Entelektüel Türk Milliyetçiliğinin Tarihi — Celal Hakan Kan Uğur Aşık

Bu eser yüce Türk milletine olan bir borcun ifası için kaleme alınmıştır Bilindiği üzere Türk milliyetçileri tarih boyunca yaptığı eylemlerden dolayı hiçbir uluslararası mahkemede yargılanmamıştır Türk milletinin terk etmek zorunda kaldığı topraklarda günümüzde dahi kan ve gözyaşı hiçbir zaman eksik olmamıştır Bu eserde Balkanlar da ve özellikle Kırım ile Tataristan da dünyaya gelen bir avuç genç aydının Anadolu da başlayan Türkçülük akımına etkileri ve kendi vatanlarındaki acı dolu mücadeleleri anlatılmıştır İÇİNDEKİLER Ön Söz Sunuş Özet Giriş BÖLÜM 1FAŞİZM MİLLİYETÇİLİK VE ETNİK SORUNLAR 1 1 Etnisite Ulus Devlet Milliyetçilik ve Faşizm 1 1 1 Etnisite 1 1 2 Ulus Ulusçuluk ve Ulus Devlet 1 1 3 Milliyetçilik 1 2 Toplumların Faşizm ve Milliyetçilik Algıları ve Kurumsal Anlamda Milliyetçiliğin Değişkenliği 1 2 1 Toplumların Milliyetçilik Algıları 1 2 2 Milliyetçilik Kuramları 1 2 2 1 İlkçi Primordial Kuramlar 1 2 2 2 Modernist Kuramlar 1 2 2 3 Etno Sembolcü Kuramlar 1 3 Milliyetçilik Modelleri 1 3 1 Liberal Milliyetçilik 1 3 2 Muhafazakâr Milliyetçilik 1 3 3 Yayılmacı Milliyetçilik 1 3 4 Anti Sömürgeci Milliyetçilik 1 4 Küresel Dünyada Milliyetçilik ve Ekonomi İlişkisi 1 4 1 Milliyetçi Ekonomi Modeli Olarak Merkantilizm 1 4 2 Küreselleşen Dünyada Ulus Devlet ve Milliyetçilik 1 5 Faşizm 1 5 1 Faşizm Kavramı ve Kapsamı 1 5 2 Faşizmin Düşünsel ve Tarihsel Kökenleri 1 5 3 Faşizmin İdeolojik Temelleri 1 6 Nasyonal Sosyalizm İdeolojisi 1 6 1 Nasyonal Sosyalizmin Ortaya Çıkışı ve İdeolojik Temelleri 1 6 2 Doğu Avrupa ve Sovyetlere Yönelik Faaliyetler 1 6 3 Nasyonal Sosyalizmin Çöküşü 1 7 İspanya Falanjizmi 1 7 1 Falanjizmin Ortaya Çıktığı Dönemin Genel Siyasi Tablosu 1 7 2 Falanjizmin Ortaya Çıkışı 1 7 3 Falanjizmin İspanya İç Savaşı ndaki Etkinliği ve Yükselişi 1 7 4 Falanjizmin Etkisini Yitirmesi 1 8 Değerlendirme BÖLÜM 2 TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ 2 1 Cumhuriyet Öncesi Türk Milliyetçiliği 2 1 1 Osmanlı Devleti ve Türk Kimliği 2 1 2 İttihat ve Terakki Cemiyeti nin Ortaya Çıkışı 2 1 3 İttihat ve Terakki nin Türkçülüğe Katkısı 2 2 Rusya da Yetişen Aydınlar ve Türkçülük 2 2 1 İsmail Gaspıralı ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 2 Zeki Velidî Togan ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 3 Fatih Kerimî ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 4 Alihan Bökeyhanoğlu ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 5 Abdülhamit Süleyman Çolpan ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 6 Yusuf Akçura ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 6 1 Üç Tarz ı Siyaset Ekseninde Türkçülüğün Doğuşu 2 3 Dil ve Tarih Alanında Türkçülük 2 4 Siyasal İdeoloji Olarak Türkçülüğün Doğuşu 2 5 Milliyetçi Örgütlenme 2 5 1 Türk Derneği 2 5 2 Türk Yurdu Cemiyeti 2 5 3 Türk Gücü Derneği 2 5 4 Türk Ocakları 2 6 Cumhuriyet Dönemi Türk Milliyetçiliği 2 6 1 Millî Mücadele ve Milliyetçilik 2 6 2 Erken Cumhuriyet Döneminde Milliyetçilik 2 6 3 Milli Şef Döneminde Milliyetçilik 2 7 Turancılık 2 7 1 Dünyada ve Osmanlı Devleti nde Turancılığın Tarihsel Seyri 2 7 2 Turancılık ve Macarlar 2 7 3 Türk Dünyasında Turancılık Düşüncesi 2 7 4 Türkçü Turancı Milliyetçilik 2 8 Muhafazakâr Milliyetçilik 2 9 Türk Milliyetçiliğinde Kültürel ve Etnik Milliyetçilik Ayrımı Sonuç Kaynaklar

