Elmalı Kazası 1839 1914 — Hatice Durgun

Başta nüfus ve vergi miktarı olmak üzere birçok yönden merkez kaza Antalya dan sonra ikinci sırada yer alan Elmalı Osmanlı Devleti nde büyük gelişmelerin yaşandığı 19 yüzyılda Teke Sancağı nın gelişmiş kazalarından biridir Teke yöresinin önemli ticaret merkezleri arasında yer alan Elmalı bu önemini Kaş Finike Kumluca ve Fethiye den gelen yolların kavşak noktasında bulunmasından ve dolayısıyla sahil kesiminin iç bölgelerle bağlantısını sağlamasındaki rolünden almaktadır Ayrıca Elmalı nın tarıma elverişli verimli ovaları kaynak suları ve temiz havası bir yana dini ve kültürel dokusu da Elmalfya dışarıdan yerleşimleri arttıran unsurlardan olmuştur Oğuz boy adlarını taşıyan birçok köyün bulunduğu Elmalı da yoğun bir konargöçer nüfus da görülürken farklı meslek gruplarının mahallelerdeki varlığı esnaf kolları kazadaki etkinliğini ortaya koyar Elmalı merkezde ikamet eden az sayıdaki gayrimüslim göz önüne alındığında Müslümanlarla genel anlamda uyum içerisinde yaşadıkları dini ayinlerini özgür bir şekilde icra ettikleri görülür Çalışmada Elmalı nın 1839 1914 yılları arasında idari sosyal ve iktisadi bakımdan nasıl bir süreç geçirdiği yöredeki egemen unsurlar ve bunların halkla etkileşimi ağırlıklı olarak Osmanlı arşiv vesikaları kullanılarak ele alınmıştır

