Genel Kartoğrafya I Turgut Bilgin — Turgut Bilgin

İÇİNDEKİLER GİRİŞ Kartografyanın Mahiyeti ve Coğrafî Kartografya 1 BÖLÜM I ÖLÇEKLER ve GENEL HUSUSLAR 5 A ÖLÇEKLER 5 Ölçeğin tarifi ve ifadesi 5 Ölçek tayini ve muhtelif ölçekler 6 Ölçek ve saha arasındaki münasebet 8 Grafik ölçekler ve çeşitleri 11 Diagonal ölçek 13 Haritaları büyültme ve küçültme 16 Fotografik metodlar 16 Pantografik usul 17 Kare metodu 18 Diğer metodlar 19 Büyültme ve küçültmede mühim hususlar 20 B HARİTA ÜZERİNDE MESAFE VE SAHA ÖLÇÜLMESİ 20 Mesafe ölçülmesi 21 Saha ölçmeleri 22 Plânimetrik metod 23 Kare metoduyla yüzölçümü hesabı 24 Şerit metodu 24 Geometrik metod 25 Ortalama ordinat usulü 25 Trapez Yamuk kaidesi 25 C GENEL HUSUSLAR 27 Temel harita 28 Anahtar harita 29 Harita ebadımın tayini 30 Çerçeveler 32 Paralel ve meridyenler 33 Hudutlar 34 Kıyılar 35 Akarsular 37 Başlıklar 38 Lejand 39 Kuzey işareti ve grafik ölçek 41 Grid taksimatı 42 Kontrol 42 D HARİTALARIN TELİFİNE TERTİP VE ŞEKİLLERİN DENGESİ 42 E ÇİZİM MALZEMESİ VE ALETLERİ 45 a Çizim malzemesi 46 Kursun kalemler 46 Silgiler 46 Tesbit malzemesi 47 Çini mürekkebi 47 Renkli mürekkepler 48 Boyalar 48 Kâğıtlar 49 Özel kâğıtlar 50 Plastik malzeme 51 b Çizim aletleri 52 Çizim kalemleri 52 Özel yazı kalemleri 53 Tirlinler 58 Pergeller 59 Cetvel gönye ve orantörler 60 Çizim masaları ve diğer yardımcı malzeme 61 BÖLÜM II SEMBOLLER ve YAZILAR 65 A SEMBOLLER 65 a Sembollerin elitleri 66 Şehir sembolleri 67 Karayolları 67 Demiryolları 68 Mevki sembolleri 69 Fiziyografik semboller 69 Diğer semboller 69 b Sembollerin mahiyetine göre tasnifi 70 Kualitatif semboller 71 Kuantitatif semboller 72 c Orantılı sembollerin çizimi 72 d Sembollerin çizimi 76 B YAZİ TERTİBİ VE TEKNİĞİ 83 a Yazı tipleri 84 Değişik unsurların yazılışı ve okunaklılık 86 Yazıların ebadı 90 b Yazıların tertibi 91 Yazı maskesi 91 İstikamet 92 Yazı ve isimlerin yayılması 92 Akarsu isimlerinin yazılması 93 Zirve isimleri 94 Yerleşme isimlerinin tertibi 94 Zemin ve yazıların rengi 95 Yazı kısaltmaları 97 c Yazı usulleri 97 Hazır yazılar 97 Şablonla yazı tekniği ve mekanik aletler 99 El ile yazı tekniği 101 C TARAMA TEKNİĞİ 106 Tarama sistemi ve dereceleme 106 Noktalama ile tarama 108 Taramada kontrast 111 Taramada dikkat edilecek hususlar 113 Hazır tarama paternleri ve mekanik usul 115 BÖLÜM III HARİTALARIN ÇEŞİTLERİ 117 A GENEL HARİTALAR 118 Topografya haritaları 119 Şehir haritaları 120 Coğrafya haritaları 120 Atlas haritaları 121 Duvar haritaları 123 Jeolojik haritalar 125 Turist haritaları 126 Motorist haritaları 128 Hava uçuş haritaları 129 Deniz haritaları 129 Diğer genel haritalar 129 B ÖZEL HARİTALAR 130 Morfoloji harilaları 132 Jeolojik haritalar 133 İdrografik haritalar 133 Klimatik haritalar 133 Toprak haritaları 134 Biocoğrafya haritaları 134 Nüfus haritaları 134 Yerleşme haritaları 135 Ekonomik haritalar 135 Diğer özel haritalar 136 BÖLÜM IV DAĞILIŞ HARİTALARI 137 A KOROKROMATİK HARİTALAR 140 B KOROPLET