Gagauzlar Kültürel Direncin Var Ettiği Türk Topluluğu — Hakan Mor Sezgin Gülçüay

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 GIRIŞ 1 1 Gagauz Adı ve Anlamı 1 2 Gagauzların Kökeni ve Etnik Kimliklerine Dair Nazariyeler 1 3 Etnik Kimlik Meselesinde Anadolu Selçuklu Bizans Bağlantısına Dair Görüşler 1 4 Gagauzların Balkanlar ve Doğu Avrupa Coğrafyasına Göç Hareketleri BÖLÜM 2 OSMANLI ÖNCESIVE OSMANLI RUS HÂKIMIYETIDÖNEMINDE GAGAUZ TÜRK TOPLULUĞU 2 1 Gagauz Türklerinin Moldova Coğrafyasına Yerleşme Süreci 2 1 1 Kavimler Göçü Sonrasında Dobruca ya İskân Süreci ve Dobruca Oğuz Devleti 2 1 2 Osmanlı Devleti ve Gagauz Türk Topluluğu İlk Münasebetler 2 1 3 Osmanlıların Balkanları ve Doğu Avrupa yı Fethi Sürecinde Gagauzlar 2 1 4 Osmanlı Rus Savaşları Döneminde Gagauzlar 2 1 5 Çarlık Rusya ve S S C B Kuruluşu Arası Dönemde Gagauzlar 2 1 5 1 Çarlık Rusya Hâkimiyeti Döneminde Gagauzlar 1768 1918 2 1 5 2 Bağımsız Komrat Gagauz Cumhuriyeti nin Kuruluşu 2 1 5 3 Romanya Krallığı Hâkimiyetinde Gagauz Türkleri 2 1 5 4 Sosyalist Sovyetler Birliği Yönetimi Altında Gagauzlar BÖLÜM 3 GAGAUZ TÜRK TOPLULUĞUNUN BAĞIMSIZLIK UĞRAŞLARI VE GÜNÜMÜZ GAGAUZ YERIÖZERK CUMHURIYETININ KURULUŞ SÜRECI 3 1 Moldova nın Bağımsızlık Süreci 3 2 Gagauz Milli Bilincinin Uyanması ve Otonomiye Giden Süreç 3 3 Gagauz Meclisinin İlan Edilmesi ve Çalışmaları 3 4 Türkiye Cumhuriyeti ve Gagauzlar Arasındaki Münasebetler 1930 1940 3 5 Gagauz Yeri Özerk Cumhuriyetinin Kuruluşu ve Türkiye Cumhuriyeti nin Yardım Çalışmaları 3 5 1 Gagauz Yeri Özerk Cumhuriyetinin Kuruluşu 23 Aralık 1994 3 5 2 Otonomi Süreci ve Sonrasında Türkiye Cumhuriyeti nin Yardımları 3 5 3 2014 Yılında Yapılan Referandumun Gagauz Yeri Üzerindeki Etkileri 3 5 4 Günümüzde Gagauz Yeri Özerk Bölgesi nin Durumu 3 5 4 1 Coğrafya ve Demografik Yapı 3 5 4 2 İdari ve Siyasi Yapılanma 3 5 4 2 1 Gagauz Yeri Parlamentosu 3 5 4 2 2 Halk Topluşu Gagauz Yeri Özerk Bölgesi Halk Meclisi 3 5 4 3 Gagauz Yeri Özerk Bölgesinin Tarımsal ve Sosyo Ekonomik Yapısı BÖLÜM 4 GAGAUZLARDA DINIYAPI VE İNANÇ MESELESI 4 1 Ortodoks Hristiyanlığı Kabullenme Süreci 4 2 Dini Anlayışı ve İslami Etkiler 4 2 1 Allah Tanrı İnancı 4 2 2 Şeytan Betimlemeleri 4 2 3 