Fıkıh Usulünde Kıyas Cessas ve Kadi Abdülcebbar Müessesesi — Ali Butur

Kıyas bilgi elde etmede bir yöntem olarak mantık kelam ve fıkıh usulü gibi farklı disiplinlerde kendine yer bulmuştur Özellikle fıkıh usulünde ictihadın bir türü olarak yer verilen bu yönteme Hz Peygamberin vefatından sonra ortaya çıkan yeni meselelere çözüm üretmek ve ilahî murada uygun hükümler belirlemek amacıyla sıklıkla başvurulmuştur Ancak kıyas işleminin beşerî bir çabayla gerçekleşmesi bu metotla elde edilen hükmün ilahî murada uygun olup olmadığı konusunda tartışmalara yol açmıştır Bu nedenle fıkıh usulünün tedvin edildiği ilk dönemlerinde elde edilen hükmün normatif değeri açısından kıyas yönteminin meşruiyeti üzerine yoğun tartışmalar yer alır Bu çalışma fıkhî hüküm elde etmede kullanılan analojik kıyası İslam düşünce tarihinde önemli bir yere sahip olan Cessâs ve Kâdî Abdülceb bârın usul anlayışlarından hareketle incelemektedir Bu çerçevede Cessâs ve Kâdî Abdülcebbârın kıyas konusundaki görüşleri yaklaşımları ve farklılıkları analitik bir bakış açısıyla değerlendirilerek usulî kıyasın epistemolojik ve metodolojik temelleri araştırılmıştır

Kıyas bilgi elde etmede bir yöntem olarak mantık kelam ve fıkıh usulü gibi farklı disiplinlerde kendine yer bulmuştur Özellikle fıkıh usulünde ictihadın bir türü olarak yer verilen bu yönteme Hz Peygamber in vefatından sonra ortaya çıkan yeni meselelere çözüm üretmek ve ilahî murada uygun hükümler belirlemek amacıyla sıklıkla başvurulmuştur Ancak kıyas işleminin beşerî bir çabayla gerçekleşmesi bu metotla elde edilen hükmün ilahî murada uygun olup olmadığı konusunda tartışmalara yol açmıştır Bu nedenle fıkıh usulünün tedvin edildiği ilkdönemlerinde elde edilen hükmün normatif değeri açısından kıyas yönteminin meşruiyeti üzerine yoğun tartışmalar yer alır Bu çalışma fıkhî hüküm elde etmede kullanılan analojik kıyası İslam düşünce tarihinde önemli bir yere sahip olan Cessâs ve Kâdî Abdülceb bâr ın usul anlayışlarından hareketle incelemektedir Bu çerçevedeCessâs ve Kâdî Abdülcebbâr ın kıyas konusundaki görüşleri yaklaşımları ve farklılıkları analitik bir bakış açısıyla değerlendirilerek usulî kıyasın epistemolojik ve metodolojik temelleri araştırılmıştır Tanıtım Bülteninden