Bireylerin mensubu oldukları topluma karşı duydukları bağlılık ve aidiyet duygusunun temel kaynağı kabul edilen milliyetçilik çoğunlukla ırkçılık faşizm etnikçilik gibi söylemlerle bir arada anılsa da gerek günümüz gerekse eski toplumların en belirgin sosyolojik gerçeğidir Milliyetçilik daha çok birleştirici ve aynı zamanda eşitlikçi yanıyla ırkçı anlayıştan tamamen ayrılmaktadır Irkçılık daha çok biyolojik benzerlikler ve bir diğerinin üzerine yaptığı üstünlük anlayışı üzerine kurulan bir söylem olması yönüyle milliyetçilik ile bağdaştırılamaz Başka bir ifadeyle ırkçılık milletlerin kendinden olmayana düşmanca duygu beslemesidir Faşizm ise daha çok seçkinliğe dayanmakta ve hatta şiddetle bütünleşmesi ile halkın iradesinden daha çok siyasi iktidarın öncelikli olarak mutlak hâkimiyeti ve devletin üstünlüğüne atıf yapmakta ve halkın iradesi yok sayılmaktadır Faşizm ve milliyetçilik kavramlarının ikisinde de milli birlik ve beraberlik anlayışı vurgulansa da faşizmde bu yaklaşım millet iradesinden daha çok otoriter bir anlayışın baskısı altında gerçekleşerek daha çok iktidarın kayıtsız şartsız egemenliği ve millet için devlet değil devlet için millet anlayışı baskın gelmektedir Çalışmamızın ana temelini teşkil eden Türk milliyetçiliği ise Osmanlı İmparatorluğu nun dağılma döneminde ortaya çıkmış olması ile modernist toplumun birlikte yaşamaktan doğan dayanışma duygusuna olan yaklaşımı ile de ilkçi bir nitelik taşımaktadır Çalışma kapsamında görülebileceği gibi Türkiye de ve dünyada Türk milliyetçiliğini faşizm tanımlaması ile bütünleştirme eğilimi genellikle sol düşüncenin etkisi altında ortaya çıkmış ve kapsamlı bir değerlendirmeden ziyade faşizmin aşırı milliyetçi yönü üzerinden yürütülmüştür Dolayısıyla sol düşüncenin tarihsel ve ideolojik karşıtı konumunda bulunan Türk milliyetçiliğine yönelik faşizm iddiası Osmanlı nın son döneminde ortaya çıkan Türkçülük akımının Ziya Gökalp gibi savunucuları tarafından kesin bir şekilde reddedilmiştir Türk milliyetçiliğinin en büyük düşmanları olarak nitelendirmesi doğru olsa da komünizm karşıtlığı ve faşizm arasında paralellik kurmak zordur Temel olarak iki bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde özellikle faşizm nasyonalizm falanjizm ve milliyetçilik gibi tanımlamalara yer verilmiştir İkinci bölümde ise Türk milliyetçiliğinin Osmanlının son dönemlerinde ortaya çıkması ile Cumhuriyet döneminin 1960 lara kadar olan kısmında siyasal partileşme hareketlerine kadar olan süreç incelenerek entelektüel Türk milliyetçiliğinin doğuşu verilen mücadeleler ve dönemin Türk aydınlarının hangi zorluklarla Türkçülük akımını savundukları anlatılarak Türkçülüğün özellikle faşizmden farklı ve kültür temelli bir akım olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır

Bu eser yüce Türk milletine olan bir borcun ifası için kaleme alınmıştır Bilindiği üzere Türk milliyetçileri tarih boyunca yaptığı eylemlerden dolayı hiçbir uluslararası mahkemede yargılanmamıştır Türk milletinin terk etmek zorunda kaldığı topraklarda günümüzde dahi kan ve gözyaşı hiçbir zaman eksik olmamıştır Bu eserde Balkanlar da ve özellikle Kırım ile Tataristan da dünyaya gelen bir avuç genç aydının Anadolu da başlayan Türkçülük akımına etkileri ve kendi vatanlarındaki acı dolu mücadeleleri anlatılmıştır

Bireylerin mensubu oldukları topluma karşı duydukları bağlılık ve aidiyet duygusunun temel kaynağı kabul edilen milliyetçilik çoğunlukla ırkçılık faşizm etnikçilik gibi söylemlerle bir arada anılsa da gerek günümüz gerekse eski toplumların en belirgin sosyolojik gerçeğidir Milliyetçilik daha çok birleştirici ve aynı zamanda eşitlikçi yanıyla ırkçı anlayıştan tamamen ayrılmaktadır Irkçılık daha çok biyolojik benzerlikler ve bir diğerinin üzerine yaptığı üstünlük anlayışı üzerine kurulan bir söylem olması yönüyle milliyetçilik ile bağdaştırılamaz Başka bir ifadeyle ırkçılık milletlerin kendinden olmayana düşmanca duygu beslemesidir Faşizm ise daha çok seçkinliğe dayanmakta ve hatta şiddetle bütünleşmesi ile halkın iradesinden daha çok siyasi iktidarın öncelikli olarak mutlak hâkimiyeti ve devletin