Ruhun Bedenden Ayrılması ve Cennet Cehennem Algısı 4 2 4 Ölüm ve Ölüm Sonrası Hayat 4 3 Dini Yortular Bayramlar 4 4 Dini Ritüeller Ayin ve İnanışlar 4 4 1 Doğum Vaftiz Ritüelleri 4 4 2 Ölüm Ritüelleri 4 4 3 Nikâh Ritüellerinin Steonoz Dini Boyutu 4 4 4 Gagauzlarda Kurban Ritüelleri 4 5 Dini Kaynaklı Batıl İnanışlar ve Davranışlar BÖLÜM 5 GAGAUZ KÜLTÜRÜ VE MEDENIYETI 5 1 Aile Yapısı 5 2 Gagauzlarda Mimari ve Ev Avlu Yapısı 5 3 Mutfak ve Yemek Kültürü 5 4 Gagauz Folklorü 5 4 1 Dans Alanı Horu Yeri ve Önemi 5 4 2 Gece Eğlenceleri Ziyafet 5 4 3 Kız Oyunları 5 4 4 Erkek Oyunları 5 4 5 Yetenek Kamçı Halat ve İp Oyunları 5 5 Nişan Düğün ve Evlilik Sonrası Hayat 5 6 Senenin Bölümleri ve Gagauz Halk Takvimi Sopa Takvimi 5 6 1 Halk Takvimine ve Yıllık Dönem İçinde Geleneksel Yortular Bayramlar ve Adetler 5 6 1 1 Yeni Yıl Ocak 5 6 1 2 Gücük Ay Kısa Ay Şubat 5 6 1 3 Mart Baba Mart 5 6 1 4 Aprel Çiçek Ayı Nisan 5 6 1 5 Maiz Ayı Pipiruda Mayıs 5 6 1 6 Ay Petro Ayı Haziran 5 6 1 7 Orak Ayı Temmuz 5 6 1 8 Harman Lobut Ayı Ağustos 5 6 1 9 Eylül 5 6 1 10 Kasım Ayı Ekim 5 6 1 11 Canavar Yortuları Kasım 5 6 1 12 Aralık 5 6 2 Mahalli Yerel Bayramlar 5 7 Gagauz Mitolojisi 5 7 1 Doğa İlgili Mitler ve İnanışlar 5 7 1 1 Yer Toprak ve Gökyüzü 5 7 1 2 Güneş Ay ve Yıldızlar 5 7 1 3 Bulut Gök Gürüldemesi Şimşek Çimşirik Yağmur ve Rüzgâr Lüzgar 5 7 1 4 Ateş ve Ses 5 7 2 Hayvanlarla İlgili Mitler ve İnanışlar 5 7 2 1 At Beegir 5 7 2 2 Kurt Canavar 5 7 2 3 Köstebek ve Fare 5 7 2 4 Kurbağa Kurbaa 5 7 2 5 Kaplumbağa Kaplun Bua 5 7 2 6 Leylek Lelek ve Turna 5 7 2 7 Kırlangıç Hacı Kadıncık ve Kedi 5 7 2 8 Karga Garga Serçe ve Kartal 5 7 2 9 Baykuş Kukumav ve Gugukkuşu Kukukkuşu 5 7 2 10 Yılan İlan ve Boa Yılanı Balauru 5 7 2 11 Saksagan Saksan ve Tavuk Tauk 5 7 2 12 Arı Kuvan Örümcek Payak Payacan Bit ve Uğur Böceği Kalina 5 7 3 Mitolojik Varlıklarla İlgili İnanışlar 5 7 3 1 Talısım Tılsım Cadı ve Rusali 5 7 3 2 Çarşamba Karısı Cuma Babusu ve Pazar Ana 5 7 3 3 Mogucu Gogucu Gogu ve Çuma 5 7 3 4 Lohusacı Bet Karısı Albastı 5 7 3 5 Nazar 5 7 3 6 Dev İnanışı Tepe Göz 5 8 Gagauz Kültürü ve Medeniyetine Papaz Mihail Çakır ın Katkıları 5 9 Yazı Dil ve Edebiyat 5 9 1 Gagauz Türkçesi 5 9 2 Türkü Mâni ve Ağıt 5 9 3 Deyim ve Atasözleri 5 9 4 Destanlar 5 9 4 1 Köroğlu Destanı 5 9 4 2 Tepegöz Destanı 5 9 4 3 Diğer Destanlar 5 9 5 Gagauz Rakam Sistemi SONUÇ KAYNAKÇA

