Fakih ve Sultan — Vecih Kevserani

Osmanlılar ile Safeviler İslam aleminde hakimiyet kurmak ve genişlemek amacıyla birbiriyle çetin bir çatışmaya girmiş ve bu çatışmalarını meşrulaştırmak için çeşitli ideolojik araçlara başvurmuştur Tasavvufi oluşumlar Hüseyniye meclisleri gibi yapılar iki devlet arasındaki siyasi rekabetin meşrulaştırıcı birer aracı olarak kullanılmıştır Bu iki devlet bununla da yetinmeyerek kelami içtihatları ve fıkhi mezhepleri de rekabet ve çatışmanın birer aracı haline getirmiş ve Safeviler İmamiyye mezhebinden siyasal meşruiyet devşirirken Osmanlılar da Hanefiliği ön plana çıkarmıştır Osmanlı Safevi çatışması bazen Şii Sünni çatışması olarak değerlendirilirken bazen de Arap Fars veya Türk Fars çatışması olarak yorumlanmaktadır İncelemeye çalıştığımız bu konunun önemini göz önünde bulundurduğumuzda din siyaset davet ideoloji devlet ve fakih sultan arasındaki tarihsel ilişkilerin arka planını gözden geçirmemiz gerekecektir Bu ilişkinin boyutları iki taraf arasındaki uzlaşma ya da zıtlaşmanın mahiyetini belirler

Osmanlılar ile Safeviler İslam aleminde hakimiyet kurmak ve genişlemek amacıyla birbiriyle çetin bir çatışmaya girmiş ve bu çatışmalarını meşrulaştırmak için çeşitli ideolojik araçlara başvurmuştur Tasavvufi oluşumlar Hüseyniye meclisleri gibi yapılar iki devlet arasındaki siyasi rekabetin meşrulaştırıcı birer aracı olarak kullanılmıştır Bu iki devlet bununla da yetinmeyerek kelami içtihatları ve fıkhi mezhepleri de rekabet ve çatışmanın birer aracı haline getirmiş ve Safeviler İmamiyye mezhebinden siyasal meşruiyet devşirirken Osmanlılar da Hanefiliği ön plana çıkarmıştır Osmanlı Safevi çatışması bazen Şii Sünni çatışması olarak değerlendirilirken bazen de Arap Fars veya Türk Fars çatışması olarak yorumlanmaktadır İncelemeye çalıştığımız bu konunun önemini göz önünde bulundurduğumuzda din siyaset davet ideoloji devlet ve fakih sultan arasındaki tarihsel ilişkilerin arka planını gözden geçirmemiz gerekecektir Bu ilişkinin boyutları iki taraf arasındaki uzlaşma ya da zıtlaşmanın mahiyetini belirler

Osmanlılar ile Safeviler İslam aleminde hakimiyet kurmak ve genişlemek amacıyla birbiriyle çetin bir çatışmaya girmiş ve bu çatışmalarını meşrulaştırmak için çeşitli ideolojik araçlara başvurmuştur Tasavvufi oluşumlar Hüseyniye meclisleri gibi yapılar iki devlet arasındaki siyasi rekabetin meşrulaştırıcı birer aracı olarak kullanılmıştır Bu iki devlet bununla da yetinmeyerek kelami içtihatları ve fıkhi mezhepleri de rekabet ve çatışmanın birer aracı haline getirmiş ve Safeviler İmamiyye mezhebinden siyasal meşruiyet devşirirken Osmanlılar da Hanefiliği ön plana çıkarmıştır Osmanlı Safevi çatışması bazen Şii Sünni çatışması olarak değerlendirilirken bazen de Arap Fars veya Türk Fars çatışması olarak yorumlanmaktadır İncelemeye çalıştığımız bu konunun önemini göz önünde bulundurduğumuzda din siyaset davet ideoloji devlet ve fakih sultan arasındaki tarihsel ilişkilerin arka planını gözden geçirmemiz gerekecektir Bu ilişkinin boyutları iki taraf arasındaki uzlaşma ya da zıtlaşmanın mahiyetini belirler