üstünlüğüne atıf yapmakta ve halkın iradesi yok sayılmaktadır Faşizm ve milliyetçilik kavramlarının ikisinde de milli birlik ve beraberlik anlayışı vurgulansa da faşizmde bu yaklaşım millet iradesinden daha çok otoriter bir anlayışın baskısı altında gerçekleşerek daha çok iktidarın kayıtsız şartsız egemenliği ve millet için devlet değil devlet için millet anlayışı baskın gelmektedir Çalışmamızın ana temelini teşkil eden Türk milliyetçiliği ise Osmanlı İmparatorluğu nun dağılma döneminde ortaya çıkmış olması ile modernist toplumun birlikte yaşamaktan doğan dayanışma duygusuna olan yaklaşımı ile de ilkçi bir nitelik taşımaktadır Çalışma kapsamında görülebileceği gibi Türkiye de ve dünyada Türk milliyetçiliğini faşizm tanımlaması ile bütünleştirme eğilimi genellikle sol düşüncenin etkisi altında ortaya çıkmış ve kapsamlı bir değerlendirmeden ziyade faşizmin aşırı milliyetçi yönü üzerinden yürütülmüştür Dolayısıyla sol düşüncenin tarihsel ve ideolojik karşıtı konumunda bulunan Türk milliyetçiliğine yönelik faşizm iddiası Osmanlı nın son döneminde ortaya çıkan Türkçülük akımının Ziya Gökalp gibi savunucuları tarafından kesin bir şekilde reddedilmiştir Türk milliyetçiliğinin en büyük düşmanları olarak nitelendirmesi doğru olsa da komünizm karşıtlığı ve faşizm arasında paralellik kurmak zordur Temel olarak iki bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde özellikle faşizm nasyonalizm falanjizm ve milliyetçilik gibi tanımlamalara yer verilmiştir İkinci bölümde ise Türk milliyetçiliğinin Osmanlının son dönemlerinde ortaya çıkması ile Cumhuriyet döneminin 1960 lara kadar olan kısmında siyasal partileşme hareketlerine kadar olan süreç incelenerek entelektüel Türk milliyetçiliğinin doğuşu verilen mücadeleler ve dönemin Türk aydınlarının hangi zorluklarla Türkçülük akımını savundukları anlatılarak Türkçülüğün özellikle faşizmden farklı ve kültür temelli bir akım olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır

Bireylerin mensubu oldukları topluma karşı duydukları bağlılık ve aidiyet duygusunun temel kaynağı kabul edilen milliyetçilik çoğunlukla ırkçılık faşizm etnikçilik gibi söylemlerle bir arada anılsa da gerek günümüz gerekse eski toplumların en belirgin sosyolojik gerçeğidir Milliyetçilik daha çok birleştirici ve aynı zamanda eşitlikçi yanıyla ırkçı anlayıştan tamamen ayrılmaktadır Irkçılık daha çok biyolojik benzerlikler ve bir diğerinin üzerine yaptığı üstünlük anlayışı üzerine kurulan bir söylem olması yönüyle milliyetçilik ile bağdaştırılamaz Başka bir ifadeyle ırkçılık milletlerin kendinden olmayana düşmanca duygu beslemesidir Faşizm ise daha çok seçkinliğe dayanmakta ve hatta şiddetle bütünleşmesi ile halkın iradesinden daha çok siyasi iktidarın öncelikli olarak mutlak hâkimiyeti ve devletin üstünlüğüne atıf yapmakta ve halkın iradesi yok sayılmaktadır Faşizm ve milliyetçilik kavramlarının ikisinde de milli birlik ve beraberlik anlayışı vurgulansa da faşizmde bu yaklaşım millet iradesinden daha çok otoriter bir anlayışın baskısı altında gerçekleşerek daha çok iktidarın kayıtsız şartsız egemenliği ve millet için devlet değil devlet için millet anlayışı baskın gelmektedir Çalışmamızın ana temelini teşkil eden Türk milliyetçiliği ise Osmanlı İmparatorluğu nun dağılma döneminde ortaya çıkmış olması ile modernist toplumun birlikte yaşamaktan doğan dayanışma duygusuna olan yaklaşımı ile de ilkçi bir nitelik taşımaktadır Çalışma kapsamında görülebileceği gibi Türkiye de ve dünyada Türk milliyetçiliğini faşizm tanımlaması ile bütünleştirme eğilimi genellikle sol düşüncenin etkisi altında ortaya çıkmış ve kapsamlı bir değerlendirmeden ziyade faşizmin aşırı milliyetçi yönü üzerinden yürütülmüştür Dolayısıyla sol düşüncenin tarihsel ve ideolojik