BÖLÜM 1 GIRIŞ 1 1 Gagauz Adı ve Anlamı 1 2 Gagauzların Kökeni ve Etnik Kimliklerine Dair Nazariyeler 1 3 Etnik Kimlik Meselesinde Anadolu Selçuklu Bizans Bağlantısına Dair Görüşler 1 4 Gagauzların Balkanlar ve Doğu Avrupa Coğrafyasına Göç Hareketleri BÖLÜM 2 OSMANLI ÖNCESIVE OSMANLI RUS HÂKIMIYETIDÖNEMINDE GAGAUZ TÜRK TOPLULUĞU 2 1 Gagauz Türklerinin Moldova Coğrafyasına Yerleşme Süreci 2 1 1 Kavimler Göçü Sonrasında Dobruca ya İskân Süreci ve Dobruca Oğuz Devleti 2 1 2 Osmanlı Devleti ve Gagauz Türk Topluluğu İlk Münasebetler 2 1 3 Osmanlıların Balkanları ve Doğu Avrupa yı Fethi Sürecinde Gagauzlar 2 1 4 Osmanlı Rus Savaşları Döneminde Gagauzlar 2 1 5 Çarlık Rusya ve S S C B Kuruluşu Arası Dönemde Gagauzlar 2 1 5 1 Çarlık Rusya Hâkimiyeti Döneminde Gagauzlar 1768 1918 2 1 5 2 Bağımsız Komrat Gagauz Cumhuriyeti nin Kuruluşu 2 1 5 3 Romanya Krallığı Hâkimiyetinde Gagauz Türkleri 2 1 5 4 Sosyalist Sovyetler Birliği Yönetimi Altında GagauzlarBÖLÜM 3 GAGAUZ TÜRK TOPLULUĞUNUN BAĞIMSIZLIK UĞRAŞLARI VE GÜNÜMÜZ GAGAUZ YERIÖZERK CUMHURIYETININ KURULUŞ SÜRECI 3 1 Moldova nın Bağımsızlık Süreci 3 2 Gagauz Milli Bilincinin Uyanması ve Otonomiye Giden Süreç 3 3 Gagauz Meclisinin İlan Edilmesi ve Çalışmaları 3 4 Türkiye Cumhuriyeti ve Gagauzlar Arasındaki Münasebetler 1930 1940 3 5 Gagauz Yeri Özerk Cumhuriyetinin Kuruluşu ve Türkiye Cumhuriyeti nin Yardım Çalışmaları 3 5 1 Gagauz Yeri Özerk Cumhuriyetinin Kuruluşu 23 Aralık 1994 3 5 2 Otonomi Süreci ve Sonrasında Türkiye Cumhuriyeti nin Yardımları 3 5 3 2014 Yılında Yapılan Referandumun Gagauz Yeri Üzerindeki Etkileri 3 5 4 Günümüzde Gagauz Yeri Özerk Bölgesi nin Durumu 3 5 4 1 Coğrafya ve Demografik Yapı 3 5 4 2 İdari ve Siyasi Yapılanma 3 5 4 2 1 Gagauz Yeri Parlamentosu 3 5 4 2 2 Halk Topluşu Gagauz Yeri Özerk Bölgesi Halk Meclisi 3 5 4 3 Gagauz Yeri Özerk Bölgesinin Tarımsal ve Sosyo Ekonomik Yapısı BÖLÜM 4 GAGAUZLARDA DINIYAPI VE İNANÇ MESELESI 4 1 Ortodoks Hristiyanlığı Kabullenme Süreci 4 2 Din