ÖN SÖZ KISALTMALAR GRAFİKLER VE TABLOLAR KAYNAKLAR VE ARAŞTIRMALAR GİRİŞ BİRİNCİ BOLUM İDARÎ VE ADLÎ TEŞKİLAT 1 Elmalı Kazasının 1864 Vilayet Nizamnamesi ne Kadar İdari Durumu 19 2 Kaza Yonetimi a Kaza Muduru b Kaymakam c Kaza Meclisi d Belediye Teşkilatı 3 Elmalı nın Mahalleleri a Mahalle Muhtarları b Mahalle İmamları 4 Elmalı nın Koyleri 5 Elmalı nın Nahiyeleri a Kaş Nahiyesi b Kalkan Nahiyesi c İğdir ma a Kardıc Nahiyesi d Finike Nahiyesi Finike Nahiyesinde Rusumat İdaresi ve Belediye Teşkilatı Finike nin Kaza Merkezi Yapılması 6 Adli Teşkilat a Kadı b Naib c Mahkeme Gorevlileri İKİNCİ BOLUM SOSYAL YAPI 1 19 Yuzyılda Elmalı Kazasında Nufus a Musluman Nufus b Gayrimuslim Nufus c Yoruklerin Nufusu d Nufus Memurları ve Katipleri 2 Elmalı Kazasında Muslim Gayri Muslim İlişkileri a Hukuki Alanda Muslim Gayrimuslim İlişkileri b Ticari Alanda Muslim Gayrimuslim İlişkileri c Sosyal ve Kulturel Alanda Muslim Gayrimuslim İlişkileri 3 Aile Yapısı a Evlilik b Boşanma c Vasi Tayini d Nafaka Tayini e Tereke 4 Elmalı da Cocuk Sayısı Cinsiyeti ve Cocuklara Verilen İsimler 5 Elmalı da Kullanılan Sıfat ve Lakaplar 6 Elmalı da Asayiş Olayları a Hırsızlık b Hakaret c Darp ve Yaralama d Cinayet e Zina ve Irza Gecme 7 Folklorik Unsurlar 8 Elmalı da Eğitim a Medreseler Omer Paşa Medresesi Huseyin Efendi Medresesi Arif i Ahmet Paşa Medresesi Debbağ Baba Medresesi Şeyh Ummi Sinan Medresesi Haydar Baba Medresesi Hacı Şeyh Efendi Medresesi Babazade Hacı Abdurrahman Medresesi Mustafa Efendi Medresesi Hasan Efendi Medresesi Diğer Medreseler b Sıbyan Mektepleri c İbtidai Mektepleri d Ruştiye Mektebi e Gayrimuslim Okulları f Kutuphaneler 9 Sağlık Hizmetleri ve Salgın Hastalıklar a Veba b Humma c Cicek Hastalığı d Kolera e Frengi 10 Doğal Afetler a Deprem b Sel 11 Dini ve Sosyal Yapılar a Cami ve Mescitler Cami i Atik Omer Paşa Cami Şeyh Ummi Sinan Cami Demirciler Cami ve Tahtani Mescit Kabmescid Cami Cami i Cedid Tahtamescid Cami Toklular Mahallesi Mescidi Musa Efendi Mahallesi Mescidi Hatice Hatun Mescidi Karyağdı Mescidi Koylerde Bulunan Cami ve Mescitler Nahiyelerde Bulunan Cami ve Mescitler b Tekke ve Zaviyeler Abdal Musa Tekkesi İlyağı Baba Zaviyesi Seyyid Hızır Zaviyesi Kuyucu Baba Zaviyesi Halil Baba Zaviyesi Hamza Kethuda Zaviyesi Haydar Baba Zaviyesi Ahi Mustafa Zaviyesi Hacı Baba Zaviyesi Diğer Zaviyeler c Turbe ve Yatırlar d Kiliseler e Hamamlar f Hanlar g Ceşme Kopru ve Kuyular UCUNCU BOLUM İKTİSADÎ HAYAT 1 Tarım a Tarım Arazileri ve Tarım Usulleri b Hububat ve Bakliyat Tarımı Buğday Uretimi Arpa Uretimi Melez Uretimi Darı ve Mısır Uretimi Yulaf Uretimi Burcak Uretimi Nohut Uretimi Mercimek Uretimi c Tutun Tarımı d Yonca Tarımı e Bostan Tarımı f Bağcılık g Bahce Tarımı h Sebze Tarımı 2 Hayvancılık a Buyukbaş Hayvancılık b Yuk ve Binek Hayvanları c Kucukbaş Hayvancılık d Arıcılık 3 Ticaret a Esnaf Zumresi b Tuccar Zumresi 4 Para ve Fiyatlar a Para b Fiyatlar Hububat ve Gıda Maddeleri Fiyatları Canlı Hayvan Fiyatları Taşınmaz Malların Fiyatları Gunluk Hayatta Kullanılan Eşya Fiyatları 5 Bankacılık 6 Duyun ı Umumiye Elmalı Şubesi ve Reji İdaresi 7 Madencilik a Krom b Manganez 8 Ormancılık 9 Vergiler a Vergi i Mahsusa b Emlak ve Temettu Vergisi c Cizye Vergisi d Oşur Vergisi e Ağnam Vergisi SONUÇ KAYNAKÇA DİZİN EKLER

Başta nüfus ve vergi miktarı olmak üzere birçok yönden merkez kaza Antalya dan sonra ikinci sırada yer alan Elmalı Osmanlı Devleti nde büyük gelişmelerin yaşandığı 19 yüzyılda Teke Sancağı nın gelişmiş kazalarından biridir Teke yöresinin önemli ticaret merkezleri arasında yer alan Elmalı bu önemini Kaş Finike Kumluca ve Fethiye den gelen yolların kavşak noktasında bulunmasından ve dolayısıyla sahil kesiminin iç bölgelerle bağlantısını sağlamasındaki rolünden almaktadır Ayrıca Elmalı nın tarıma elverişli verimli ovaları kaynak suları ve temiz havası bir yana dini ve kültürel dokusu da Elmalfya dışarıdan yerleşimleri arttıran unsurlardan olmuştur Oğuz boy adlarını taşıyan birçok köyün bulunduğu Elmalı da yoğun bir konargöçer nüfus da görülürken farklı meslek gruplarının mahallelerdeki varlığı esnaf kolları kazadaki etkinliğini ortaya koyar Elmalı merkezde ikamet eden az sayıdaki gayrimüslim göz önüne alındığında Müslümanlarla genel anlamda uyum içerisinde yaşadıkları dini ayinlerini özgür bir şekilde icra ettikleri görülür Çalışmada Elmalı nın 1839 1914 yılları arasında idari sosyal ve iktisadi bakımdan nasıl bir süreç geçirdiği yöredeki egemen unsurlar ve bunların halkla etkileşimi ağırlıklı olarak Osmanlı arşiv vesikaları kullanılarak ele alınmıştır