karşıtı konumunda bulunan Türk milliyetçiliğine yönelik faşizm iddiası Osmanlı nın son döneminde ortaya çıkan Türkçülük akımının Ziya Gökalp gibi savunucuları tarafından kesin bir şekilde reddedilmiştir Türk milliyetçiliğinin en büyük düşmanları olarak nitelendirmesi doğru olsa da komünizm karşıtlığı ve faşizm arasında paralellik kurmak zordur Temel olarak iki bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde özellikle faşizm nasyonalizm falanjizm ve milliyetçilik gibi tanımlamalara yer verilmiştir İkinci bölümde ise Türk milliyetçiliğinin Osmanlının son dönemlerinde ortaya çıkması ile Cumhuriyet döneminin 1960 lara kadar olan kısmında siyasal partileşme hareketlerine kadar olan süreç incelenerek entelektüel Türk milliyetçiliğinin doğuşu verilen mücadeleler ve dönemin Türk aydınlarının hangi zorluklarla Türkçülük akımını savundukları anlatılarak Türkçülüğün özellikle faşizmden farklı ve kültür temelli bir akım olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır

Bireylerin mensubu oldukları topluma karşı duydukları bağlılık ve aidiyet duygusunun temel kaynağı kabul edilen milliyetçilik çoğunlukla ırkçılık faşizm etnikçilik gibi söylemlerle bir arada anılsa da gerek günümüz gerekse eski toplumların en belirgin sosyolojik gerçeğidir Milliyetçilik daha çok birleştirici ve aynı zamanda eşitlikçi yanıyla ırkçı anlayıştan tamamen ayrılmaktadır Irkçılık daha çok biyolojik benzerlikler ve bir diğerinin üzerine yaptığı üstünlük anlayışı üzerine kurulan bir söylem olması yönüyle milliyetçilik ile bağdaştırılamaz Başka bir ifadeyle ırkçılık milletlerin kendinden olmayana düşmanca duygu beslemesidir Faşizm ise daha çok seçkinliğe dayanmakta ve hatta şiddetle bütünleşmesi ile halkın iradesinden daha çok siyasi iktidarın öncelikli olarak mutlak hâkimiyeti ve devletin üstünlüğüne atıf yapmakta ve halkın iradesi yok sayılmaktadır Faşizm ve milliyetçilik kavramlarının ikisinde de milli birlik ve beraberlik anlayışı vurgulansa da faşizmde bu yaklaşım millet iradesinden daha çok otoriter bir anlayışın baskısı altında gerçekleşerek daha çok iktidarın kayıtsız şartsız egemenliği ve millet için devlet değil devlet için millet anlayışı baskın gelmektedir Çalışmamızın ana temelini teşkil eden Türk milliyetçiliği ise Osmanlı İmparatorluğu nun dağılma döneminde ortaya çıkmış olması ile modernist toplumun birlikte yaşamaktan doğan dayanışma duygusuna olan yaklaşımı ile de ilkçi bir nitelik taşımaktadır Çalışma kapsamında görülebileceği gibi Türkiye de ve dünyada Türk milliyetçiliğini faşizm tanımlaması ile bütünleştirme eğilimi genellikle sol düşüncenin etkisi altında ortaya çıkmış ve kapsamlı bir değerlendirmeden ziyade faşizmin aşırı milliyetçi yönü üzerinden yürütülmüştür Dolayısıyla sol düşüncenin tarihsel ve ideolojik karşıtı konumunda bulunan Türk milliyetçiliğine yönelik faşizm iddiası Osmanlı nın son döneminde ortaya çıkan Türkçülük akımının Ziya Gökalp gibi savunucuları tarafından kesin bir şekilde reddedilmiştir Türk milliyetçiliğinin en büyük düşmanları olarak nitelendirmesi doğru olsa da komünizm karşıtlığı ve faşizm arasında paralellik kurmak zordur Temel olarak iki bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde özellikle faşizm nasyonalizm falanjizm ve milliyetçilik gibi tanımlamalara yer verilmiştir İkinci bölümde ise Türk milliyetçiliğinin Osmanlının son dönemlerinde ortaya çıkması ile Cumhuriyet döneminin 1960 lara kadar olan kısmında siyasal partileşme hareketlerine kadar olan süreç incelenerek entelektüel Türk milliyetçiliğinin doğuşu verilen mücadeleler ve dönemin Türk aydınlarının hangi zorluklarla Türkçülük akımını savundukları anlatılarak Türkçülüğün özellikle faşizmden farklı ve kültür temelli bir akım olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır

