Emperyalizm ve Eşitsiz Gelişme

Samir Amin in 40 küsur yıl önce yayımladığı Emperyalizm ve Eşitsiz Gelişme yıllar içerisinde çağdaş Marksizmin klasik eserleri arasına katılmış çokça tartışılmış konu hakkında başka kitap ve makalelere esin kaynağı olmuştur Emperyalizm ve Eşitsiz Gelişme yazarın sözleriyle Ekonomizme ve Batı merkezli bakış açısına karşı olan ilk çalışmanın düşünce çizgisini izlemekte antiemperyalist mücadelelerin radikalleşmesinin bir sonucu olan Marksizmin yeniden doğuşu genel perspektifi içinde yer almaktadır Dönemin Stalinizm Troçkizm ve Çin Devrimi kutuplaşmaları içerisinde siyasi tavrını da belirterek yola çıkan Amin bu önemli çalışmasına mikroekonominin eleştirisi ile başlamakta ve ardından tarım ve toprak rantı sorununa eğilerek kapitalist üretim tarzının tarım üzerinde kurduğu egemenliği anlatmakta ve azgelişmişlik sorununa uzanmaktadır Azgelişmişlik olgusunu emperyalizmin farklı evreleri ve bunalımları bağlamında değerlendiren Amin bir dönem önemli tartışmalar uyandıran merkez çevre ülkeleri ayrımına ve uluslararası ticaretin rolüne de değinerek geçiş sorunları ve sosyalizmin inşası konularını ele almaktadır Samir Amin Emperyalizm ve Eşitsiz Gelişme de teknoloji transferi eğitimin işlevi ücretin belirlenmesi eşitsiz değişim ve eşitsiz gelişme gibi temel konularını kapsamlı bir şekilde tartışırken son bölümde değerlerin fiyatlara dönüşümü ve kâr oranlarının düşüşü gibi Marx ın Kapital inden hareketle sıkça tartışılan sorun alanlarına da girmektedir Emperyalizm ve Eşitsiz Gelişme Bağımlılık Okulu nun kurucularından ve çağdaş Marksizmin en önemli yazarlarından Samir Amin in muhakkak okunması gereken klasik bir yapıtıdır

Batı emperyalizmi gelişmekte olan du nyayı nasıl şekillendirdi Emperyalizm ve Gelişmekte Olan Du nya adlı kitabında Atul Kohli İngiliz Doğu Hindistan Şirketi döneminden ABD nin Irak taki son savaşına kadar İngiliz ve Amerikan etkisini Asya Afrika Orta Doğu ve Latin Amerika u zerinde analiz ederek bu soruyu ele alıyor Kohli hem İngiltere nin hem de ABD nin ulusal ekonomik refahını artırmak için genişlediğini savunuyor ve Anglo Amerikan yayılmacılığının du nyanın yoksul bölgelerindeki ekonomik kalkınmaya nasıl zarar verdiğini gösteriyor Kohli modern emperyalizmin nedenlerini ve sonuçlarını açıklığa kavuşturmak için öncelikle iki tu r imparatorluk olduğunu belirtir ve her ikisinin dinamiklerini analiz eder Emperyalizm 19 yu zyıldaki Britanya gibi resmi sömu rgeci bir imparatorluğu veya 20 yu zyıldaki ABD gibi önemli bir etkiye sahip ancak toprak kontrolu olmayan gayri resmi bir imparatorluğu ifade edebilir Kohli her ikisinin de farklı derecelerde olmakla birlikte ku resel çevredeki istikrarlı ekonomik ilerleme beklentilerini defalarca baltaladığını savunmaktadır İngiltere ve ABD kendi ulusal ekonomik refahlarını sağlamak için defalarcadu nyanın çevre bölgelerine yayılmaya çalıştı Diğer devletlerin özellikle de çevredeki yoksul ve zayıf devletlerin egemenliğini kısıtlamak emperyalizmin ana yöntemiydi İngiliz ve Amerikan imparatorlukları için bu taktik çevre ekonomilerin Anglo Amerikan ekonomik çıkarlarına açık ve erişilebilir kalmasını sağladı Ancak egemenliğin kaybı Asya Orta Doğu Afrika ve Latin Amerika da yaşayan insanların yaşam şanslarını bu yu k ölçu de azalttı Kohli nin açıkça ortaya koyduğu gibi egemenlik ekonomik bir varlıktır refah ve kapsayıcı sanayi toplumlarını besleyebilecek devletlerin ortaya çıkması için bir ön koşuldur İlk kez Oxford University Press tarafından yayımlanan bu eser yalnızca tarihsel bir analiz değil aynı zamanda çağdaş ku resel eşitsizlikleri anlamak isteyenler için de gu çlu bir rehber