Erzurum Fıkraları ve Meşhur Nüktedanlar — Haluk Harun Duman

Erzurum un köylerinden bahtsız fakir kimsesi olmayan bir kızı uzak bir köyde yaşayan yaşlı bir adamla evlendirirler Kız gerdek gecesine kadar kiminle evlendiğinin farkında değildir Gelin ata binmiş ya nasip demiş sözüne uygun olarak büyük umutlarla yeni eve gelir Yatak odasında yaşlı saçı sakalı ağarmış beli bükülmüş pelte gibi yerinde duramayan bir dedeyle karşılaşır Bu yaşlı adamı damadın babası sanıp ona söylenir Dede sen ne dedesen Evin yoh mi gidesen Oğluni gönderesen Diyerek mani şeklinde bir soru yöneltir Dede de saçı sakalı değirmende ağartmış değil ya Hemen bir iki dizeyle cevap verir Dede senin gülündür Sen dedenin bülbüli Soyun keten kömleği Gir dedenin koynuna Dede sözen bahmazsa Vur baltayı boynuna

Erzurum un köylerinden bahtsız fakir kimsesi olmayan bir kızı uzak bir köyde yaşayan yaşlı bir adamla evlendirirler Kız gerdek gecesine kadar kiminle evlendiğinin farkında değildir Gelin ata binmiş ya nasip demiş sözüne uygun olarak büyük umutlarla yeni eve gelir Yatak odasında yaşlı saçı sakalı ağarmış beli bükülmüş pelte gibi yerinde duramayan bir dedeyle karşılaşır Bu yaşlı adamı damadın babası sanıp ona söylenir Dede sen ne dedesen Evin yoh mi gidesen Oğluni gönderesen Diyerek mani şeklinde bir soru yöneltir Dede de saçı sakalı değirmende ağartmış değil ya Hemen bir iki dizeyle cevap verir Dede senin gülündürSen dedenin bülbüli Soyun keten kömleğiGir dedenin koynunaDede sözen bahmazsaVur baltayı boynuna Tanıtım Bülteninden

Erzurum da yaşadığım 1960 1985 yılları arasında çok sayıda insan tanıdım gördüm konuştum Bunlardan bir kısmıyla uzun yıllar birlikte yaşadım ahbaplık ve arkadaşlık ettim Bir kısmı zaten aile fertlerinden sayılırdı Bir kısmı mahallemizin renkli ve sıra dışı özelliklere sahip olan insanları bir kısmı da yalnız Erzurum da değil bütün Türkiye de tanınan bilinen maruf simalardı Çocukluk ve gençlik yıllarımda ticarî hayatla iç içe olmam benim çok sayıda insanı tanımamı sağladı Şimdilerde ne ismini ne cismini hatırladığım insanlar dışında yıllar geçmesine rağmen unutamadığım insanlardan birkaçına burada yer vermek istiyorum Dikkat edeceğiniz gibi bu insanların hepsi birbirinden farklı renkli ilginç ve sıra dışı özelliklere sahiptir Demek ki akılda kalmak için sıra dışı olmak gerekiyor Renkli insanları gibi 25 yıl bağrında yaşadığım Gez Mahallesi bir dönemlerde Erzurum kültürüne sanatına siyasetine sporuna ticaretine yön veren insanlarla doluydu Yerliler birbirini tanır bilir yabancılar fark edilirdi Erzurum un her mahallesinde bir insan zenginliği vardı ancak Gez Mahallesi nin zenginliği bir başkaydı Bu renkli simalardan birkaçı Gez Mahallesi nde oturuyorlardı Birkaçı da iş veya ahbap ziyareti için mahalleye gidip geliyorlardı Şehrin kültür hayatını etkileyen bu tiplerden bazılarını size tanıtınca öyle tahmin ediyorum ki siz de bana hak vereceksiniz Bildiğiniz gibi klasik tarih çalışmaları genellikle zenginler ve güçlüler tarafından yazdırılır İster sağdan ister soldan okuyun binlerce yıllık tarih kitaplarında hep bu yaklaşımı görürsünüz Devlet memuru olan eski vakanüvisler Sultaların yaptıklarından bahsederek tarih yazarlar En ünlü devlet büyüklerinin paşaların komutanların siyasilerin hayat hikâyeleri tarih diye kılık değiştirerek önümüze sürülür Kopya tarihçilerin aklına Acaba sıradan insanlar nasıl yaşardı Bu insanların hayata dair yaklaşımları nasıldı Bunların genel tarih içindeki konumları neydi vs gibi soruları sormak gelmez Onlar belgeleri veya daha önce yazılmış tarihleri önlerine koyup kopyala yapıştır yaparak orijinal bir tarih yazdıklarını sanırlar Hele yaptıkları bu çalışmalara cafcaflı bir başlık bulurlarsa o zaman iş daha âlâ olur Erzurum un Antika İnsanları ve Mahalle Kültürü nü konu alan bu kitap mazide tanıdığım ve hiç unutamadığım kişiler sayesinde ortaya çıktı Aradan yıllar geçmesine rağmen o insanların hafızamdaki yerleri hâlâ çok canlı hâlâ dünkü gibi taptaze Çocukluk hafızamda yer edenler dışında gençlik yıllarında tanıdıklarım bende müthiş bir insan birikimi ve zenginliği oluşmasını sağladı Amerikalılar Ne bildiğin önemli değil kimi bildiğin önemlidir derler Bu sözün ne kadar önemli olduğunu zaman bana birçok kez gösterdi 25 yıl boyunca yaşadığım Gez Mahallesi güçlü komşuluk ilişkileri ile kişiliğimin oluşmasına olumlu katkı sağladı Hâlâ 1960 1985 yılları arası tanıştığım insanlarla akrabalarımmış gibi görüşür selamlaşırım Bu kitapta mahallemize yer vermek ve yaşadığım güzellikleri sizinle paylaşmak benim için büyük bir zevk oldu Tanıtım Bülteninden