Eski Çin in Yeniden Keşfi — Corinne Debaine Francfort

Yüzyılın başında Çin dünyaya açıldı kültür şoku Doğu ile Batının karşılaşması Batı biliminin bütün önemli adları Çinin düşünen başkenti Pekinde bulunuyordu Arkeolojinin bu etkili döneminin yerini düzensizlik ve siyasi kaos aldı 1949da Çin Halk Cumhuriyetinin ilanından 1973 yılına dek Çin arkeolojisi bir belirsizlik ve gerileme dönemine girdi Sonra beklenmedik bir gelişme yaşandı Çin hazinelerini bütün dünyaya açtı Art arda uluslararası büyük sergiler gerçekleşti Keşifler çoğaldı İlk imparator Shi Huangdinin ünlü ordusu bu yeni politikanın yüzü oldu Sarı Irmaktan Mavi Irmağa Kuzeyden Güneye Çinin bir ve çoğul açık ve gizli hükümdarlığa özgü ve sıradan kökenleri ortaya çıktı Arkeolog ve sinolog Corinne Debaine Francfort bizi kökenlerinden MÖ yak 6000 yıl gücü ve ünü Roma İmparatorluğuyla eş olan III yüzyıldaki Han İmparatorluğuna dek ölümsüz Çinin merkezinde bir yolculuğa çıkarıyor Tadımlık ÇİNDE ARKEOLOJİNİN DOĞUŞU Bir yazı uygarlığı antikalara duyulan ilgi İlkçağdan beri Çinde geçmişle bugün bir aradadır Geçmiş ders alınması gereken bir kılavuz mekânı ve zamanı kavramayı sağlayan bir araçtır ve geçmişten örnek alınır Başlıca esin kaynağıdır aynı zamanda Belleğin aracı yazı Çin uygarlığının temel değerlerinden biridir Çağımızdan önce de antikalara duyulan eğilim metinlere duyulan ilgiye eklenmişti Çok erken bir dönemde rastlantıyla keşfedilen ya da biriktirilen eski objeler dolaşıma girmiş aktarılmış ve muhafaza edilmişti Yine çok erken bir dönemde metinler üstü yazılı arkaik bronzları anlatmakta eski anıtlardan söz etmekte ya da bunları betimlemekteydi Batılı Hanların sarayındaki ünlü tarihçi Sima Qian bu anıtların pek çoğunu gezmişti Sima Qian MÖ yaklaşık 100 yılında Shiji Tarihi Hatıralar başlıklı yapıtında bu konuda güvenilir bilgiler vermektedir Özenle listelenmiş bir kültür mirası Song hanedanı sırasında 960 1279 çalkantılı bir dönemin siyasal istikrarsızlıkları altın çağ olarak tanımlanan geçmişin değerlerine dönülmesine zemin hazırlar Kültür mirasının dökümü çıkarılır sınıflaması yapılır Köylülerce toprak altından çıkartılan antikalar büyük yankı uyandırır XII yüzyılda imparator Huizong koleksiyonunu zenginleştirme kaygısıyla MÖ XIV yüzyıldan XI yüzyıla kadar Shang hanedanının son başkenti olan Anyangın bulunduğu yerde araştırma yaptırır Gelecek için kılavuz niteliğindeki eski objelerin önemini vurgulayan kitaplar yazılır Antika eşyaların taş ve bronz üstüne yazıtların açıklamalı katalogları hazırlanır En bilineni Lü Dalinin Kaogu tu İlkçağın Araştırılması İçin Resimlemeler başlıklı yapıtıdır 1092de derleştirilen on ciltte imparatorluk sarayından ve özel koleksiyonlardan 211 bronz ve 13 yeşim bir araya gelmiştir Ne var ki bu yüksek düzeydeki çalışmalar Song hanedanının Moğol haleflerince bir yana bırakılır Antika eşyaların yeniden incelendiğini görmek için XVII yüzyılın sonunu beklemek gerekecektir Ama hâlâ arazi arkeolojisinden çok uzakta bulunulmaktadır Okumuş kişiler kalıntılardan çok bunların üzerindeki yazıtlara değer vermektedir XIX yüzyılda yabancı ülkelerde olduğu gibi Çinde de geniş bir antika piyasası gelişir Gelenek ve modernlik Doğu ile Batı arasında bir buluşma Pekinde 1860ta imzalanan barış antlaşmalarıyla dayatılan Çinin sınırlarının diplomatlara tüccarlara ve Batılı din adamlarına açılması hem halk çevrelerinde hem de Mançurya yöneticileri ve barbarlardan üstün olduğuna inanan eski geleneksel Çin sosyetesi içinde bir yabancı düşmanlığı dalgasına yol açtı İmparatorluğun uç beyliklerinde Batının baskısıyla birleşen bu zorlama açılış yeni görüşlerin tomurcuklanmasına da zemin hazırlayacaktı Daha 1870ten itibaren genç Çinlileri modern arkeolojik yöntemlerle yetiştirmek için büyük çaba harcanmaya başlanır Üniversite öğrencileri Çinde yabancı uzmanların derslerini izler Kimileri Amerika Birleşik Devletlerine İngiltereye ve Fransaya sonra da Japonyaya gönderilir Çinde modern arkeolojinin ilk adımlarını işte bu çalkantılı ama