Enerji Şartı Anlaşması Ve Bu Kapsamda Yatırımcı İle Taraf Devlet Arasındaki Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümü — Ezgi Karaçoban

TEŞEKKÜR 3ÖZET 5ABSTRACT 7İÇİNDEKİLER 9KISALTMALAR 15GİRİŞ 17BİRİNCİ BÖLÜMENERJİ ŞARTI ANLAŞMASIENERJİ ŞARTI ANLAŞMASI NIN TARİHSELSÜRECİ VE ANLAŞMAYA HAKİM OLAN İLKELER 19Genel Olarak 19Enerji Şartı Anlaşması nın Tarihsel Süreci 21Enerji Şartı Anlaşması nın Hukuksal Niteliği 25Enerji Şartı Anlaşması nın Amacı ve Kapsamı 27Enerji Şartı Anlaşması na Hakim Olan İlkeler 32Genel Olarak 32En Çok Gözetilen Ulus Kaydı ve Ulusal Muamele 33Âdil ve Eşit Muamele Yükümlülüğü 34Ayrımcılık Yapmama 36Devletlerin Egemenliği İlkesi 37Kayıpların Telafi Edilmesi 39Tam Tazminat Ödemeden Kamulaştırma Yasağı 40İçindekiler10Sermayenin Serbestçe Transferi İlkesi 42Enerji Şartı Anlaşması na Hakim İlkelerin Dünya TicaretÖrgütü nün Temel İlkeleri Kapsamında Değerlendirilmesi 43ENERJİ ŞARTI ANLAŞMASI NIN KURUMSAL YAPISIVE ANLAŞMANIN UYGULANMASI 45Enerji Şartı Anlaşmasının Kurumsal Yapısı 45Enerji Şartı Anlaşması nın Muvakkaten Uygulanması 47Anlaşmadan Çekilme 53İKİNCİ BÖLÜMENERJİ ŞARTI ANLAŞMASI KAPSAMINDAYATIRIMCI İLE TARAF DEVLET ARASINDAKİYATIRIM UYUŞMAZLIKLARIENERJİ YATIRIMI KAVRAMI VE UNSURLARI 57YATIRIM 57Genel Olarak 57Yatırımın Gerçekleştiği Coğrafi Alan 59Yatırımın Konusu 60Kanun ve Anlaşmalarda Yatırımın Tanımı 60Enerji Şartı Anlaşması na Göre Yatırım 62Yatırımın Hukuka Uygun Olması 66YATIRIMCI 68Genel Olarak 68Yatırımcının Hukuki Niteliği 69Yatırımcının Tâbiiyeti 70Tâbiiyetin Tespiti 71Gerçek Kişilerde Tâbiiyetin Tespiti 71Ezgi KARAÇOBAN11Tüzel Kişilerde Tâbiiyetin Tespiti 73Kuruluş Yeri Sistemi 74İdare Merkezi Sistemi 76Yatırımcı Vasfının Tespitinde Kontrol Sistemi 77ICSID Tahkiminde ve Enerji Şartı AnlaşmasındaYatırımcı Kavramı 81DEVLET 85Kaynak Devleti 85Ev Sahibi Devlet 86YATIRIM UYUŞMAZLIKLARI VE UYUŞMAZLIKKAYNAKLARI 89GENEL OLARAK 89UYUŞMAZLIKLARIN KAYNAKLARI 90Yatırımcının Mal Varlığına El Konulması Kamulaştırma Millileştirme 92Ödemelerin Transferi Süresince Devlet TarafındanYapılan Engellemeler 94Muamele Standartlarının İhlâli 95Sözleşme Koşullarındaki Değişiklikler 98III ENERJİ ŞARTI ANLAŞMASI KAPSAMINDADÜZENLENEN YATIRIM UYUŞMAZLIKLARINADAİR ÇÖZÜM METOTLARI 99Yatırım Uyuşmazlıklarında Doğru Çözüm YöntemlerininTespiti 99EŞA Tarafı Devletler Arasındaki Yatırım UyuşmazlıklarınınÇözüm Yolları 101Diplomatik Yolların Kullanılması 104İçindekiler12Ad Hoc Tahkime Başvuru 105Yatırımcı ile Taraf Devlet Arasındaki YatırımUyuşmazlıklarının Çözümü 108Genel Olarak 108Enerji Şartı Anlaşması m 26 Hükmünün Kapsamı 110Enerji Şartı Anlaşması m 26 Kapsamında UyuşmazlıkÇözüm Metotları 112Karşılıklı İyi Niyet 112Ulusal Mahkemeye Başvuru 114Önceden Kararlaştırılmış Bir Çözüm Yoluna Başvuru 118Uluslararası Tahkim 119EŞA m 27 