çok malzeme taşıması bakımından da bu kitabın oldukça vaatkar olduğunu söyleyebiliriz Özellikle Avrupa Birliği ile ilgili doğru bilinen yanlışlar ve AB Türkiye İlişkileri Kronolojisi genel bir resmin çekilebilmesi açısından ortalama bir okuyucu için fevakalde yol göstericidir

İçindekiler Birinci Bölüm Bölgeselleşme Teorik ve Tarihsel Arka Plan 1 1 Bölgeselleşmenin Ekonomi Politiği 1 2 Ekonomik Küreselleşmenin İçeriği 1 3 Bölgesel Ekonomik Entegrasyon Türleri 1 4 Bölgeselleşmenin Tarihsel Gelişimi 1 5 Gelişmekte Olan Ülkeler ve Bölgesel Entegrasyon İkinci Bölüm Avrupa Birliği Tarihçe ve Kurumsal Gelişim 2 1 AB nin Kuruluş Felsefesi ve Varoluş Kaygıları 2 2 AB nin Tarihsel Gelişimi 2 3 AB nin Genişleme Süreci 2 4 Kopenhag ve Maastricht Kriterleri 2 4 1 Kopenhag Kriterleri 2 4 2 Maastricht Kriterleri 2 5 AB nin Kurumsal Yapısı Üçüncü Bölüm Türkiye ve Avrupa Birliği İlişkileri 3 1 Türkiye AB İlişkileri Tarihsel Gelişim 3 2 Ankara Anlaşması 1963 3 3 Katma Protokol 1970 3 4 Gümrük Birliği 1995 3 5 Türkiye AB İlişkilerinde Tarımın Rolü 3 6 AB Sürecinin Türkiye Açısından Önemi Dördüncü Bölüm Avrupa Birliği nin Ekonomik Analizi ve Geleceği 4 1 Avrupa Birliği nin Ekonomik Analizi