Gazali de Estetik ve Estetik Delil — Naim Şahin

Gazâlî estetiği tafsilatlı şekilde ele alan ve İslam Düşüncesinde Allah ın varlığına dönük akli ispat yollarının yanında Estetik Delili bağımsız bir delil olarak kullanan ilk düşünürdür Estetik delil sevilmeye layık güzel cemil bir yaratıcı fikrine ulaştırmaya çalışır Allah güzeldir güzeli sever aksi O nda eksiklik olurdu Bu delilin amacı kemâl de cemâl i cemâl de kemâl i görmektir Güzelliği idrak eden herkes güzeli sever Güzelliği sevmek güzelliğin zatındandır Başka sebepten değil güzel sırf güzelliği ve zâtı için sevilir Güzel suret yalnız kaza ı şehvet için sevilmez Kaza ı şehvet ayrı bir zevktir Güzel güzel olduğu için sevildiği gibi güzeli idrak etmek de bir zevktir Bunun için güzel zâtı bakımından sevilir Gazâli ye göre mümkün varlıklar içerisinde imkân dahilinde olan bu âlem ve âlemdeki düzen ve tertipten daha güzeli daha mükemmeli ve daha tamı yoktur Eğer daha güzeli olsaydı da Allah da yapabilecekken yapmasaydı bu bir cimrilik olurdu ki bu Allah ın cömertliğine asla yakışmazdı böyle bir eylem O nun açısından haksızlık olur ve adaletiyle bağdaşmazdı Eğer daha güzeli olsaydı da buna Allah ın gücü yetmeseydi o zamanda da uluhiyet ile çelişen bir acziyeti söz konusu olurdu

Gazâlî estetiği tafsilatlı şekilde ele alan ve İslam Düşüncesinde Allah ın varlığına dönük akli ispat yollarının yanında Estetik Delili bağımsız bir delil olarak kullanan ilk düşünürdür Estetik delil sevilmeye layık güzel cemil bir yaratıcı fikrine ulaştırmaya çalışır Allah güzeldir güzeli sever aksi O nda eksiklik olurdu Bu delilin amacı kemâl de cemâl i cemâl de kemâl i görmektir Güzelliği idrak eden herkes güzeli sever Güzelliği sevmek güzelliğin zatındandır Başka sebepten değil güzel sırf güzelliği ve zâtı için sevilir Güzel suret yalnız kaza ı şehvet için sevilmez Kaza ı şehvet ayrı bir zevktir Güzel güzel olduğu için sevildiği gibi güzeli idrak etmek de bir zevktir Bunun için güzel zâtı bakımından sevilir Gazâli ye göre mümkün varlıklar içerisinde imkân dahilinde olan bu âlem ve âlemdeki düzen ve tertipten daha güzeli daha mükemmeli ve daha tamı yoktur Eğer daha güzeli olsaydı da Allah da yapabilecekken yapmasaydı bu bir cimrilik olurdu ki bu Allah ın cömertliğine asla yakışmazdı böyle bir eylem O nun açısından haksızlık olur ve adaletiyle bağdaşmazdı Eğer daha güzeli olsaydı da buna Allah ın gücü yetmeseydi o zamanda da uluhiyet ile çelişen bir acziyeti söz konusu olurdu