BÖLÜM 1 GIRIŞ 1 1 Gagauz Adı ve Anlamı 1 2 Gagauzların Kökeni ve Etnik Kimliklerine Dair Nazariyeler 1 3 Etnik Kimlik Meselesinde Anadolu Selçuklu Bizans Bağlantısına Dair Görüşler 1 4 Gagauzların Balkanlar ve Doğu Avrupa Coğrafyasına Göç Hareketleri BÖLÜM 2 OSMANLI ÖNCESIVE OSMANLI RUS HÂKIMIYETIDÖNEMINDE GAGAUZ TÜRK TOPLULUĞU 2 1 Gagauz Türklerinin Moldova Coğrafyasına Yerleşme Süreci 2 1 1 Kavimler Göçü Sonrasında Dobruca ya İskân Süreci ve Dobruca Oğuz Devleti 2 1 2 Osmanlı Devleti ve Gagauz Türk Topluluğu İlk Münasebetler 2 1 3 Osmanlıların Balkanları ve Doğu Avrupa yı Fethi Sürecinde Gagauzlar 2 1 4 Osmanlı Rus Savaşları Döneminde Gagauzlar 2 1 5 Çarlık Rusya ve S S C B Kuruluşu Arası Dönemde Gagauzlar 2 1 5 1 Çarlık Rusya Hâkimiyeti Döneminde Gagauzlar 1768 1918 2 1 5 2 Bağımsız Komrat Gagauz Cumhuriyeti nin Kuruluşu 2 1 5 3 Romanya Krallığı Hâkimiyetinde Gagauz Türkleri 2 1 5 4 Sosyalist Sovyetler Birliği Yönetimi Altında Gagauzlar BÖLÜM 3 GAGAUZ TÜRK TOPLULUĞUNUN BAĞIMSIZLIK UĞRAŞLARI VE GÜNÜMÜZ GAGAUZ YERIÖZERK CUMHURIYETININ KURULUŞ SÜRECI 3 1 Moldova nın Bağımsızlık Süreci 3 2 Gagauz Milli Bilincinin Uyanması ve Otonomiye Giden Süreç 3 3 Gagauz Meclisinin İlan Edilmesi ve Çalışmaları 3 4 Türkiye Cumhuriyeti ve Gagauzlar Arasındaki Münasebetler 1930 1940 3 5 Gagauz Yeri Özerk Cumhuriyetinin Kuruluşu ve Türkiye Cumhuriyeti nin Yardım Çalışmaları 3 5 1 Gagauz Yeri Özerk Cumhuriyetinin Kuruluşu 23 Aralık 1994 3 5 2 Otonomi Süreci ve Sonrasında Türkiye Cumhuriyeti nin Yardımları 3 5 3 2014 Yılında Yapılan Referandumun Gagauz Yeri Üzerindeki Etkileri 3 5 4 Günümüzde Gagauz Yeri Özerk Bölgesi nin Durumu 3 5 4 1 Coğrafya ve Demografik Yapı 3 5 4 2 İdari ve Siyasi Yapılanma 3 5 4 2 1 Gagauz Yeri Parlamentosu 3 5 4 2 2 Halk Topluşu Gagauz Yeri Özerk Bölgesi Halk Meclisi 3 5 4 3 Gagauz Yeri Özerk Bölgesinin Tarımsal ve Sosyo Ekonomik Yapısı BÖLÜM 4 GAGAUZLARDA DINIYAPI VE İNANÇ MESELESI 4 1 Ortodoks Hristiyanlığı Kabullenme Süreci 4 2 Dini Anlayışı ve İslami Etkiler 4 2 1 Allah Tanrı İnancı 4 2 2 Şeytan Betimlemeleri 4 2 3 Ruhun Bedenden Ayrılması ve Cennet Cehennem Algısı 4 2 4 Ölüm ve Ölüm Sonrası Hayat 4 3 Dini Yortular Bayramlar 4 4 Dini Ritüeller Ayin ve İnanışlar 4 4 1 Doğum Vaftiz