Bu eser yüce Türk milletine olan bir borcun ifası için kaleme alınmıştır Bilindiği üzere Türk milliyetçileri tarih boyunca yaptığı eylemlerden dolayı hiçbir uluslararası mahkemede yargılanmamıştır Türk milletinin terk etmek zorunda kaldığı topraklarda günümüzde dahi kan ve gözyaşı hiçbir zaman eksik olmamıştır Bu eserde Balkanlar da ve özellikle Kırım ile Tataristan da dünyaya gelen bir avuç genç aydının Anadolu da başlayan Türkçülük akımına etkileri ve kendi vatanlarındaki acı dolu mücadeleleri anlatılmıştır İÇİNDEKİLER Ön Söz Sunuş Özet Giriş BÖLÜM 1FAŞİZM MİLLİYETÇİLİK VE ETNİK SORUNLAR 1 1 Etnisite Ulus Devlet Milliyetçilik ve Faşizm 1 1 1 Etnisite 1 1 2 Ulus Ulusçuluk ve Ulus Devlet 1 1 3 Milliyetçilik 1 2 Toplumların Faşizm ve Milliyetçilik Algıları ve Kurumsal Anlamda Milliyetçiliğin Değişkenliği 1 2 1 Toplumların Milliyetçilik Algıları 1 2 2 Milliyetçilik Kuramları 1 2 2 1 İlkçi Primordial Kuramlar 1 2 2 2 Modernist Kuramlar 1 2 2 3 Etno Sembolcü Kuramlar 1 3 Milliyetçilik Modelleri 1 3 1 Liberal Milliyetçilik 1 3 2 Muhafazakâr Milliyetçilik 1 3 3 Yayılmacı Milliyetçilik 1 3 4 Anti Sömürgeci Milliyetçilik 1 4 Küresel Dünyada Milliyetçilik ve Ekonomi İlişkisi 1 4 1 Milliyetçi Ekonomi Modeli Olarak Merkantilizm 1 4 2 Küreselleşen Dünyada Ulus Devlet ve Milliyetçilik 1 5 Faşizm 1 5 1 Faşizm Kavramı ve Kapsamı 1 5 2 Faşizmin Düşünsel ve Tarihsel Kökenleri 1 5 3 Faşizmin İdeolojik Temelleri 1 6 Nasyonal Sosyalizm İdeolojisi 1 6 1 Nasyonal Sosyalizmin Ortaya Çıkışı ve İdeolojik Temelleri 1 6 2 Doğu Avrupa ve Sovyetlere Yönelik Faaliyetler 1 6 3 Nasyonal Sosyalizmin Çöküşü 1 7 İspanya Falanjizmi 1 7 1 Falanjizmin Ortaya Çıktığı Dönemin Genel Siyasi Tablosu 1 7 2 Falanjizmin Ortaya Çıkışı 1 7 3 Falanjizmin İspanya İç Savaşı ndaki Etkinliği ve Yükselişi 1 7 4 Falanjizmin Etkisini Yitirmesi 1 8 Değerlendirme BÖLÜM 2 TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ 2 1 Cumhuriyet Öncesi Türk Milliyetçiliği 2 1 1 Osmanlı Devleti ve Türk Kimliği 2 1 2 İttihat ve Terakki Cemiyeti nin Ortaya Çıkışı 2 1 3 İttihat ve Terakki nin Türkçülüğe Katkısı 2 2 Rusya da Yetişen Aydınlar ve Türkçülük 2 2 1 İsmail Gaspıralı ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 2 Zeki Velidî Togan ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 3 Fatih Kerimî ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 4 Alihan Bökeyhanoğlu ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 5 Abdülhamit Süleyman Çolpan ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 6 Yusuf Akçura ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 6 1 Üç Tarz ı Siyaset Ekseninde Türkçülüğün Doğuşu 2 3 Dil ve Tarih Alanında Türkçülük 2 4 Siyasal İdeoloji Olarak Türkçülüğün Doğuşu 2 5 Milliyetçi Örgütlenme 2 5 1 Türk Derneği 2 5 2 Türk Yurdu Cemiyeti 2 5 3 Türk Gücü Derneği 2 5 4 Türk Ocakları 2 6 Cumhuriyet Dönemi Türk Milliyetçiliği 2 6 1 Millî Mücadele ve Milliyetçilik 2 6 2 Erken Cumhuriyet Döneminde Milliyetçilik 2 6 3 Milli Şef Döneminde Milliyetçilik 2 7 Turancılık 2 7 1 Dünyada ve Osmanlı Devleti nde Turancılığın Tarihsel Seyri 2 7 2 Turancılık ve Macarlar 2 7 3 Türk Dünyasında Turancılık Düşüncesi 2 7 4 Türkçü Turancı Milliyetçilik 2 8 Muhafazakâr Milliyetçilik 2 9 Türk Milliyetçiliğinde Kültürel ve Etnik Milliyetçilik Ayrımı Sonuç Kaynaklar