Gazâlî estetiği tafsilatlı şekilde ele alan ve İslam Düşüncesinde Allah ın varlığına dönük akli ispat yollarının yanında Estetik Delili bağımsız bir delil olarak kullanan ilk düşünürdür Estetik delil sevilmeye layık güzel cemil bir yaratıcı fikrine ulaştırmaya çalışır Allah güzeldir güzeli sever aksi O nda eksiklik olurdu Bu delilin amacı kemâl de cemâl i cemâl de kemâl i görmektir Güzelliği idrak eden herkes güzeli sever Güzelliği sevmek güzelliğin zatındandır Başka sebepten değil güzel sırf güzelliği ve zâtı için sevilir Güzel suret yalnız kaza ı şehvet için sevilmez Kaza ı şehvet ayrı bir zevktir Güzel güzel olduğu için sevildiği gibi güzeli idrak etmek de bir zevktir Bunun için güzel zâtı bakımından sevilir Gazâli ye göre mümkün varlıklar içerisinde imkân dahilinde olan bu âlem ve âlemdeki düzen ve tertipten daha güzeli daha mükemmeli ve daha tamı yoktur Eğer daha güzeli olsaydı da Allah da yapabilecekken yapmasaydı bu bir cimrilik olurdu ki bu Allah ın cömertliğine asla yakışmazdı böyle bir eylem O nun açısından haksızlık olur ve adaletiyle bağdaşmazdı Eğer daha güzeli olsaydı da buna Allah ın gücü yetmeseydi o zamanda da uluhiyet ile çelişen bir acziyeti söz konusu olurdu

Gazâlî estetiği tafsilatlı şekilde ele alan ve İslam Düşüncesinde Allah ın varlığına dönük akli ispat yollarının yanında Estetik Delili bağımsız bir delil olarak kullanan ilk düşünürdür Estetik delil sevilmeye layık güzel cemil bir yaratıcı fikrine ulaştırmaya çalışır Allah güzeldir güzeli sever aksi O nda eksiklik olurdu Bu delilin amacı kemâl de cemâl i cemâl de kemâl i görmektir Güzelliği idrak eden herkes güzeli sever Güzelliği sevmek güzelliğin zatındandır Başka sebepten değil güzel sırf güzelliği ve zâtı için sevilir Güzel suret yalnız kaza ı şehvet için sevilmez Kaza ı şehvet ayrı bir zevktir Güzel güzel olduğu için sevildiği gibi güzeli idrak etmek de bir zevktir Bunun için güzel zâtı bakımından sevilir Gazâli ye göre mümkün varlıklar içerisinde imkân dahilinde olan bu âlem ve âlemdeki düzen ve tertipten daha güzeli daha mükemmeli ve daha tamı yoktur Eğer daha güzeli olsaydı da Allah da yapabilecekken yapmasaydı bu bir cimrilik olurdu ki bu Allah ın cömertliğine asla yakışmazdı böyle bir eylem O nun açısından haksızlık olur ve adaletiyle bağdaşmazdı Eğer daha güzeli olsaydı da buna Allah ın gücü yetmeseydi o zamanda da uluhiyet ile çelişen bir acziyeti söz konusu olurdu

Gazâlî estetiği tafsilatlı şekilde ele alan ve İslam Düşüncesinde Allah ın varlığına dönük akli ispat yollarının yanında Estetik Delili bağımsız bir delil olarak kullanan ilk düşünürdür Estetik delil sevilmeye layık güzel cemil bir yaratıcı fikrine ulaştırmaya çalışır Allah güzeldir güzeli sever aksi O nda eksiklik olurdu Bu delilin amacı kemâl de cemâl i cemâl de kemâl i görmektir Güzelliği idrak eden herkes güzeli sever Güzelliği sevmek güzelliğin zatındandır Başka sebepten değil güzel sırf güzelliği ve zâtı için sevilir Güzel suret yalnız kaza ı şehvet için sevilmez Kaza ı şehvet ayrı bir zevktir Güzel güzel olduğu için sevildiği gibi güzeli idrak etmek de bir zevktir Bunun için güzel zâtı bakımından sevilir Gazâli ye göre mümkün varlıklar içerisinde imkân dahilinde olan bu âlem ve âlemdeki düzen ve tertipten daha güzeli daha mükemmeli ve daha tamı yoktur Eğer daha güzeli olsaydı da Allah da yapabilecekken yapmasaydı bu bir cimrilik olurdu ki bu Allah ın cömertliğine asla yakışmazdı böyle bir eylem O nun açısından haksızlık olur ve adaletiyle bağdaşmazdı Eğer daha güzeli olsaydı da buna Allah ın gücü yetmeseydi o zamanda da uluhiyet ile çelişen bir acziyeti söz konusu olurdu