Ritüelleri 4 4 2 Ölüm Ritüelleri 4 4 3 Nikâh Ritüellerinin Steonoz Dini Boyutu 4 4 4 Gagauzlarda Kurban Ritüelleri 4 5 Dini Kaynaklı Batıl İnanışlar ve Davranışlar BÖLÜM 5 GAGAUZ KÜLTÜRÜ VE MEDENIYETI 5 1 Aile Yapısı 5 2 Gagauzlarda Mimari ve Ev Avlu Yapısı 5 3 Mutfak ve Yemek Kültürü 5 4 Gagauz Folklorü 5 4 1 Dans Alanı Horu Yeri ve Önemi 5 4 2 Gece Eğlenceleri Ziyafet 5 4 3 Kız Oyunları 5 4 4 Erkek Oyunları 5 4 5 Yetenek Kamçı Halat ve İp Oyunları 5 5 Nişan Düğün ve Evlilik Sonrası Hayat 5 6 Senenin Bölümleri ve Gagauz Halk Takvimi Sopa Takvimi 5 6 1 Halk Takvimine ve Yıllık Dönem İçinde Geleneksel Yortular Bayramlar ve Adetler 5 6 1 1 Yeni Yıl Ocak 5 6 1 2 Gücük Ay Kısa Ay Şubat 5 6 1 3 Mart Baba Mart 5 6 1 4 Aprel Çiçek Ayı Nisan 5 6 1 5 Maiz Ayı Pipiruda Mayıs 5 6 1 6 Ay Petro Ayı Haziran 5 6 1 7 Orak Ayı Temmuz 5 6 1 8 Harman Lobut Ayı Ağustos 5 6 1 9 Eylül 5 6 1 10 Kasım Ayı Ekim 5 6 1 11 Canavar Yortuları Kasım 5 6 1 12 Aralık 5 6 2 Mahalli Yerel Bayramlar 5 7 Gagauz Mitolojisi 5 7 1 Doğa İlgili Mitler ve İnanışlar 5 7 1 1 Yer Toprak ve Gökyüzü 5 7 1 2 Güneş Ay ve Yıldızlar 5 7 1 3 Bulut Gök Gürüldemesi Şimşek Çimşirik Yağmur ve Rüzgâr Lüzgar 5 7 1 4 Ateş ve Ses 5 7 2 Hayvanlarla İlgili Mitler ve İnanışlar 5 7 2 1 At Beegir 5 7 2 2 Kurt Canavar 5 7 2 3 Köstebek ve Fare 5 7 2 4 Kurbağa Kurbaa 5 7 2 5 Kaplumbağa Kaplun Bua 5 7 2 6 Leylek Lelek ve Turna 5 7 2 7 Kırlangıç Hacı Kadıncık ve Kedi 5 7 2 8 Karga Garga Serçe ve Kartal 5 7 2 9 Baykuş Kukumav ve Gugukkuşu Kukukkuşu 5 7 2 10 Yılan İlan ve Boa Yılanı Balauru 5 7 2 11 Saksagan Saksan ve Tavuk Tauk 5 7 2 12 Arı Kuvan Örümcek Payak Payacan Bit ve Uğur Böceği Kalina 5 7 3 Mitolojik Varlıklarla İlgili İnanışlar 5 7 3 1 Talısım Tılsım Cadı ve Rusali 5 7 3 2 Çarşamba Karısı Cuma Babusu ve Pazar Ana 5 7 3 3 Mogucu Gogucu Gogu ve Çuma 5 7 3 4 Lohusacı Bet Karısı Albastı 5 7 3 5 Nazar 5 7 3 6 Dev İnanışı Tepe Göz 5 8 Gagauz Kültürü ve Medeniyetine Papaz Mihail Çakır ın Katkıları 5 9 Yazı Dil ve Edebiyat 5 9 1 Gagauz Türkçesi 5 9 2 Türkü Mâni ve Ağıt 5 9 3 Deyim ve Atasözleri 5 9 4 Destanlar 5 9 4 1 Köroğlu Destanı 5 9 4 2 Tepegöz Destanı 5 9 4 3 Diğer Destanlar 5 9 5 Gagauz Rakam Sistemi SONUÇ KAYNAKÇA