Bireylerin mensubu oldukları topluma karşı duydukları bağlılık ve aidiyet duygusunun temel kaynağı kabul edilen milliyetçilik çoğunlukla ırkçılık faşizm etnikçilik gibi söylemlerle bir arada anılsa da gerek günümüz gerekse eski toplumların en belirgin sosyolojik gerçeğidir Milliyetçilik daha çok birleştirici ve aynı zamanda eşitlikçi yanıyla ırkçı anlayıştan tamamen ayrılmaktadır Irkçılık daha çok biyolojik benzerlikler ve bir diğerinin üzerine yaptığı üstünlük anlayışı üzerine kurulan bir söylem olması yönüyle milliyetçilik ile bağdaştırılamaz Başka bir ifadeyle ırkçılık milletlerin kendinden olmayana düşmanca duygu beslemesidir Faşizm ise daha çok seçkinliğe dayanmakta ve hatta şiddetle bütünleşmesi ile halkın iradesinden daha çok siyasi iktidarın öncelikli olarak mutlak hâkimiyeti ve devletin üstünlüğüne atıf yapmakta ve halkın iradesi yok sayılmaktadır Faşizm ve milliyetçilik kavramlarının ikisinde de milli birlik ve beraberlik anlayışı vurgulansa da faşizmde bu yaklaşım millet iradesinden daha çok otoriter bir anlayışın baskısı altında gerçekleşerek daha çok iktidarın kayıtsız şartsız egemenliği ve millet için devlet değil devlet için millet anlayışı baskın gelmektedir Çalışmamızın ana temelini teşkil eden Türk milliyetçiliği ise Osmanlı İmparatorluğu nun dağılma döneminde ortaya çıkmış olması ile modernist toplumun birlikte yaşamaktan doğan dayanışma duygusuna olan yaklaşımı ile de ilkçi bir nitelik taşımaktadır Çalışma kapsamında görülebileceği gibi Türkiye de ve dünyada Türk milliyetçiliğini faşizm tanımlaması ile bütünleştirme eğilimi genellikle sol düşüncenin etkisi altında ortaya çıkmış ve kapsamlı bir değerlendirmeden ziyade faşizmin aşırı milliyetçi yönü üzerinden yürütülmüştür Dolayısıyla sol düşüncenin tarihsel ve ideolojik karşıtı konumunda bulunan Türk milliyetçiliğine yönelik faşizm iddiası Osmanlı nın son döneminde ortaya çıkan Türkçülük akımının Ziya Gökalp gibi savunucuları tarafından kesin bir şekilde reddedilmiştir Türk milliyetçiliğinin en büyük düşmanları olarak nitelendirmesi doğru olsa da komünizm karşıtlığı ve faşizm arasında paralellik kurmak zordur Temel olarak iki bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde özellikle faşizm nasyonalizm falanjizm ve milliyetçilik gibi tanımlamalara yer verilmiştir İkinci bölümde ise Türk milliyetçiliğinin Osmanlının son dönemlerinde ortaya çıkması ile Cumhuriyet döneminin 1960 lara kadar olan kısmında siyasal partileşme hareketlerine kadar olan süreç incelenerek entelektüel Türk milliyetçiliğinin doğuşu verilen mücadeleler ve dönemin Türk aydınlarının hangi zorluklarla Türkçülük akımını savundukları anlatılarak Türkçülüğün özellikle faşizmden farklı ve kültür temelli bir akım olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır

Bireylerin mensubu oldukları topluma karşı duydukları bağlılık ve aidiyet duygusunun temel kaynağı kabul edilen milliyetçilik çoğunlukla ırkçılık faşizm etnikçilik gibi söylemlerle bir arada anılsa da gerek günümüz gerekse eski toplumların en belirgin sosyolojik gerçeğidir Milliyetçilik daha çok birleştirici ve aynı zamanda eşitlikçi yanıyla ırkçı anlayıştan tamamen ayrılmaktadır Irkçılık daha çok biyolojik benzerlikler ve bir diğerinin üzerine yaptığı üstünlük anlayışı üzerine kurulan bir söylem olması yönüyle milliyetçilik ile bağdaştırılamaz Başka bir ifadeyle ırkçılık milletlerin kendinden olmayana düşmanca duygu beslemesidir Faşizm ise daha çok seçkinliğe dayanmakta ve hatta şiddetle bütünleşmesi ile halkın iradesinden daha çok siyasi iktidarın öncelikli olarak mutlak hâkimiyeti ve devletin üstünlüğüne atıf yapmakta ve halkın iradesi yok sayılmaktadır Faşizm ve milliyetçilik kavramlarının ikisinde de milli birlik ve beraberlik anlayışı vurgulansa da faşizmde bu yaklaşım millet iradesinden daha çok otoriter bir anlayışın baskısı altında gerçekleşerek daha çok iktidarın kayıtsız şartsız egemenliği ve millet için devlet değil devlet için millet anlayışı baskın gelmektedir Çalışmamızın ana temelini teşkil eden Türk milliyetçiliği ise Osmanlı İmparatorluğu nun dağılma döneminde ortaya çıkmış olması ile modernist toplumun birlikte yaşamaktan