El Keşşaf Literatürü Bir Tefsir Klasiğinin Etki Tarihi — Mehmet Taha Boyalık

El Keşşaf Literatürü Bir Tefsir Klasiğinin Etki Tarihi

Tefsirde müteahhirîn dönemi Cârullah ez Zemahşerî nin el Keşşâf adlı eseri ile başlatılır Bunun en önemli sebebi Zemahşerî nin uygulamalı olarak ortaya koyduğu tefsir ve yöntem anlayışının sonraki tefsir faaliyetleri üzerinde belirleyici olması ve geç dönem tefsir literatürünün büyük ölçüde el Keşşâf ın etkisiyle şekillenmesidir Bu tefsir üzerine yazılan şerh tâlik muhtasar ve muhakeme türü eserler el Keşşâf şerhi haşiyeleri ve el Keşşâf çizgisindeki telif tefsirler dikkate alındığında karşımıza onlarca eserden oluşan geniş bir literatür çıkmaktadır Bu çalışmada el Keşşâf literatürü diye adlandırılan bu eserler Zemahşerî sonrası klasik tefsir geleneğinin ana damarını oluşturmuştur Bu kitapta el Keşşâf literatürü tespit edilerek tanıtılmakta bu literatürdeki muhteva ilişkileri örnekler üzerinden ortaya konulmaktadır Çalışmanın birinci bölümünde el Keşşâf literatürü olarak tespit edilen eserlerin bir kronolojisi çıkarılmış ve bunlardan günümüze ulaşanlar içerik yöntem kapsam kaynaklar ve etkileri açısından kısaca tanıtılmıştır Literatür incelemesi sırasında birçok nispet iddiasının asılsız ve çok sayıda kütüphane kaydının da hatalı olduğu gösterilmiştir Çalışmanın ikinci bölümünde ise söz konusu literatürdeki muhteva ilişkileri iki örnek üzerinden kronolojik olarak izlenmiştir Kitap tefsir alanındaki yazma eser literatürü ve bu literatürdeki muhteva ilişkileri üzerine yapılmış en kapsamlı çalışma olma özelliğini haizdir

Tefsirde müteahhirîn dönemi Cârullah ez Zemahşerî nin el Keşşâf adlı eseri ile başlatılır Bunun en önemli sebebi Zemahşerî nin uygulamalı olarak ortaya koyduğu tefsir ve yöntem anlayışının sonraki tefsir faaliyetleri üzerinde belirleyici olması ve geç dönem tefsir literatürünün büyük ölçüde el Keşşâf ın etkisiyle şekillenmesidir Bu tefsir üzerine yazılan şerh tâlik muhtasar ve muhakeme türü eserler el Keşşâf şerhi haşiyeleri ve el Keşşâf çizgisindeki telif tefsirler dikkate alındığında karşımıza onlarca eserden oluşan geniş bir literatür çıkmaktadır Bu çalışmada el Keşşâf literatürü diye adlandırılan bu eserler Zemahşerî sonrası klasik tefsir geleneğinin ana damarını oluşturmuştur Bu kitapta el Keşşâf literatürü tespit edilerek tanıtılmakta bu literatürdeki muhteva ilişkileri örnekler üzerinden ortaya konulmaktadır Çalışmanın birinci bölümünde el Keşşâf literatürü olarak tespit edilen eserlerin bir kronolojisi çıkarılmış ve bunlardan günümüze ulaşanlar içerik yöntem kapsam kaynaklar ve etkileri açısından kısaca tanıtılmıştır Literatür incelemesi sırasında birçok nispet iddiasının asılsız ve çok sayıda kütüphane kaydının da hatalı olduğu gösterilmiştir Çalışmanın ikinci bölümünde ise söz konusu literatürdeki muhteva ilişkileri iki örnek üzerinden kronolojik olarak izlenmiştir Kitap tefsir alanındaki yazma eser literatürü ve bu literatürdeki muhteva ilişkileri üzerine yapılmış en kapsamlı çalışma olma özelliğini haizdir