Eleştiri Yorum — Haluk Harun Duman

ELEŞTİREN insan tarih boyunca hoş karşılanmamıştır Ancak bilim de eleştirisiz gelişmemiştir Oysa ülkemizde uzun yıllardır özellikle sosyal bilimler alanında akademik eleştirinin çok az hatta hiç yapılmadığı görülmektedir Asıl ilgi alanımız olan edebiyat biliminde de benzer bir suskunluk söz konusudur Bilhassa akademik kariyere ulaşma ve yüksek öğretim sistemindeki bazı olumsuzluklar eleştirinin gelişmesindeki en önemli engellerin başında gelmektedir Araştırmacılar ileride jurime çıkar korkusu ile hocalarının veya başka bilim adamlarının eserlerini eleştirmekten kaçınmaktadırlar Bu da edebiyat biliminde önemli bir boşluğun doğmasına sebep olmaktadır Son 50 yıl içinde Türkiye de edebiyat bilimi göreceli de olsa gelişmiştir Ancak bu nitelikten ziyade niceliksel bir büyüme şeklinde değerlendirilebilir Araştırmacı sayısının artmasına akademik kariyer almış insanların yazdıkları eserlerin çoğalmasına rağmen bunların nitelik yönünden yeterli olmadığını rahatlıkla söyleyebiliriz eleştiri yorum ve araştırmalardan ibaret olan bu kitap önceki yıllarda yazdığım ve bir kısmını wwwyenieleştircom sitesinde yayımlanan makalelerden oluşmaktadır Bir zamanlar edebiyat biliminin duayenleri sayılan ve tanrısallaştırılan insanların çalışmaları bilimsel bir bakış açısıyla eleştirilmektedir Bunlar arasında İsmail Parlatır ın Türk Dil Kurumu TDK dan yaptığı sözlük kaçırma operasyonu ilginç ve bir o kadar da dikkat çekici bir içeriğe sahip Makalede devletin nasıl soyulduğu ve kamunun nasıl zarara uğratıldığının ibretlik öyküsü anlatılır Ardından gelen üç makalede Yeni Türk Edebiyatı alanında çalışmaları ile tanınan Şerif Aktaş Sadık Kemal Tural ve Celal Tarakçı nın birer eserinin eleştirisi konu edilmektedir Bu çalışmaların eksik ve yanlış yanları somut bir şekilde gözler önüne serilmektedir Son eleştiri yazısında ise Türkiye Cumhuriyeti nin 100 Yılını kutlamak amacıyla açılan marş ve beste yarışmasında birinci seçilen marşın edebi açıdan eleştirisi yapılmaktadır Kitabımızın ikinci bölümünde Yorum yazıları yer almaktadır Bu bölümde önce Yakup Kadri nin Kiralık Konak adlı romanındaki Seniha karakterinin yaşadığı kimlik bunalımı incelenmektedir İkinci makalede günümüz romancılarından Murathan Mungan ın Yüksek Topuklar romanı üzerinde durulmaktadır Üçüncü makalede Herman Hesse nin Siddharta romanı hakkında yaptığım yorumlar yer almaktadır Dördüncü makalede Orhan Pamuk un Benim Adım Kırmızı romanı incelenip yorumlanmaktadır Son makalede ise Ömer Seyfettin deki Kimlik Bilinci konusu ele alınıp incelenmektedir eleştiri yorum adlı kitabımızın üçüncü bölümü önceki yıllarda yaptığım Edebiyat Bilimi Araştırmalarına dayanmaktadır Bu bölümün ilk makalesi Hermenutic Yorumsama Kuramı hakkında yazılmış olan ayrıntılı bir araştırmadır İkinci konu Necati Cumalı nın şiirinin kaynakları ve özellikleri incelenmektedir Üçüncü makalade ömrünü şiire öyküye romana ve edebiyata adayan Ahmet Hamdi Tanpınar ın ilginç hayat hikayesi anlatılmaktadır Bölümün son makalesi ise anı hatırat türü üzerine Türk kültür hayatında ilk kez bu şekilde ayrıntılı olarak yapılmış bir araştırmadır Önceki yıllarda farklı yayımlarda parça parça olarak basılan bu makalelerin ufuk açıcı bir yönü olmasını ümit ediyorum Tük edebiyatının bu şekilde yapılacak eleştiri yorum ve araştırmalarla gelişeceğine inanıyorum Aksi halde havanda su dövme tarzında yapılan birbirinin kopyası çalışmaların kültürümüze bir katkısı olmayacağını düşünüyorum