doğan dayanışma duygusuna olan yaklaşımı ile de ilkçi bir nitelik taşımaktadır Çalışma kapsamında görülebileceği gibi Türkiye de ve dünyada Türk milliyetçiliğini faşizm tanımlaması ile bütünleştirme eğilimi genellikle sol düşüncenin etkisi altında ortaya çıkmış ve kapsamlı bir değerlendirmeden ziyade faşizmin aşırı milliyetçi yönü üzerinden yürütülmüştür Dolayısıyla sol düşüncenin tarihsel ve ideolojik karşıtı konumunda bulunan Türk milliyetçiliğine yönelik faşizm iddiası Osmanlı nın son döneminde ortaya çıkan Türkçülük akımının Ziya Gökalp gibi savunucuları tarafından kesin bir şekilde reddedilmiştir Türk milliyetçiliğinin en büyük düşmanları olarak nitelendirmesi doğru olsa da komünizm karşıtlığı ve faşizm arasında paralellik kurmak zordur Temel olarak iki bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde özellikle faşizm nasyonalizm falanjizm ve milliyetçilik gibi tanımlamalara yer verilmiştir İkinci bölümde ise Türk milliyetçiliğinin Osmanlının son dönemlerinde ortaya çıkması ile Cumhuriyet döneminin 1960 lara kadar olan kısmında siyasal partileşme hareketlerine kadar olan süreç incelenerek entelektüel Türk milliyetçiliğinin doğuşu verilen mücadeleler ve dönemin Türk aydınlarının hangi zorluklarla Türkçülük akımını savundukları anlatılarak Türkçülüğün özellikle faşizmden farklı ve kültür temelli bir akım olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır

Bireylerin mensubu oldukları topluma karşı duydukları bağlılık ve aidiyet duygusunun temel kaynağı kabul edilen milliyetçilik çoğunlukla ırkçılık faşizm etnikçilik gibi söylemlerle bir arada anılsa da gerek günümüz gerekse eski toplumların en belirgin sosyolojik gerçeğidir Milliyetçilik daha çok birleştirici ve aynı zamanda eşitlikçi yanıyla ırkçı anlayıştan tamamen ayrılmaktadır Irkçılık daha çok biyolojik benzerlikler ve bir diğerinin üzerine yaptığı üstünlük anlayışı üzerine kurulan bir söylem olması yönüyle milliyetçilik ile bağdaştırılamaz Başka bir ifadeyle ırkçılık milletlerin kendinden olmayana düşmanca duygu beslemesidir Faşizm ise daha çok seçkinliğe dayanmakta ve hatta şiddetle bütünleşmesi ile halkın iradesinden daha çok siyasi iktidarın öncelikli olarak mutlak hâkimiyeti ve devletin üstünlüğüne atıf yapmakta ve halkın iradesi yok sayılmaktadır Faşizm ve milliyetçilik kavramlarının ikisinde de milli birlik ve beraberlik anlayışı vurgulansa da faşizmde bu yaklaşım millet iradesinden daha çok otoriter bir anlayışın baskısı altında gerçekleşerek daha çok iktidarın kayıtsız şartsız egemenliği ve millet için devlet değil devlet için millet anlayışı baskın gelmektedir Çalışmamızın ana temelini teşkil eden Türk milliyetçiliği ise Osmanlı İmparatorluğu nun dağılma döneminde ortaya çıkmış olması ile modernist toplumun birlikte yaşamaktan doğan dayanışma duygusuna olan yaklaşımı ile de ilkçi bir nitelik taşımaktadır Çalışma kapsamında görülebileceği gibi Türkiye de ve dünyada Türk milliyetçiliğini faşizm tanımlaması ile bütünleştirme eğilimi genellikle sol düşüncenin etkisi altında ortaya çıkmış ve kapsamlı bir değerlendirmeden ziyade faşizmin aşırı milliyetçi yönü üzerinden yürütülmüştür Dolayısıyla sol düşüncenin tarihsel ve ideolojik karşıtı konumunda bulunan Türk milliyetçiliğine yönelik faşizm iddiası Osmanlı nın son döneminde ortaya çıkan Türkçülük akımının Ziya Gökalp gibi savunucuları tarafından kesin bir şekilde reddedilmiştir Türk milliyetçiliğinin en büyük düşmanları olarak nitelendirmesi doğru olsa da komünizm karşıtlığı ve faşizm arasında paralellik kurmak zordur Temel olarak iki bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde özellikle faşizm nasyonalizm falanjizm ve milliyetçilik gibi tanımlamalara yer verilmiştir İkinci bölümde ise Türk milliyetçiliğinin Osmanlının son dönemlerinde ortaya çıkması ile Cumhuriyet döneminin 1960 lara kadar olan kısmında siyasal partileşme hareketlerine kadar olan süreç incelenerek entelektüel Türk milliyetçiliğinin doğuşu verilen mücadeleler ve dönemin Türk aydınlarının hangi zorluklarla Türkçülük akımını savundukları anlatılarak Türkçülüğün özellikle faşizmden farklı ve kültür temelli bir akım olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır Tanıtım Bülteninden