HARİTALARI 141 C İZOPLET HARİTALARI 146 İzoplet haritalarının çeşitleri 149 İzoplet haritalarının hazırlanışı 149 Yoğunluk haritalarının hazırlanışı 149 İzoplet aralığının tayini 153 D NOKTALAMA HARİTALARI 157 Nokta değerlerinin tesbiti 160 Nokta edabının tayini 161 Noktaların yerleştirilmesi 161 E KUALİTATİF DAĞILIŞ HARİTALARI 166 F DİNAMİK HARİTALAR 167 G PATERN HARİTALARI 171 BÖLÜM V DİAGRAMLARIN ÇEŞİTLERİ ve MAHİYETİ 173 A GRAFİKLER 173 Basit grafikler 174 Poligrafikler 175 Bileşik grafikler 176 Logaritmik grafikler 176 Temayül grafikleri 177 B DİAGRAMLAR 1 78 Kolon diagramları 178 Bölünmüş dikdörtgenler 180 Bölünmüş daireler 183 Yıldız diagramlar 188 Üçgen diagramları 189 Piramid diagramları 190 Yüzde oranları diagramı 192 İzoplet diagramları 193 Dispersiyon diagramları 197 Stereogramlar 199 BÖLÜM VI RELİEFİN GÖSTERİLİŞ TARZI 201 A ESAS METODLAR 202 1 Tarama metodu 202 Tarama metodunun prensipleri 203 Tarama metodunun fayda ve mahzurları 205 2 Gölgeleme metodu 206 3 İzohips metodu 207 İzohipslerin mahiygtı 209 Ekuidistans veya izohips aralığı 210 İzohipslerin tefsiri 213 İzohips metodunun bazı mahzurları 214 İzohipsli temel harita yapılışı 215 4 Modern metodlar 219 Kahverengi izohips metodu 219 İzohips ve tarama metodu 220 İzohips ve gölgeleme 220 Kombine metod 220 İzohips ve renkli irtifa zonları 221 Gri gölgeleme ve renkli irtifa zonları 221 Renkli irtifa zonları ve kahverengi tarama 221 B DİĞER RELİEF METODLARI 221 Renkli irtifa zonları 221 Stereografik metod 222 Aydınlatılmış kontıır izohips metodu 223 Ufkî şekil hatları 223 Kantografi metodu 224 Ortografik relief metodu 224 Relief kontur metodu 225 Morfografik metod veya yüzey şekilleri metodu 230 Trahografik veya ııisbî relief metodu 231 Kiaroskuro metodu 234 Noktalama metodu 235 BÖLÜM VII RELİEF ANALİZLERİ 237 A İRTİFA ANALİZLERİ 237 a Hipsografik eğri 237 Hipsografik eğrinin çizilmesi 239 Ortalama irtifaın bulunması 240 Hipsografik eğrilerin tefsiri 241 Hipsografik diagram 242 Blok sistemi 243 Hipsografoid 243 b Yükselti frekansı 244 c Umumileştirilmiş izohipsler 247 d Görüş sahasının tesbiti 247 B PROFİL ANALİZLERİ 249 Profillerin mahiyeti 249 a Profil çıkarılışı vc çizimi 249 Profil hattının seçilişi ve morfolojik karakterler 250 Profil çıkarılışı ve çizimi 251 Yükseklik ölçeğinin tayini 254 b Profil serileri 256 Süperimpoze profiller 256 Bileşik profil 258 Mürtesem profiller 259 Kaydırılmış profiller 260 Talveg veya akarsu profilleri 261 Enine vadi profilleri 263 Relief amplitüdü 264 Eski talveglerin rekonstrüksiyonu 264 Profillerin diğer tatbik şekilleri 265 C EĞİM VE YAMAÇ ANALİZLERİ 265 i Meyil hesabı ve yamaç ölçeği 266 Eğim ifadesi 267 Yamaç ölçekleri 268 ii Ortalama meyil ve yamaç haritaları 273 Wentworth metodu 273 Smith metodu 275 Raisz ve Henry nin yamaç tayini metodu 278 Yamaç katsayısı 281 Robinson metodu 283 Düz arazi nisbeti 284 Sembol metodu 285 Diğer metodlar 285 BÖLÜM VIII BLOKDİAGRAMLAR ve ARAZİ TASLAKLARI 287 A BASİT