Feminizm Perspektifiyle Üreme Hakları — Nazmiye Güveyi

Tarihi süreç içerisinde kadının ikincil konumda tutulması olgusu biyolojik olarak üremenin kadın bedeninde vuku bulması bag lamında gerekçelendirilmeye çalıs ılmıs tır Bu çalıs ma bahse konu tutum göz önüne alınmak suretiyle kadın lehine bir bakıs açısı ile kaleme alınmıs tır Çalıs manın kadın lehine temellendirilmesi meselesi ise feminizm perspektifi eliyle çözülmeye çalıs ılmıs tır Bilindig i üzere feminizm ve üreme hakları pek çok konunun kesis tig i genis bir çalıs ma alanına sahiptir Çalıs mada ön plana çıkarılan tutum özetle üreme yetisi ve üreme yetisinin uzantısı olan çocuk bakımı görevinin kadın lehine dönüs türülmesi ile kadınları es it ve özgür kılmak hedefleri üzerinde yog unlas maktadır Bu temel yaklas ım noktasından hareketle çalıs mada üreme ile feminizm olmak üzere iki ana ekseni bir araya getirme çabası mevcut bulunmaktadır ki bu çaba aynı zamanda çalıs manın özgünlüg ünü pekis tirmektedir Öyle ki literatürde hem üreme hakları konusundaki monografik çalıs maların azlıg ı hem de feminizm bakıs açısı ile üreme haklarını bir araya getiren salt bu konuya özgülenmis monografik çalıs manın eksiklig i söz konusudur Bu bakımdan çalıs manın söz konusu literatüre katkı sunabilmesi temenni edilmektedir Dig er taraftan üreme yetisinin hukuk mecrasında insan hakları bag lamındaki görünümü olan üreme haklarının kadın açısından kadın lehine kadının farklı fakat es it s ekilde var olabilmesi için kadını özgürles tirici bir yaklas ım ile ele alınması gereg i özgürlükçü bakıs açısı temelinde makul bir tercihtir Üreme haklarına dair hukuki düzenlemelerin kadını olumlayıcı özgürles tirici s ekilde kadın lehine tasarımı bakımından kadınların üremeye dair kendi bedenleri üzerinde kontrol özgürlüg ünü haiz olması gereklilig inin göz önünde bulundurulması hem insan hakları hem de spesifik bir koruma alanı olan kadın hakları açısından sine qua non niteliktedir Üreme haklarının evrensel bölgesel düzeyde insan hakları koruma sistemleri dâhilinde kabulü iki insan hakları sözles mesinde neticeye ulas mıs olsa da bu alandaki hak kazanım mücadelesi halen sürmektedir Bu anlamda çalıs ma konusunun dinamik ve çok boyutlu yapısının yazımı zorlas tırması yanı sıra çalıs maya özgünlük de kattıg ı söylenebilir

Tarihi süreç içerisinde kadının ikincil konumda tutulması olgusu biyolojik olarak üremenin kadın bedeninde vuku bulması bag lamında gerekçelendirilmeye çalıs ılmıs tır Bu çalıs ma bahse konu tutum göz önüne alınmak suretiyle kadın lehine bir bakıs açısı ile kaleme alınmıs tır Çalıs manın kadın lehine temellendirilmesi meselesi ise feminizm perspektifi eliyle çözülmeye çalıs ılmıs tır Bilindig i üzere feminizm ve üreme hakları pek çok konunun kesis tig i genis bir çalıs ma alanına sahiptir Çalıs mada ön plana çıkarılan tutum özetle üreme yetisi ve üreme yetisinin uzantısı olan çocuk bakımı görevinin kadın lehine dönüs türülmesi ile kadınları es it ve özgür kılmak hedefleri üzerinde yog unlas maktadır Bu temel yaklas ım noktasından hareketle çalıs mada üreme ile feminizm olmak üzere iki ana ekseni bir araya getirme çabası mevcut bulunmaktadır ki bu çaba aynı zamanda çalıs manın özgünlüg ünü pekis tirmektedir Öyle ki literatürde hem üreme hakları konusundaki monografik çalıs maların azlıg ı hem de feminizm bakıs açısı ile üreme haklarını bir araya getiren salt bu konuya özgülenmis monografik çalıs manın eksiklig i söz konusudur Bu bakımdan çalıs manın söz konusu literatüre katkı sunabilmesi temenni edilmektedir Dig er taraftan üreme yetisinin hukuk mecrasında insan hakları bag lamındaki görünümü olan üreme haklarının kadın açısından kadın lehine kadının farklı fakat es it s ekilde var olabilmesi için kadını özgürles tirici bir yaklas ım ile ele alınması gereg i özgürlükçü bakıs açısı temelinde makul bir tercihtir Üreme haklarına dair hukuki düzenlemelerin kadını olumlayıcı özgürles tirici s ekilde kadın lehine tasarımı bakımından kadınların üremeye dair kendi bedenleri üzerinde kontrol özgürlüg ünü haiz olması gereklilig inin göz önünde bulundurulması hem insan hakları hem de spesifik bir koruma alanı olan kadın hakları açısından sine qua non niteliktedir Üreme haklarının evrensel bölgesel düzeyde insan hakları koruma sistemleri dâhilinde kabulü iki insan hakları sözles mesinde neticeye ulas mıs olsa da bu alandaki hak kazanım mücadelesi halen sürmektedir Bu anlamda çalıs ma konusunun dinamik ve çok boyutlu yapısının yazımı zorlas tırması yanı sıra çalıs maya özgünlük de kattıg ı söylenebilir