Bu eser yüce Türk milletine olan bir borcun ifası için kaleme alınmıştır Bilindiği üzere Türk milliyetçileri tarih boyunca yaptığı eylemlerden dolayı hiçbir uluslararası mahkemede yargılanmamıştır Türk milletinin terk etmek zorunda kaldığı topraklarda günümüzde dahi kan ve gözyaşı hiçbir zaman eksik olmamıştır Bu eserde Balkanlar da ve özellikle Kırım ile Tataristan da dünyaya gelen bir avuç genç aydının Anadolu da başlayan Türkçülük akımına etkileri ve kendi vatanlarındaki acı dolu mücadeleleri anlatılmıştır İÇİNDEKİLER Ön Söz Sunuş Özet Giriş BÖLÜM 1FAŞİZM MİLLİYETÇİLİK VE ETNİK SORUNLAR 1 1 Etnisite Ulus Devlet Milliyetçilik ve Faşizm 1 1 1 Etnisite 1 1 2 Ulus Ulusçuluk ve Ulus Devlet 1 1 3 Milliyetçilik 1 2 Toplumların Faşizm ve Milliyetçilik Algıları ve Kurumsal Anlamda Milliyetçiliğin Değişkenliği 1 2 1 Toplumların Milliyetçilik Algıları 1 2 2 Milliyetçilik Kuramları 1 2 2 1 İlkçi Primordial Kuramlar 1 2 2 2 Modernist Kuramlar 1 2 2 3 Etno Sembolcü Kuramlar 1 3 Milliyetçilik Modelleri 1 3 1 Liberal Milliyetçilik 1 3 2 Muhafazakâr Milliyetçilik 1 3 3 Yayılmacı Milliyetçilik 1 3 4 Anti Sömürgeci Milliyetçilik 1 4 Küresel Dünyada Milliyetçilik ve Ekonomi İlişkisi 1 4 1 Milliyetçi Ekonomi Modeli Olarak Merkantilizm 1 4 2 Küreselleşen Dünyada Ulus Devlet ve Milliyetçilik 1 5 Faşizm 1 5 1 Faşizm Kavramı ve Kapsamı 1 5 2 Faşizmin Düşünsel ve Tarihsel Kökenleri 1 5 3 Faşizmin İdeolojik Temelleri 1 6 Nasyonal Sosyalizm İdeolojisi 1 6 1 Nasyonal Sosyalizmin Ortaya Çıkışı ve İdeolojik Temelleri 1 6 2 Doğu Avrupa ve Sovyetlere Yönelik Faaliyetler 1 6 3 Nasyonal Sosyalizmin Çöküşü 1 7 İspanya Falanjizmi 1 7 1 Falanjizmin Ortaya Çıktığı Dönemin Genel Siyasi Tablosu 1 7 2 Falanjizmin Ortaya Çıkışı 1 7 3 Falanjizmin İspanya İç Savaşı ndaki Etkinliği ve Yükselişi 1 7 4 Falanjizmin Etkisini Yitirmesi 1 8 Değerlendirme BÖLÜM 2 TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ 2 1 Cumhuriyet Öncesi Türk Milliyetçiliği 2 1 1 Osmanlı Devleti ve Türk Kimliği 2 1 2 İttihat ve Terakki Cemiyeti nin Ortaya Çıkışı 2 1 3 İttihat ve Terakki nin Türkçülüğe Katkısı 2 2 Rusya da Yetişen Aydınlar ve Türkçülük 2 2 1 İsmail Gaspıralı ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 2 Zeki Velidî Togan ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 3 Fatih Kerimî ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 4 Alihan Bökeyhanoğlu ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 5 Abdülhamit Süleyman Çolpan ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 6 Yusuf Akçura ve Türkçülük Mücadelesi 2 2 6 1 Üç Tarz ı Siyaset Ekseninde Türkçülüğün Doğuşu 2 3 Dil ve Tarih Alanında Türkçülük 2 4 Siyasal İdeoloji Olarak Türkçülüğün Doğuşu 2 5 Milliyetçi Örgütlenme 2 5 1 Türk Derneği 2 5 2 Türk Yurdu Cemiyeti 2 5 3 Türk Gücü Derneği 2 5 4 Türk Ocakları 2 6 Cumhuriyet Dönemi Türk Milliyetçiliği 2 6 1 Millî Mücadele ve Milliyetçilik 2 6 2 Erken Cumhuriyet Döneminde Milliyetçilik 2 6 3 Milli Şef Döneminde Milliyetçilik 2 7 Turancılık 2 7 1 Dünyada ve Osmanlı Devleti nde Turancılığın Tarihsel Seyri 2 7 2 Turancılık ve Macarlar 2 7 3 Türk Dünyasında Turancılık Düşüncesi 2 7 4 Türkçü Turancı Milliyetçilik 2 8 Muhafazakâr Milliyetçilik 2 9 Türk Milliyetçiliğinde Kültürel ve Etnik Milliyetçilik Ayrımı Sonuç Kaynaklar