BLOKDİAGRAMLAR 288 B İZOMETRİK BLOKDİAGRAMLAR 290 Kaydırılmış izohipsler metodu 291 Profil serisi metodu 294 C PERSPEKTİF BLOKDİAGRAMLAR 296 Bir noktalı perspektif blokdiagram 296 İki noktalı perspektif metodu 299 Blokdiagramların hazırlanmasında dikkat edilecek hususlar 303 D BATİOROGRAFİK BLOKDİAGRAMLAR 304 E JEOLOJİK BLOKDİAGRAMLAR 309 Tekâmül ile ilgili jeolojik blokdiagramlar 309 Yapıyı gösteren blokdiagramlar 310 Panel veya Kompartıman Blokdiagramları 311 F ARAZİ TASLAKLAR1 311 Fotoğrafların fayda ve mahzurları 312 Taslak ve resim yapmanın fayda ve mahzurları 312 Malzeme 313 Metod 314 Perspektif esaslar 317 Detay şekillerin işlenmesi 318 BÖLÜM IX JEOMORFOLOJİK HARİTALAR 319 Giriş 319 A JEOMORFOLOJİK HARİTALARIN MAHİYETİ VE ÇEŞİTLERİ 323 Ölçek ve kartografik prezantasyon tarzı 323 Basit Jeomorfolojik haritalar 327 Büyük morfolojik üniteler haritası 330 Özel Jeomorfolojik haritalar 330 Şekil paternleri haritası 333 Akarsu şebekesi ve drenaj haritası 335 Dandritik drenaj 336 Paralel ve subparalel drenaj 336 Ortogonal drenaj 336 Daiıevî Eliptik drenaj 336 Radyal drenaj 336 Sentripetal drenaj 338 Örgülü drenaj 338 Kesinleşmemiş bozulmuş tip 338 Karışık yelpaze tipi 338 Eski akarsu şebekesinin rekonstrüksiyonu 338 Aşınım sathı haritaları 340 Yamaç haritaları 340 B ÖZEL JEOMORFOLOJİK HARİTALARIN YAPILIŞI 342 Hazırlık ve malzeme 342 Bibliografyamn tetkiki 343 Harita analizleri 343 Harita okuma 344 Ufkî bünye şekilleri 345 Monoklinal bünye şekilleri 346 Fay diklikleri 347 Volkanik koniler 34 Feyezan ovası şekilleri 349 Gömük menderes şekilleri 350 Pleistosen glasiyasyonuna ait şekiller 351 Kıvrımlı bünye şekilleri 352 Jeomorfolojik taslakların yapılışı 353 Arazide ilk taslakların tashihi ve esas harita 355 C TATBİKÎ JEOMORFOLOJİK HARİTALAR 361 Mahiyet ve Tarihçe 361 a Tatbiki Jeomorfoloji haritalarında veriler 362 Morfometrık veriler 362 Morfografik veriler 363 Morfojenetik veriler 363 Kronolojik veriler 363 b Tatbiki Jeomorfolojik Haritaların Yapılşı 364 Hazırlık safhası 364 Tanıma devresi 364 Levelerin yapılışı 365 Neticelerin hazırlanması 367 Semboller 367 Tatbikî jeomorfoloji haritalarının kullanılışı 369 Tatbikî Jeomorfolojik harita sembolleri 371 BÖLÜM X JEOLOJİK HARİTALAR ve KESİTLER 381 A JEOLOJtK HARİTALARDA YERALAN MALÛMAT 381 Formasyonların dağılışı ve yaşları 382 Tabaka ve formasyonların renklerle gösterilişi ve litoloji 383 Jeolojik haritalarda işaretler 388 Siyah Beyaz haritalarda tarama sistemi 390 B IEOLOJİK YAPININ TESBİTİ 390 Tabaka dalışı ve istikamet 392 Tabaka kalınlığı 392 Aflörman çeşitleri 395 Yapının tespitinde gözönünde tutulacak husus aı 397 Ufkî Horizontal yapının tespiti 398 Monoklinal yapının tespiti 402 Kıvrımlı yapıların tespiti 404 Dom yapıların tespiti 406 Faylı yapıların tespiti 406 C JEOLOJİK KESİTLER 409 Kesitlerin çeşitleri 409 Seri halinde kesitler 410 Kesit çıkarılışında dikkat edilecek hususlar 410 Kesit Çıkarılması 410 Bibliografya 415 Birimler 416 İndeks 417