Osmanlılar ile Safeviler İslam aleminde hakimiyet kurmak ve genişlemek amacıyla birbiriyle çetin bir çatışmaya girmiş ve bu çatışmalarını meşrulaştırmak için çeşitli ideolojik araçlara başvurmuştur Tasavvufi oluşumlar Hüseyniye meclisleri gibi yapılar iki devlet arasındaki siyasi rekabetin meşrulaştırıcı birer aracı olarak kullanılmıştır Bu iki devlet bununla da yetinmeyerek kelami içtihatları ve fıkhi mezhepleri de rekabet ve çatışmanın birer aracı haline getirmiş ve Safeviler İmamiyye mezhebinden siyasal meşruiyet devşirirken Osmanlılar da Hanefiliği ön plana çıkarmıştır Osmanlı Safevi çatışması bazen Şii Sünni çatışması olarak değerlendirilirken bazen de Arap Fars veya Türk Fars çatışması olarak yorumlanmaktadır İncelemeye çalıştığımız bu konunun önemini göz önünde bulundurduğumuzda din siyaset davet ideoloji devlet ve fakih sultan arasındaki tarihsel ilişkilerin arka planını gözden geçirmemiz gerekecektir Bu ilişkinin boyutları iki taraf arasındaki uzlaşma ya da zıtlaşmanın mahiyetini belirler

Osmanlılar ile Safevîler İslâm âleminde hâkimiyet kurmak ve genişlemek amacıyla birbiriyle çetin bir çatışmaya girmiş ve bu çatışmalarını meşrulaştırmak için çeşitli ideolojik araçlara başvurmuştur Tasavvufî oluşumlar Hüseyniye meclisleri gibi yapılar iki devlet arasındaki siyasi rekabetin meşrulaştırıcı birer aracı olarak kullanılmıştır Bu iki devlet bununla da yetinmeyerek kelamî içtihatları ve fıkhî mezhepleri de rekabet ve çatışmanın birer aracı haline getirmiş ve Safevîler İmamiyye mezhebinden siyasal meşruiyet devşirirken Osmanlılar da Hanefiliği ön plana çıkarmıştır Osmanlı Safevî çatışması bazen Şii Sünni çatışması olarak değerlendirilirken bazen de Arap Fars veya Türk Fars çatışması olarak yorumlanmaktadır İncelemeye çalıştığımız bu konunun önemini göz önünde bulundurduğumuzda din siyaset davet ideoloji devlet ve fakih sultan arasındaki tarihsel ilişkilerin arka planını gözden geçirmemiz gerekecektir Bu ilişkinin boyutları iki taraf arasındaki uzlaşma ya da zıtlaşmanın mahiyetini belirler

Osmanlılar ile Safevîler İslâm âleminde hâkimiyet kurmak ve genişlemek amacıyla birbiriyle çetin bir çatışmaya girmiş ve bu çatışmalarını meşrulaştırmak için çeşitli ideolojik araçlara başvurmuştur Tasavvufî oluşumlar Hüseyniye meclisleri gibi yapılar iki devlet arasındaki siyasi rekabetin meşrulaştırıcı birer aracı olarak kullanılmıştır Bu iki devlet bununla da yetinmeyerek kelamî içtihatları ve fıkhî mezhepleri de rekabet ve çatışmanın birer aracı haline getirmiş ve Safevîler İmamiyye mezhebinden siyasal meşruiyet devşirirken Osmanlılar da Hanefiliği ön plana çıkarmıştır Osmanlı Safevî çatışması bazen Şii Sünni çatışması olarak değerlendirilirken bazen de Arap Fars veya Türk Fars çatışması olarak yorumlanmaktadır İncelemeye çalıştığımız bu konunun önemini göz önünde bulundurduğumuzda din siyaset davet ideoloji devlet ve fakih sultan arasındaki tarihsel ilişkilerin arka planını gözden geçirmemiz gerekecektir Bu ilişkinin boyutları iki taraf arasındaki uzlaşma ya da zıtlaşmanın mahiyetini belirler

İçindekiler Birici Bölüm Osmanlı ve Safeviler Saltanat Öncesi Döneme Tarihi Bir Bakış İkinci Bölüm Osmanlı ve Safevilerin Kuruluşları ve Çatışmaları Üçüncü Bölüm Osmanlı Devletinde Dini Kurum ve Siyasi Otorite Dördüncü Bölüm Safevi Kaçarlar Döneminde Din Kurumu ve Ulema