Başta nüfus ve vergi miktarı olmak üzere birçok yönden merkez kaza Antalya dan sonra ikinci sırada yer alan Elmalı Osmanlı Devleti nde büyük gelişmelerin yaşandığı 19 yüzyılda Teke Sancağı nın gelişmiş kazalarından biridir Teke yöresinin önemli ticaret merkezleri arasında yer alan Elmalı bu önemini Kaş Finike Kumluca ve Fethiye den gelen yolların kavşak noktasında bulunmasından ve dolayısıyla sahil kesiminin iç bölgelerle bağlantısını sağlamasındaki rolünden almaktadır Ayrıca Elmalı nın tarıma elverişli verimli ovaları kaynak suları ve temiz havası bir yana dini ve kültürel dokusu da Elmalfya dışarıdan yerleşimleri arttıran unsurlardan olmuştur Oğuz boy adlarını taşıyan birçok köyün bulunduğu Elmalı da yoğun bir konargöçer nüfus da görülürken farklı meslek gruplarının mahallelerdeki varlığı esnaf kolları kazadaki etkinliğini ortaya koyar Elmalı merkezde ikamet eden az sayıdaki gayrimüslim göz önüne alındığında Müslümanlarla genel anlamda uyum içerisinde yaşadıkları dini ayinlerini özgür bir şekilde icra ettikleri görülür Çalışmada Elmalı nın 1839 1914 yılları arasında idari sosyal ve iktisadi bakımdan nasıl bir süreç geçirdiği yöredeki egemen unsurlar ve bunların halkla etkileşimi ağırlıklı olarak Osmanlı arşiv vesikaları kullanılarak ele alınmıştır

Başta nüfus ve vergi miktarı olmak üzere birçok yönden merkez kaza Antalya dan sonra ikinci sırada yer alan Elmalı Osmanlı Devletinde büyük gelişmelerin yaşandığı 19 yüzyılda Teke Sancağın gelişmiş kazalarından biridir Teke yöresinin önemli ticaret merkezleri arasında yer alan Elmalı bu önemini Kaş Finike Kumluca ve Fethiyeden gelen yolların kavşak noktasında bulunmasından ve dolayısıyla sahil kesiminin iç bölgelerle bağlantısını sağlamasındaki rolünden almaktadır Ayrıca Elmalı nın tarıma elverişli verimli ovalar kaynak sular ve temiz havası bir yana dini ve kültürel dokusu da Elmalı ya dışarıdan yerleşimleri arttıran unsurlardan olmuştur Oğuz boy adlarını taşıyan birçok köyün bulunduğu Elmalı da yoğun bir konargöçer nüfus da görülürken farklı meslek gruplarının mahallelerdeki varlığı esnaf kollarının kazadaki etkinliğini ortaya koyar Elmalı merkezde ikamet eden az sayıdaki gayrimüslim göz önüne alındığında Müslümanlarla genel anlamda uyum içerisinde yaşadıkları dini ayinlerini özgür bir şekilde icra ettikleri görülür Calışmada Elmalı nın 1839 1914 yıllar arasında idari sosyal ve ikti sadi bakımdan nasıl bir süreç geçirdiği yöredeki egemen unsurlar ve bunlar halkla etkileşimi ağırlıklı olarak Osmanlı arşiv vesikaları kullanılarak ele alınmıştır