Girit Bektaşileri

Girit Bektaşileri
Çizgi Kitabevi
Girit Bektaşileri
19 yüzyılın sonu ve 20 yüzyılın başında yaşanan sosyopolitik dönüşümler Anadolu yu demografik hareketlerin çekim merkezi haline getirmiştir Osmanlı devletinin politik gerileyişine bağlı olarak Anadolu kitlesel ve çoğu zamanda zorunlu göç dalgalarıyla karşı karşıya kalmıştır Bu göç dalgalarının Anadolu ya taşıdığı göçmenler kendi yaşantı dünyalarını yerleştirildikleri bölgelerde yeniden inşa etmiş kendi kültürlerini ve sosyal yapılarını sürdüren birer göçmen topluluğu haline gelmişlerdir Bu topluluklardan ilk akla gelenlerinden birisi de Girit göçmenleridir Giritliler iki büyük kolektif ve zorunlu göç dalgası neticesinde Anadolu ya gelmişlerdir Bu göç dalgasının birincisi 1897 yılında Yunanistan ın Girit i işgal etmesiyle başlamış Girit göçmenleri 1899 1902 yılları arası İzmir Adana Antalya Mersin ve Tarsus a Osmanlı Devleti tarafından iskân edilmişlerdir 1901 yılında Tarsus a iskân edilen Giritli muhacir sayısı 932 kişidir Girit ten Anadolu ya gelen ikinci göç dalgası ise 30 Ocak 1923 Türk Yunan Mübadele Sözleşmesi ve Protokolüne dayanarak 1924 yılında meydana gelmiştir İkinci göç dalgasıyla Tarsus a 970 mübadil gelmiş ve büyük çoğunluğu Reşadiye mahallesine yerleştirilmişlerdir Giritli göçmenler kolektif aidiyetlerini yerli bir aidiyet biçimiyle birleştirerek devam ettiren topluluklarını kültürel inanç ve uygulamaları bağlamında inşa ve idame eden kültürel dirençlerini sürdüren bir topluluktur

La Kitap
13 yüzyılda Anadolu da Hacı Bektaş Veli ile ortaya çıkan Bektaşilik zamanla Osmanlı coğrafyasında hızla yayılmış ve üç kıtada tekkelere sahip olmuştur 17 yüzyılın ortalarında Girit in fethine iştirak eden Bektaşi dervişleri hem adanın fethine hem de burada İslamiyet in yayılmasına öncülük etmişlerdir Bektaşilik merkez olarak kendine Kandiye yi seçmiş ve şehrin en yaygın tarikatı haline gelmiştir Adada ilk Bektaşi tekkesi Horasanizâde Derviş Ali Dede tarafından tesis edilmiştir Kandiye nin dışında Hanya ve Resmo sancaklarında Mağaralıköy Hacı Hasan Baba ve İbrahim Baba isimlerinde birbiri ardına Bektaşi tekkeleri açılmıştır Böylece adadaki Müslüman nüfus içerisinde Bektaşiler 12 den fazlasını teşkil etmişlerdir Ancak 19 yüzyılda adada meydana gelen savaş ve isyan hadiseleri Müslüman nüfusla birlikte Bektaşilerin de Anadolu ya göçüne neden olmuştur Nitekim 1924 yılında yaşanan mübadele hadisesi ile adada Bektaşilik sona ermiştir Girit Bektaşileri adlı bu çalışmada Osmanlı tarihi boyunca Girit adasında faaliyet gösteren Bektaşi tekkeleri ile Bektaşi dervişlerinin yaşamları başta arşiv belgeleri olmak üzere kaynaklar ışığında ele alınmaktadır Ayrıca göç ve mübadele gibi felaketler yaşamış olan Girit Müslüman cemaatinin önemli bir bölümünü oluşturan Girit Bektaşileri nin geride neler bıraktıkları ve anayurda gelerek yaşamlarını nasıl sürdürdükleri ortaya konulmaktadır