ve m 26 nın Değerlendirmesi 122ÜÇÜNCÜ BÖLÜMENERJİ ŞARTI ANLAŞMASI KAPSAMINDAYATIRIMCI İLE TARAF DEVLET ARASINDAKİYATIRIM UYUŞMAZLIKLARININ TAHKİMYOLU İLE ÇÖZÜMÜULUSLARARASI YATIRIM UYUŞMAZLIKLARININÇÖZÜM MERKEZİ ICSID 125ICSID İN KURULUŞU YAPISI VE NİTELİKLERİ 125Genel Olarak 125ICSID Tahkim Merkezinin Yapısı 128ICSID TAHKİM KURALLARI VE EŞA KAPSAMINDAORTAYA ÇIKAN SORUNLAR 130ICSID Yargılama Yetkisi 130Yazılı Tahkim Rızasının Varlığı 131Ezgi KARAÇOBAN13Uyuşmazlığın Ev Sahibi Devlette Yapılan Bir YatırımdanKaynaklanması 132Uyuşmazlığın Hukuki Bir Uyuşmazlıktan Doğması 135Uyuşmazlığın Bir Taraf Devlet ve Diğer Bir Taraf DevletVatandaşı Yatırımcıdan Kaynaklanması 135Esasa Uygulanacak Hukukun Tespiti 137ICSID Tahkim Süreci 139HAKEM KARARLARININ İCRASI 140UYUŞMAZLIK ÖRNEKLERİ 143Genel Olarak 143Libananco Holdings Co Limited v Turkey 143Cementownia Nowa Huta S A v Turkey 147Europe Cement Investment Trade S A v Republic ofTurkey 149Alapli Elektrik B V v Turkey 151Nabucco Gas Pipeline International GmbH in Liqu v Turkey 154BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ULUSLARARASI TİCARETHUKUKU KOMİSYONU UNCITRAL 154GENEL OLARAK 154AD HOC TAHKİMİN GENEL ÖZELLİKLERİ AVANTAJVE DEZAVANTAJLARI 156UNCITRAL TAHKİM KURALLARI ÇERÇEVESİNDETAHKİM 158UNCITRAL TAHKİM KURALLARI VE EŞA İLİŞKİSİ 161UYUŞMAZLIK ÖRNEKLERİ 162Genel Olarak 162İçindekiler14Yukos Davası 163III STOCKHOLM TİCARET ODASI TAHKİM ENSTİTÜSÜ STOCKHOLM TAHKİM ENSTİTÜSÜ 165STOCKHOLM TİCARET ODASI TAHKİMENSTİTÜSÜ NÜN KURULUŞU YAPISI VENİTELİKLERİ 165SCC TAHKİM KURALLARI 168TAHKİM YARGILAMASI 170Genel Olarak 170Usuli Hükümler 171Karar 173UYUŞMAZLIK ÖRNEKLERİ 175Genel Olarak 175Cem Cengiz Uzan v Turkey 175SONUÇ 179KAYNAKÇA 183

Çalışmanın amacı enerji alanında yatırım ve yatırımcılar bakımından hukuki güvenliği sağlama açısından önemli rol üstlenen Enerji Şartı Anlaşması ve bu anlaşma kapsamında düzenlenen yatırımcı ile taraf devlet arasındaki uyuşmazlık çözüm yollarını incelemektir Çalışmanın ilk bölümünde Enerji Şartı Anlaşması genel hatları ile incelenerek anlaşmanın tarihsel süreci anlaşmaya hakim olan ilkeler Enerji Şartı Anlaşması nda düzenlenen kurumsal yapı ve anlaşmanın uygulanması incelenmiştir Çalışmanın ikinci bölümünde enerji yatırımı kavramı enerji yatırımının unsurları ve yatırım uyuşmazlıklarının kaynakları ve Enerji Şartı Anlaşması nda düzenlenen yatırım uyuşmazlıklarının çözüm metodları ele alınmıştır Çalışmanın üçüncü bölümde anlaşma kapsamında yatırımcı ile taraf devlet arasındaki yatırım uyuşmazlıklarının tahkim yolu ile çözümü üzerinde durulmuş ve anlaşmada düzenlenen Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözüm Merkezi Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu ve Stockholm Ticaret Odası Tahkim Enstitüsü nün uyuşmazlık çözüm metotları incelenmiştir