Gazzalinin Kıyas Anlayışında Münasebe Kavramı — Fatih Turay

Gazzâlî 505 1111 edille i şer iyyenin Kitâb sünnet ve icma dan ibaret olduğunu ifade etmiş kıyası ise bir hüküm çıkarma metodu olarak değerlendirmiş ve savunmuştur Maslahat ı mürseleyi bu şekilde bir metot olarak da ele almamış ancak onu kıyasla ilişkilendirerek kabul etmiştir Münâsebe kavramı ise Gazzâlî nin metodolojisinde kıyas ve maslahatın kesişim noktasıdır Nitekim Gazzâlî makâsıd ve maslahatla ilgili önemli tespitlerini illeti tespit ollarından münâsebe kavramı bağlamında ortaya koymuştur Öte yandan son dönemdeki fıkıh usûlü çalışmalarında illetin tespit yollarının en önemlisi olarak ele alınan münâsebe kavramını fıkıh usûlü tarihinde ilk olarak tanımlayan ve tasnife tabi tutan bilgin Gazzâlî dir Bununla birlikte o bu hususta hocası Cüveynî nin 478 1085 yanı sıra Hanefî usulcü Debûsî den 450 1039 etkilenmiştir Cüveynî nin etkisi maslahat ve makâsıd eksenindeki tespitlerinde kendisini gösterirken Debûsî nin etkisi münâsebe kavramını bir illeti tespit metodu olarak tahlil ederken başvurduğu te sîr ve mülâeme kavramlarında ortaya çıkmaktadır

Gazzâlî 505 1111 edille i şer iyyenin Kitâb sünnet ve icma dan ibaret olduğunu ifade etmiş kıyası ise bir hüküm çıkarma metodu olarak değerlendirmiş ve savunmuştur Maslahat ı mürseleyi bu şekilde bir metot olarak da ele almamış ancak onu kıyasla ilişkilendirerek kabul etmiştir Münâsebe kavramı ise Gazzâlî nin metodolojisinde kıyas ve maslahatın kesişim noktasıdır Nitekim Gazzâlî makâsıd ve maslahatla ilgili önemli tespitlerini illeti tespit ollarından münâsebe kavramı bağlamında ortaya koymuştur Öte yandan son dönemdeki fıkıh usûlü çalışmalarında illetin tespit yollarının en önemlisi olarak ele alınan münâsebe kavramını fıkıh usûlü tarihinde ilk olarak tanımlayan ve tasnife tabi tutan bilgin Gazzâlî dir Bununla birlikte o bu hususta hocası Cüveynî nin 478 1085 yanı sıra Hanefî usulcü Debûsî den 450 1039 etkilenmiştir Cüveynî nin etkisi maslahat ve makâsıd eksenindeki tespitlerinde kendisini gösterirken Debûsî nin etkisi münâsebe kavramını bir illeti tespit metodu olarak tahlil ederken başvurduğu te sîr ve mülâeme kavramlarında ortaya çıkmaktadır img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img