Farklı Bir İslam Tarihi

Klasik tarihçilik geleneği nin en büyük mahzuru İslam tarihinin ana gelişim sürecini etkileyen coğrafya ekonomi siyaset ve din gibi dört temel dinamiğin dikkatlerden uzak kalmasına sebebiyet vermesidir Bu dinamiklerin tetiklediği kırılma ve dönüşümlere dikkat edilmediği için İslam toplumlarının uzun asırlar boyunca geçirdikleri tekâmül ve değişim süreci çoğu zaman tatmin edici bir şekilde kavranamamaktadır Bu sebeple belki daha sağlıklı bir tarih bilincine sahip olunmasını sağlayacak farklı bir İslam tarihi yazımı denenmelidir Bu tarih yazımı İslam tarihindeki büyük siyasal toplumsal kültürel ve zihniyet kırılmalarının ve bunların yol açtığı dönüşümlerin ve sonuçlarının analizi üzerinden temelde alışılmış tarih anlatılarından farklı zihniyet ve kültür tarihi odaklı bir tarihyazımı olabilir Esasen İslam zihniyet ve kültür tarihi ve heterodoksisiyle ilgili temel referans niteliğindeki eserleriyle bilinen Ahmet Yaşar Ocak bu kitabıyla alternatif bir İslam tarihi perspektifi ortaya koyuyor Farklı Bir İslam Tarihi eleştirisiz ve yorumsuz hamasî tarih yazıcılığına karşı merakı diri tutan araştırıcı bir anlama çabası Teferruatın berisindeki dip dalgaları görmeye dönük bir çaba Müslümanları karşı karşıya getiren iç savaşlar hilafetin monarşiye dönüşümü siyasal gücün Türklere intikali Moğol istilasının etkileri fetihler ve mevalî sınıfının yükselişi mezheplerin oluşumu Mehdi inanışı tasavvuf Ocak İslam tarihinin bu tayin edici kırılma ve dönüşümlerinin analizini yapıyor Bunu yaparken tarihsel sosyoloji ve sosyal psikoloji bakış açısından İslam ın tarihiyle beraber İslam tarihi yazımının da bir eleştirel tarihini yazıyor