Enamil u Mesail it Tevhid ا ن ام ل م س ائ ل الت و ح يد 2 Cilt — Kolektif

Müellif in Arabca olarak yazdığı iki cildlik bu eser İşrâkiyye felsefesinin yahud müsteşriklerin batağına batan günümüzdeki bazı mutasavvıfların zarûret i dîniyyeden olmadığı halde zarûret i dîniyyedenmiş gibi serdettikleri vahdet i vücud ve vahdet i şuhûd hakkında küfre götürecek veya yakınlaştıracak görüşlerine sed çekmek amacıyla Ehli Sünnet vel Cemaat itikadında kaynak iki yüz altmış üç esere başvurularak hazırlanmış olup ilm i Tevhîd den bahsetmektedir Çünkü ilm i Tevhîd asılların aslıdır Eser Ehli Sünnet vel Cemaat Mâturidî ve Eş arî den büyük fukahaların ve hadisçilerin ittifak ettikleri Tevhîd meselelerinin geniş konularını enmile parmak uçlarından bir uç diye başlıklar halinde ve bu meseleler altına giren maddeleri de fasıl olarak izah etmektedir Eser el akîdet ul mürşide ile süslendirilmiştir Tevhîde dokunur demek bahanesiyle vahdet i şuhud mesleğine girenleri tekfir edenleri irşad etmek maksadıyla konuya aid olan Tevhîd meselesi büyük imamlardan naklen izah edilmekte ve İlâhî sıfatların itikadında Ehli Sünnet velCemaatin yolunu bilmeyip vahdet i vücud ve vahdet i şuhûd meselelerine giren kimsenin durumu saman çöpüne binip denize açılan kimsenin durumuna benzetilmektedir Eserde ilm i Tevhîd in tarifi konusu semeresi fazileti nisbeti vâdı ı ismi kaynakları hükmü Ehli Sünnet velCemaatin tarifi ulemânın vücud lafzı ve manası hakkındaki ihtilafı Allah Teâlâ nın sıfatları vahdet i mutlaka veya vahdet i vücud hakkında felsefecilerin ve sûfîlerin görüşleri iki yol arasındaki fark vahdet i vücud hakkında ehli hadis ve sûfîlerin görüşlerinin birbirine denkliği hulul ittihad teşbih tecsîm iddia eden fırkalar Ehli Sünnete muvâfık olan tasavvuf ilmi Allah Teâlâ nın Zâtı nı idrakten mahlukun acziyeti Tevhîdin nurlarının görülmesinin mümkünlüğü sûfîlerden ehli tahkik indinde tecellînin manası gibi ilm i Tevhîddeki birçok meseleler ayet ve hadislerle delillendirilerek akıcı bir uslubla izah edilmiştir Özellikle sûfîlerin ilm i tasavvuf ta ve ilm i kelam alanında çalışma yapan araştırmacıların yoldan kaymalardan korunmak için ellerinde bulundurmaları gereken bir eserdir Hâsılı eser Tevhîdin bir şeyin bir şeyi yapması demek olmayıp bir tek Zât ın her şeyi yapması demek olduğunu vahdet i mutlaka vahdet i vücud vahdet i şuhud mesleklerinin akılla bilinmeyeceğini ilm i Tevhîd ve amel i Tevhîdde Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem e ittibâ edildiği halde İslâmî tatbikatla ancak bilinebileceğini isbatlamaktadır